Fyksian
| Fyksian | |
|---|---|
| Vaijskäskhä | |
| Gumawa | James Wong |
| Petsa | 1996 |
| Layunin | Gawa-gawang wika
|
| Pagsulat | Alpabetong Latin |
| Mga kodigong pangwika | |
| ISO 639-3 | – |
Ang Fyksian (Fyksian: Vaijskäskhä) ay isang proyektong wikang gawa-gawa (constructed language o conlang) na sinimulan ni James Wong, ang manlilikha ng kathang-isip na bansa na Fyksland, noong 1996. Ito ay nabuo batay sa isang alternatibong kasaysayan ng daigdig kung saan umiiral ang kathang-isip na islang-bansa ng Fyksland. Dahil sa heograpiya at kasaysayan ng Fyksland, ang bokabularyo ng Fyksian ay labis na naimpluwensiyahan ng mga wikang Hermaniko at Keltiko, bagamat hindi ito tuwirang may kaugnayang etimolohiko sa alinmang umiiral na likas na wika. Bilang isang wikang nakabukod (isolated), nagtataglay ang balarila nito ng mga katangiang hawig sa Pinlandes (tulad ng masalimuot na sistema ng kaso) at Tsino (tulad ng partikular na pagtatangi ng mga panghalip).
Ang Fyksian ay isang wikang aglutinatibo na kinatatangian ng napaka-regular na balangkas ng balarila na sistematikong binabago ng isang ponetikong proseso na tinatawag na gradasyon (gradation). Hindi tulad ng maraming wikang Indo-Europeo, walang pambalarilang kasarian (grammatical gender) ang mga pangngalan sa Fyksian. Ang mga bahagi ng pananalita ay madaling napapalitan gamit ang mga karaniwang hulapi, at ang mga kaso ng pangngalan ay maaaring magkapatong-patong sa pamamagitan ng prosesong tinatawag na suffixaufnahme.
May isang diyalekto ang Fyksian na tinatawag na Ikstic (dating tinawag na Isfjordic hanggang noong 18 Pebrero 2008) na nilikha rin ni James Wong noong 2002. Dahil hindi gaanong nadodokumento ang Ikstic kumpara sa Karaniwang Fyksian, iminumungkahi ang transliterasyon para dito.
Ortograpiya
[baguhin | baguhin ang wikitext]Naglalaman ang alpabeto ng Fyksian ng 24 na titik, kung saan 18 dito ay karaniwang titik sa alpabetong Latin.
Ayon sa manlilikhang si James Wong:
"Noong kasibulan nito, ibinatay ang Fyksian sa Pinlandes, kabilang na ang alpabeto nito."
Ang ilang titik na wala sa opisyal na alpabeto ay lumilitaw lamang sa mga salitang hiram.
Kasalukuyang Ayos ng Alpabeto
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mula noong 7 Mayo 2013, ang opisyal na pagkakasunod-sunod ng mga titik ay:
- A, D, E, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, V, Þ, Æ, Ø, Å, Ä, Ö
Nakaraang Ayos ng Alpabeto
[baguhin | baguhin ang wikitext]Mula noong Abril 2004 hanggang 7 Mayo 2013, ang dating ayos ay:
- A, D, E, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, R, S, T, U, V, Æ, Å, Ä, Ö, Ø, Þ
Balarila
[baguhin | baguhin ang wikitext]Pagbubuo ng Salita at Deribasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Maaaring ilipat ang mga salita sa iba't ibang bahagi ng pananalita gamit ang mga tiyak na panlapi:
- Pangngalan patungong Pang-uri: Idinurugtong ang hulaping -sk sa ugat ng pangngalan (hal., ang pangngalang vrim "sigla" ay nagiging pang-uring vrimskä "masigla").
- Pang-uri patungong Pangngalan: Idinurugtong ang hulaping -heid sa pang-uri (hal., ang pang-uring däp "malungkot" ay nagiging pangngalang däþeid "kalungkutan").
- Pang-abay mula sa Pang-uri: Idinurugtong ang hulaping -ling sa ugat ng pang-uri (hal., ang vrimskä ay nagiging pang-abay na vrimskäling "nang buong sigla", at ang däp ay nagiging däpling "nang may kalungkutan").
