Tsipre

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Republika ng Tsipre
  • Κυπριακή Δημοκρατία (Griyego)
  • Kıbrıs Cumhuriyeti (Turko)
Watawat ng Cyprus
Watawat
Eskudo ng Cyprus
Eskudo
Awitin: Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν
Hýmnos is tin Eleftherían
"Himno sa Kalayaan"
Location of the Republic of Cyprus in dark green, Northern Cyprus in light green
Location of the Republic of Cyprus in dark green, Northern Cyprus in light green
Kabisera
at pinakamalaking lungsod
Nikosya
35°10′N 33°22′E / 35.167°N 33.367°E / 35.167; 33.367
Wikang opisyal
Iba pa
KatawaganTsipriota
PamahalaanUnitaryong pampanguluhang republika
• President
Nikos Christodoulides
Vacant[a]
Annita Demetriou
LehislaturaHouse of Representatives
Independence from the United Kingdom
19 February 1959
• Independence proclaimed
16 August 1960
1 October 1960
• Joined the EU
1 May 2004
Lawak
• Total[b]
9,251 km2 (3,572 mi kuw) (162nd)
• Katubigan (%)
0.11[3]
Populasyon
• Pagtataya sa 2021
1,244,188[b] [4][5] (158th)
• Senso ng 2021
Neutral increase 923,272[c][6]
• Densidad
123.4[b][7]/km2 (319.6/mi kuw) (82nd)
KDP (PLP)Pagtataya sa 2023
• Kabuuan
Increase $49.655 billion[8] (124th)
• Bawat kapita
Increase $53,931[8] (32nd)
KDP (nominal)Pagtataya sa 2023
• Kabuuan
Increase $32.032 billion[8] (104th)
• Bawat kapita
Increase $34,791[8] (27th)
Gini (2022)29.4[9]
mababa
TKP (2021)Increase 0.896[10]
napakataas · 29th
SalapiEuro () (EUR)
Sona ng orasUTC+2 (EET)
• Tag-init (DST)
UTC+3 (EEST)
Gilid ng pagmamaneholeft
Kodigong pantelepono+357
Kodigo sa ISO 3166CY
Internet TLD.cy[d]

Ang Tsipre (Griyego: Κύπρος, tr. Kýpros; Turko: Kıbrıs), opisyal na Republika ng Tsipre, ay bansang pulo na matatagpuan sa silangang bahagi ng Dagat Mediteraneo. Bagama't heograpikal na nasa Kanlurang Asya, nakahanay ang mga ugnayang kultural at politikal nito sa Timog-Silangang Europa. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ay Nikosya.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang wikitext]

Pagtataas ng watawat ng Britanya sa Nicosia

Ang Tsipre ay sinakop ng Britanya mula sa Turkiya noong 1914. Noong 1925, sinimulan itong pamunuan ng Britanya bilang isang kolonya at ito'y pinamunuan ng isang gobernador. Nang mga bandang 1950s, dinamanda ng mga Grekong-Cypriot ng enosis (isang kasunduan na magtatalaga na maging parte ang teritoryo ng bansang Gresya). Ang dimandang ito ay tinanggihan naman ng mga Turkong-Cypriot. Dahil dito, nagkaroon ng pag-atake ang mga gerilya at napilitang tumakas ang relihiyosong pinuno ng mga Grekong-Cypriot na si Makarios III.[11]

Sa huli, pinagkasunduan ng Britanya, Gresya, at Turkiya na kailangang maging ganap na bansa ang Tsipre, kasama na ang pagpapanatili ng kapayapaan sa pagitan ng mga Greko at Turkong komunidad s sa loob ng bansa. Noong 1960, si Arsobispo Makarios ang unang naging pangulo ng Tsipre.[11]

Noong 1974, nahati sa dalawa ang bansang Tsipre: Hilagang Tsipre, at Republika ng Tsipre. Ito ay dahil sa hindi natatapos na alitan sa pagitan ng mga Grekong-Cypriot at Turkong-Cypriot.[12]

Mga teritoryong pampangasiwaan[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Famagusta District
  2. Kyrenia District
  3. Larnaca District
  4. Limassol District
  5. Nicosia District
  6. Paphos District

Tingnan din[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga nota[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. The vice presidency is reserved for a Turkish Cypriot. However the post has been vacant since the Turkish invasion in 1974.[2]
  2. 2.0 2.1 2.2 Including Northern Cyprus, the UN buffer zone and Akrotiri and Dhekelia.
  3. Government-controlled areas of the Republic of Cyprus.
  4. The .eu domain is also used, shared with other European Union member states.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Padron:Cite CIA World Factbook
  2. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang CIA2019); $2
  3. Padron:Cite CIA World Factbook
  4. "World Population Prospects 2022". population.un.org. United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Nakuha noong 17 July 2022.
  5. "World Population Prospects 2022: Demographic indicators by region, subregion and country, annually for 1950-2100" [World Population Prospects 2022: Mga panukoy pang-demograpiko batay sa rehiyon, subrehiyon, at bansa, taunan mula 1950-2100] (XSLX). population.un.org ("Kabuuang populasyon, tumpak noong ika-1 ng Hulyo (libo)") (sa Ingles). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Nakuha noong July 17, 2022.
  6. "Census of Population and Housing 2021, Preliminary Results by District, Municipality/Community". Nicosia: Statistical Service of Cyprus. 4 August 2023. Nakuha noong 4 August 2023.
  7. United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2013). "World Population Prospects: The 2012 Revision, DB02: Stock Indicators". New York. Inarkibo mula sa ang orihinal noong 7 May 2015. Nakuha noong 18 June 2015.{{cite web}}: CS1 maint: multiple names: mga may-akda (link)
  8. 8.0 8.1 8.2 8.3 "World Economic Outlook Database, October 2023". Washington, D.C.: International Monetary Fund. 5 October 2023. Nakuha noong 18 October 2023.
  9. "Gini coefficient of equivalised disposable income - EU-SILC survey". Luxembourg: Eurostat. 28 June 2023. Nakuha noong 10 August 2023.
  10. "Country Insights". New York: Human Development Report Office, United Nations Development Programme. 8 September 2022. Inarkibo mula sa orihinal noong 12 July 2022. Nakuha noong 8 September 2022.
  11. 11.0 11.1 Encyclopaedia Apollo Volume III (1971), Mc-Graw Hill Far Eastern Publishers (S) Ltd.
  12. "Cyprus country profile". BBC News (sa Ingles). 2012-03-01. Nakuha noong 2023-03-06.


Tsipre Ang lathalaing ito na tungkol sa Tsipre ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.