- Pandiwa mula sa Pangngalan/Pang-uri: Idinurugtong ang hulaping -ö sa ugat (hal., mula sa vrim ay mabubuo ang pandiwang vrimö "magpasigla", at mula sa däp ay däpö "magpalungkot").
- Pang-uri mula sa Pawatas/Gerundio: Idinurugtong ang hulaping -gølskä (hal., mula sa pandiwang vrimö ay nagiging vrimögølskä "nakapagpapasigla").
- Paghahambing (Pahambing / Comparative): Idinurugtong ang hulaping -ur sa pang-uri o pang-abay (hal., vrimskäur "mas masigla" at vrimskälingur "nang mas masigla").
- Pasukdol (Superlative): Idinurugtong ang hulaping -aþ sa pang-uri o pang-abay (hal., vrimskäaþ "pinakamasigla" at vrimskälingaþ "nang pinakamasigla").
- Pagtanggi / Negatibo: Idinurugtong ang unlaping ö- sa mga pang-uri, pang-abay, o pandiwa (hal., övrimskä "di-masigla" at övrimö "alisan ng sigla").
- Hulaping -vå: Nangangahulugang "puno ng" (hal., vrimvå "puno ng sigla").
- Hulaping -lug: Nangangahulugang "kapos sa" o "walang" (hal., vrimlug "walang-sigla").
Mga Kaso ng Pangngalan at Deklinasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nagtataglay ang Fyksian ng 19 na regular na kaso ng pangngalan. Regular ang deklinasyon maliban sa mga pagbabagong dulot ng gradasyon. Ang panlaping pmarami na -en ay laging inilalagay sa pinakadulo ng lahat ng panlaping pangkaso. Sa pamamagitan ng suffixaufnahme, maaaring magkakasunod na ikabit ang maramihang panlapi ng kaso sa anyong nominatibo.
Ang pagkakasunod-sunod ng mga hulapi mula una hanggang huli ay:
- Akusatibo / Datibo
- Partitibo
- Henitibo
- Lokasyon (Locative)
- Gamit (Functional)
- Panahon (Temporal)
- Bilang (Kailanan/Number)
| Kaso | Gamit at Kahulugan | Pagbubuo | Halimbawa |
|---|---|---|---|
| Nominatibo | Tiyak na simuno (ang salitang-ugat) | — | plaum ("ang bulaklak") |
| Akusatibo | Tuwirang layon | Pag-uulit ng huling patinig o katinig ng ugat | plaummä |
| Datibo | Di-tuwirang layon | Pag-uulit ng unang patinig o katinig ng ugat | plaumpä |
| Partitibo | Di-tiyak, alinman, o bahagi ng pangngalan | Pagdaragdag ng -i sa nominatibo | plaumi ("isang bulaklak") |
| Henitibo | Pagmamay-ari | Pagdaragdag ng -e (kung nagtatapos sa katinig) o -r (kung patinig) | plaume ("ng bulaklak") |
| Ilatibo | Paggalaw papasok sa loob | Pagdaragdag ng -de (kasabay ng anyong datibo) | huisde / huishde ("papasok sa bahay") |
| Elatibo | Paggalaw palabas | Pagdaragdag ng -uit | huisuit ("palabas ng bahay") |
| Inesibo | Pananatili sa loob | Pagdaragdag ng -r sa anyong partitibo | huisir ("nasa loob ng bahay") |
| Adesibo | Nasa paligid, ibabaw, tabi, o pagitan | Pagdaragdag ng -m o -i sa henitibo (nagiging -em o -ri) | huisøm ("malapit sa bahay") |
| Alatibo | Paggalaw patungo sa / paakyat | Pagdaragdag ng -an (kasabay ng datibo) | huishan ("patungo sa bahay") |
| Ablatibo | Paggalaw palayo mula sa | Pagdaragdag ng -na | huisna ("mula sa bahay") |
| Komitatibo | Kasama ang | Pagdaragdag ng -ku | huisku ("kasama ang bahay") |
| Abesibo | Wala / kapos sa | Pagdaragdag ng -ki (kasabay ng partitibo) | plaumikien ("nang walang mga bulaklak") |
| Instrumental | Sa pamamagitan ng | Pagdaragdag ng -l o -lä | plaumlä ("sa pamamagitan ng bulaklak") |
| Kawsatibo | Dahil sa / para sa | Pagdaragdag ng -or o -å | huisor ("dahil sa bahay") |
| Esibo | Sa tiyak na araw, kalagayan, o panahon | Pagdaragdag ng -um | Söhnädagiumøn ("tuwing mga Linggo") |
| Translatibo | Pagiging o pagbabagong-anyo tungo sa | Pagdaragdag ng -am (kasabay ng partitibo) | huisiam ("naging isang bahay") |
| Temporal | Sa panahon ng, habang, o sa loob ng | Pagdaragdag ng -is | nöloigis ("tuwing Pasko") |
| Terminatibo | Hanggang sa | Pagdaragdag ng -ur | nöloigur ("hanggang Pasko") |
Ang Sistema ng Gradasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang gradasyon ay isang 8-hakbang na proseso ng pagbabagong-tunog na ipinapataw sa pagdedeklina ng kaso, pagbabanghay ng pandiwa, at pagbubuo ng tambalang salita. Kapag naisaaktibo ang mga Hakbang 4 hanggang 6, itinuturing na di-regular (irregular) ang gradasyon:
- Hakbang 0: Lahat ng titik ø ay nagiging e bago ang gradasyon. Anumang titik ä sa dulo na hindi bahagi ng ugat ng salita ay tinatanggal.
- Hakbang 1: Ang tambalang patinig na ae ay nagiging æ. Ang kumpol ng katinig na vh ay nagiging þ. Ang pagkakasunod na or ay nagiging å kapag ang o ay hindi pinangungunahan ng isa pang patinig.
- Hakbang 2: Idinaragdag ang titik ä sa dulo ng salita kung ito ay nagtatapos sa dalawa o higit pang katinig.
- Hakbang 3: Kung ang salita ay nagtatapos sa saradong patinig, ang mga payak at walang-diin na patinig na a o o sa unang pantig ay nagiging ä at ö. Sa kabilang banda, kung nagtatapos sa patinig ang salita, ang ä o ö sa unang pantig ay nagiging may-diin na a at o.
- Hakbang 4: Ang tatlong magkakasunod na patinig ay pinapapayak sa pamamagitan ng pagpapaikli at paglilipat ng mga pinahabang (kambal) patinig: aa → e, ee → i, ii → o, oo → u, at uu → a. Inuulit ang hakbang na ito hanggang wala nang mapapayak na grupo ng patinig.
- Hakbang 5: Kung apat o higit pang patinig ang magkakatabi, isinisingit ang titik j upang paghiwalayin ang mga ito sa mga pangkat ng tig-dadalawa.
- Hakbang 6: May mga natatanging pagbabagong ginagawa sa mga pares ng patinig na hindi diptonggo at sa mga triptonggo.
- Hakbang 7: Ang nag-iisang patinig ay pinapahaba (dinodoble) kung ito ay napapagitnaan ng magkaparehong katinig na parehong nagbubukas at nagsasara sa salita.
- Hakbang 8: Ang bawat isahang titik e ay nagiging ø kung may gansal (odd) na bilang ng titik e sa loob ng salita. Nagsisimula ang pagbabagong ito sa unang e at sa bawat iba pang isahang e. Hindi ito nagaganap kung ang puntiryang e ay bahagi ng pangkat ng maraming patinig o kung nagtatapos sa e ang salita.
Pagbabanghay at Sistema ng Pandiwa
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nahahati ang mga pandiwa sa Fyksian sa dalawang uri: mahina (weak) at malakas (strong). Ang mga malakas na pandiwa ay kadalasang nagpapahayag ng paggalaw, pagbabago, o kalagayan.
- Pantulong na Pandiwa: Ginagamit ng mga mahinang pandiwa ang häveel ("magkaroon") bilang pantulong, samantalang ang mga malakas na pandiwa ay gumagamit ng ørlaa ("maging").
- Pang-ugnay (Copula): Ginagamit ang pølaa para sa mga permanenteng katangian at permanenteng lokasyon; ang ørlaa naman ay para sa pansamantalang kalagayan, damdamin, posisyon, o bilang pandiwang pantulong.
- Inbersyon ng Malakas na Pandiwa: Upang maibanghay ang malakas na pandiwa, ikinakabit ang regular na hulapi ng mahinang pandiwa ngunit pabaligtad ang pagkakasunod-sunod ng mga titik ng hulapi. Kasama sa pagbabaligtad na ito maging ang mga titik na naitakda ng proseso ng gradasyon.
Pangkasalukuyang Pagbabanghay ng Mahinang Pandiwa (eetaal – kumain)
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Unang panauhan isahan panlalaki: ik eetnä
- Unang panauhan isahan pambabae: ik eetne
- Ikatlong panauhan isahan panlalaki: hij eettä
- Ikatlong panauhan isahan pambabae: sij eette
- Unang panauhan maramihan panlalaki: vør eetnen
- Unang panauhan maramihan pambabae: vør eetneen
- Ikatlong panauhan maramihan panlalaki: hijsä eetten
- Ikatlong panauhan maramihan pambabae: sijsä eetteen
Pangkasalukuyang Pagbabanghay ng Malakas na Pandiwa (ørlaa – maging)
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Unang panauhan isahan panlalaki: ik ørän
- Unang panauhan isahan pambabae: ik eren
- Ikatlong panauhan isahan panlalaki: hij ørät
- Ikatlong panauhan isahan pambabae: sij eret
- Unang panauhan maramihan panlalaki: vør ernen
- Unang panauhan maramihan pambabae: vør erneen
- Ikatlong panauhan maramihan panlalaki: hijsä ernet
- Ikatlong panauhan maramihan pambabae: sijsä erneet
Mga Panahunan ng Pandiwa
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ipinapakita sa ibaba gamit ang ikatlong panauhang isahang panlalaki (hij) para sa mahinang pandiwang eetaal, at ikatlong panauhang isahang pambabae (sij) para sa malakas na pandiwang ørlaa:
- Pangkasalukuyan (Present): hij eettä ("siya ay kumakain") / sij eret ("siya ay")
- Pangkasalukuyang Kasalukuyan (Present Progressive): hij eetter / sij erreet
- Pangnagdaan (Past): hij eetton ("siya ay kumain") / sij ernoet ("siya ay naging")
- Kasalukuyang Perpekto (Past Perfect): hij eettut / sij ertuet
- Kaganapang Pangnagdaan (Pluperfect): hij hävøton eeton / sij erteon ørno
- Pangnagdaang Di-perpekto (Past Imperfect): hij hävøton eeter / sij erteon erre
- Kasalukuyang Perpektong Progresibo: hij hävøtut eeter / sij erteut erre
- Pangnagdaang Perpektong Progresibo: hij hävøtut häveon eeter / sij erteut häveon erre
- Panghinaharap (Future): hij eettig ("siya ay kakain") / sij ergiet ("siya ay magiging")
- Panghinaharap na Perpekto: hij hävøtig eeton / sij erteig ørno
- Panghinaharap na Progresibo: hij hävøtig eeter / sij erteig erre
Mga Anyong Tinig
[baguhin | baguhin ang wikitext]- Tinig Balintiyak (Passive Voice): Nabubuo sa pamamagitan ng hulaping -in (hal., hij eettin "siya ay kinakain", hij eetterin "siya ay kasalukuyang kinakain").
- Gitnang Tinig (Middle Voice): Nagpapahiwatig ng kilos na repleksibo (sa sarili). Nabubuo sa pamamagitan ng unlaping t'- (o te'- / tøn'-) (hal., hij t'västät "pinaliliguan niya ang kanyang sarili").
Anyong Pautos (Imperative)
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang anyong pautos ay nasa ikalawang panauhan para sa mga utos o tagubilin. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pagsingit ng titik o pagkatapos ng ugat ng pandiwa at bago ang partikulong pangkasarian-kapanahunan:
- Isahang panlalaki: eeton
- Isahang pambabae: eetone
- Maramihang panlalaki: eetonen
- Maramihang pambabae: eetoneen
Notasyon ng Petsa at Oras
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sumusunod ang pagsusulat ng petsa sa Fyksian sa ayos na Araw-Buwan-Taon (DMY). Sa pamantayang pasulat na Fyksian, ang araw ay laging isinusulat bilang bilang na ordinal gamit ang hulaping -a na tuwirang ikinakabit sa mga tambilang, at hinihiwalay sa taon sa pamamagitan ng kuwit:
- Halimbawa: 5a Hutieku, 2002
Gumagamit din ang wika ng pormat na 24-oras para sa pasulat at pang-araw-araw na notasyon ng oras.
Ayos ng Pangngalan at Pantukoy ng Dami (Quantifier)
[baguhin | baguhin ang wikitext]Sa mga pariralang pangngalan ng Fyksian, ang lahat ng pantukoy ng dami (quantifiers) ay kailangang ilagay PAGKATAPOS ng pangngalan at ng mga hulapi nitong pangkaso o pangmarami:
- [Pangngalan + Panlaping Pangkaso/Pangmarami] + [Pantukoy ng Dami]
- Mali (Nauna ang pantukoy): alsøn ræktäinøn
- Tama (Nakahuli ang pantukoy): ræktäinøn alæn
Mga Tuntunin sa Paggamit ng "Lahat":
- alæn: Karaniwang pamuno pagkatapos ng maramihang pangngalan ("lahat ng mga [pangngalan]").
- alsøn: Ginagamit lamang bilang independiyente at nakatayong neutral na panghalip ("silang lahat" / "bawat isa" nang walang kasamang binabagong pangngalan).
Halimbawang Pangungusap:
- Kopiveuræktä. Ræktäinøn alæn røkæpænin.
- (Literal: Karapatang-ari. Mga karapatan lahat nakalaan.)
- ("Karapatang-ari. Nakalaan ang lahat ng karapatan.")
Tambalang Pang-ukol sa Panahon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Kapag ang sød ("mula noong") at na ("mula") ay pinagsama bilang tambalang pang-ukol na sød na ("simula noong / magmula"), tahasan nitong ipinapahayag ang isang nagpapatuloy na kalagayan, pangyayari, o tuloy-tuloy na pagbibilang na nagsimula sa isang tiyak na punto ng nakaraang panahon.
Talasalitaan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nasa ibaba ang listahan ng mga salita sa Karaniwang Fyksian, kalakip ang anyo nito sa diyalektong Ikstic (Isfjordic) kung mayroon, kasama ang pagbigkas sa Pandaigdigang Ponetikong Alpabeto (IPA) at ang kahulugan nito sa Tagalog:
| Fyksian | Ikstic / Isfjordic | IPA | Kahulugan (Tagalog) |
|---|---|---|---|
| a | — | — | ito |
| aasn | aasn | — | arseniko |
| ad | — | — | espiritu, kal、uwala |
| adile | ídil | — | ukol sa espiritu / espirituwal |
| airg | yrg | — | pilak |
| aisisøn | — | [aisisø] | mga mananayaw |
| aisøt | — | — | sumasayaw |
| aktim | aktim | — | aktinyo |
| aktimiden | aktimiden | — | mga aktinido |
| al | — | — | lahat |
| alsøn | alsýn | — | lahat (panghalip na maramihan) |
| alum | alum | — | aluminyo |
| alþigkvøvnana | — | — | Punong Ministro (pambabae) |
| alþigman | — | — | Punong Ministro (panlalaki) |
| alþigupaartä | — | — | kawanihan / ministeryo |
| alþigupaartäen | — | — | mga kawanihan / mga ministeryo |
| alæn | — | — | lahat (panuring) |
| amerikim | amærikim | — | amerisyo |
| an | — | — | sa / patungo sa |
| Angtia | — | — | Inglatera |
| Angtiaskhä | — | — | wikang Ingles |
| Angtiaskhäl | — | — | sa Ingles |
| antimon | antimon | — | antimonyo |
| aoropim | aoropim | — | ewropyo |
| argon | argon | — | argon |
| arpänia | — | — | puno (partitibo) |
| astat | astat | — | astato |
| Auropaa | — | — | Europa |
| autoi | — | — | kotse / sasakyan (partitibo) |
| autoo | — | — | kotse / sasakyan |
| avesen | afesen | — | nakapapansin / napapansin |
| avøgläa | — | — | bulag |
| barim | barim | — | baryo |
| berkelim | berkelim | — | berkelyo |
| beryllim | beryllim | — | berilyo |
| bohrim | bohrim | — | bohryo |
| brom | brom | — | bromo |
| californium | californim | — | kalipornyo |
| curim | curim | — | kuryo |
| dage | — | — | ng araw |
| darmstadtim | darmstadtim | — | darmstadyo |
| dubnim | dubnim | — | dubnyo |
| dui | — | — | ito |
| dvo | dvo | — | dalawa |
| dvoa | — | — | ikalawa / pangalawa |
| dysprosim | dysprosim | — | disprosyo |
| däg | — | — | araw / kumusta |
| Dänmark | — | — | Dinamarka |
| däp | — | — | malungkot |
| däpling | — | — | nang may kalungkutan / malungkot |
| däpö | — | — | magpalungkot |
| däpögølskä | — | — | nakalulungkot |
| däþeid | — | — | kalungkutan |
| e | — | — | ito |
| eetaal | — | — | kumain |
| eetne | — | — | kumakain ako (pambabae) |
| eetneen | — | — | kumakain kami/tayo (pambabae) |
| eetnen | — | — | kumakain kami/tayo (panlalaki) |
| eetnä | — | — | kumakain ako (panlalaki) |
| eeton | — | — | kumain / kinain |
| eetone | — | — | kumain ka! (pambabae) |
| eetoneen | — | — | kumain kayo! (pambabae) |
| eetonen | — | — | kumain kayo! (panlalaki) |
| eetonin | — | — | kinain |
| eette | — | — | kumakain (pambabae) |
| eetteen | — | — | kumakain sila (pambabae) |
| eetten | — | — | kumakain sila (panlalaki) |
| eetter | — | — | kumakain |
| eetterin | — | — | kinakain |
| eetterinka-hij? | — | — | kinakain ba siya? |
| eetterka | — | — | kumakain ba (siya)? |
| eettig | — | — | kakain |
| eettigin | — | — | kakainin |
| eettigki | — | — | kakain (subhuntibo) |
| eettin | — | — | kinakain |
| eettonki | — | — | kumain (subhuntibo) |
| eettut | — | — | kumain na |
| eettutin | — | — | kinain na |
| eettutinki | — | — | kinain na (subhuntibo) |
| eettä | — | — | kumakain |
| eettäka | — | — | kumakain ba (siya)? |
| eettäka-hij? | — | — | kumakain ba siya? |
| ein | yn | — | isa |
| eina | — | — | isang, una |
| einhen | — | — | unyon / pagkakaisa |
| Einhen Auropaa | — | — | Unyong Europeo |
| einoina | — | — | magkasama / pinagsama |
| einsteinium | einsteinim | — | einsteinyo |
| ejen | — | [ejə] | mga mata |
| erbim | erbim | — | erbyo |
| eren | — | — | ako ay / ay (pambabae) |
| ergiet | — | — | magiging (pambabae) |
| erneen | — | — | kami/tayo ay (pambabae) |
| erneet | — | — | sila ay (pambabae) |
| ernen | — | — | kami/tayo ay (panlalaki) |
| ernet | — | — | sila ay (panlalaki) |
| ernoet | — | — | noon ay / naging (pambabae) |
| erre | — | — | pagiging |
| erreet | — | — | nagiging (pambabae) |
| erteig | — | — | magkakaroon |
| erteon | — | — | nagkaroon / naging |
| erteut | — | — | naging |
| ertuet | — | — | naging (pambabae) |
| fermim | fermim | — | permyo |
| flerovim | flerovim | — | plerobyo |
| gaanlaa | — | — | pumunta / magpunta |
| gaanto | — | — | pumunta kayo / humayo kayo |
| gaarvenklije | — | — | pamahalaan / gobyerno |
| gadolinim | gadolinim | — | gadolinyo |
| givøto | — | — | magbigay! / ibigay! |
| gjømanim | gjýmanim | — | hermanyo |
| gløjmos | — | — | masaya / maligaya |
| goed | — | — | mabuti / maganda |
| goeda | — | — | masaya / mabuti |
| goedstea | — | — | pinakamahusay / pinakamabuti (makaluma) |
| goedte | — | — | mabuti (pambabae) |
| goedtä | — | — | mabuti (panlalaki) |
| goedur | goedur | — | mas mabuti / pinakamabuti |
| graagnä | — | — | magustuhan / masiyahan |
| graagte | — | — | nagugustuhan / nasisiyahan |
| groena | — | — | berde / luntian |
| gævti | — | — | magkaloob / biyayaan |
| gævtisønin | gúftisýnin | — | pinagkalooban |
| gällim | gállim | — | galyo |
| haarsør | — | — | ng kanyang sarili / sarili niya |
| hantäel / häntäel | hántául | — | makitungo / tratuhin |
| hassim | hássim | — | hasyo |
| haud | — | — | magustuhan / mahalin |
| heel | — | — | napaka- / lubha |
| helim | helim | — | helyo |
| herteerinki | — | — | narinig |
| hier | — | — | dito |
| hij | — | — | siya (lalaki) |
| hijsä | — | — | sila (panlalaki) |
| hjemen | — | [hjemə] | mga tahanan |
| hjøm | — | [hjøm] | tahanan |
| huignon | — | — | nag-isip / inisip |
| huignut | — | — | nakapag-isip na |
| huignä | — | — | mag-isip |
| huigør | — | — | nag-iisip |
| huis | — | — | bahay |
| huisde | — | — | papasok sa bahay |
| huishan | — | — | patungo sa bahay |
| huishde | — | — | papasok sa bahay |
| huisiam | — | — | patungo sa pagiging bahay |
| huisir | — | — | nasa loob ng bahay |
| huisku | — | — | kasama ang bahay |
| huisna | — | — | mula sa bahay |
| huisor | — | — | dahil sa bahay |
| huisuit | — | — | palabas sa bahay |
| huisøm | — | — | malapit sa bahay |
| Hutieku | — | — | Abril |
| hvam | birn | — | boro |
| hvassevni | hvasývni | — | hidroheno |
| hveraner | — | — | bawat isa / isa't isa |
| hveranerran | hveranerran | — | sa isa't isa |
| hvildenak | — | — | kapasiyahan / resolusyon |
| hvildønil | hfildýnil | — | kapasiyahan / resolusyon |
| hvismut | bismut | — | bismuto |
| hvolvram | hvolfram | — | tungsten |
| hølmim | hölmim | — | holmyo |
| hørvigtä | — | — | mga dukado |
| høtæn | — | — | mainit / sikat / tanyag |
| häveel | — | — | magkaroon |
| häveon | — | — | nagkaroon |
| hävnim | háfnim | — | hapnyo |
| hävnäk | — | — | dalampasigan / baybay-dagat |
| hävønon | — | — | noon ay / naging |
| hävøtig | — | — | magkakaroon |
| hävøtigin | — | — | magkakaroon na / magiging |
| hävøton | — | — | magkaroon |
| hävøtonki | — | — | nagkaroon (subhuntibo) |
| hävøtut | — | — | mayroon / nagkaroon |
| hävøtutka | — | — | mayroon ba? |
| höpeel | hópal | — | lumaktaw / lumukso |
| i | i | — | at / sa |
| ik | — | — | ako |
| ike | — | — | aking / akin |
| Iksfjordskhä | Iksfjorskhá | — | wikang Isfjordic |
| Ikstiskhä | Ikstiskhá | — | wikang Ikstic |
| im | im | — | sa / sa loob |
| indim | indim | — | indyo |
| Internetkä | — | — | sa Internet |
| iod | iod | — | yodo |
| iridim | iridim | — | iridyo |
| Iskti | — | — | Lupangyelo (Iceland) |
| jaake | — | — | dyaket |
| Jaakot | — | — | Jacob |
| jen | jyn | — | bakal |
| kaantori | — | — | kawanihan / tanggapan |
| kaantoria | kuntoria | — | lagusan / portal |
| karaigpuim | klor | — | kloro |
| Kemevniukæv | Kemefniukúf | — | talahanayang peryodiko |
| kiesel | kiesel | — | silikon |
| kirka | — | — | simbahan |
| kllsaavklljer | — | — | impormasyon / kabatiran |
| kohnäa | — | — | makahari / maharlika |
| kohnäkijke | — | — | monarkiya, kaharian |
| kokoa | — | [ˈkoko.a] | tsokolate |
| kolsä | — | [kols] | kastilyo |
| kopiveuræktä | — | — | karapatang-ari |
| krom | krom | — | kromyo |
| krypton | krypton | — | kripton |
| kunsti | — | [kunsti] | sining |
| kunstiuslese | — | — | likhang-sining |
| kupar | kupar | — | tanso |
| kuusør | — | — | humahalik / naghahalikan |
| kvenæn | — | [kwenæn] | mga kababaihan / mga babae |
| kvikairg | kvikyrg | — | merkuryo / asoge |
| kvæløvni | kvúlýfni | — | nitroheno |
| kvøna | — | [kwøna] | babae |
| kædmin | kúdmin | — | kadmyo |
| kælsim | külsim | — | kalsyo |
| kälim | kálim | — | potasyo |
| köhl | kóhl | — | karbon |
| köhvolt | kóhvolt | — | kobalt |
| kökoal | — | — | gawa sa tsokolate |
| kölm | kólm | — | tatlo |
| kölma | — | — | ikatlo / pangatlo |
| köpønikim | kópýnikim | — | kopernisyo |
| lantan | lantan | — | lantano |
| lantaniden | lantaniden | — | mga lantanido |
| lawrencim | lawrencim | — | lorensyo |
| lijkä | — | — | kawing / link |
| lijkäen | — | — | mga kawing / mga link |
| liskhiede | — | — | kasaysayan |
| litim | litim | — | lityo |
| livermorim | livermorim | — | libermoryo |
| loegter | — | — | nagdiriwang / nagloloko |
| lornä | — | — | umalis / lumisan |
| lutisim | jutisim | — | lutesyo |
| läänton | — | — | mga bansa |
| löpeel | — | — | tumakbo / tumatakbo |
| löv | — | — | pag-ibig / pagmamahal |
| maa | — | — | ngunit / subalit |
| maaktäina | — | — | ginawa / itinayo |
| magnesim | magnesim | — | magnesyo |
| me | — | — | akin / sa akin |
| meitnerim | meitnerim | — | meitneryo |
| mendelevim | mendelievin | — | mendelebyo |
| miema | — | — | gitna / sentral |
| mina | — | — | akin |
| mit | mit | — | kasama / may |
| moehtren däg | — | — | Araw ng mga Ina |
| molybdon | molybdom | — | molibdeno |
| monda | — | — | daigdig / mundo |
| mød | mýd | — | kasama / may |
| mørkäk | — | — | sa dilim |
| mågan | mágan | — | mangganeso |
| määnien | máánien | — | mga tao / mga kalalakihan |
| Mätlentika | — | — | Atlantiko |
| na | — | — | mula sa |
| nátrim | nátrim | — | sodyo |
| negen | negen | — | siyam |
| negena | — | — | ikasiyam / pang-siyam |
| neodym | neodym | — | neodimyo |
| neon | neon | — | neon |
| nikl | nikl | — | nikel |
| niobim | niobim | — | niobyo |
| Njørdrir | — | — | Njord |
| nobelim | nobelim | — | nobelyo |
| Norije | — | — | Noruwega |
| næptunim | næptunim | — | neptunyo |
| nætugåm | nútugíem | — | sapot / network |
| nør | — | — | hindi |
| Nådene | — | — | Nordiko |
| Nölaig / Nöloig | — | [noˈlaix] | Pasko |
| nöloigis | — | — | tuwing Pasko |
| nöloigur | — | — | hanggang Pasko |
| og | og | — | o |
| oir | oir | — | ginto |
| op | — | — | sa ibabaw / sa / tungkol sa |
| opgaartä | — | — | pagpapanatili |
| orde | — | — | salita |
| ormfarneel | — | — | yumakap |
| osmim | osmim | — | osmyo |
| Paap | — | — | Tatay / Itay / Papa |
| paasi | — | — | pasaporte |
| pea | — | — | ay (pansamantalang kalagayan) |
| platina | platina | — | platino |
| plaum | — | — | bulaklak |
| plaume | — | — | ng bulaklak |
| plaumi | — | — | isang bulaklak / ilang bulaklak |
| plaumikien | — | — | walang mga bulaklak |
| plaumlä | — | — | sa pamamagitan ng bulaklak |
| plaummä | — | — | bulaklak (tuwirang layon) |
| plaumpä | — | — | para sa bulaklak |
| pliu | pliu | — | tingga |
| plutonim | plutonim | — | plutonyo |
| pólonim | pólonim | — | polonyo |
| poste | — | — | paskil |
| postite | — | — | nagpapaskil |
| praseodym | praseodym | — | praseodimyo |
| prerheid | prerheide | — | kapatiran |
| promeþim | promedim | — | prometisyo |
| protaktim | protaktim | — | protaktinyo |
| præstatnøn | prístatýn | — | magtamo / maabot |
| pølaa | — | — | maging (likas na katangian) |
| pøvaig | — | — | magiging |
| pälladim | pálladim | — | paladyo |
| raidim | rydim | — | radyo |
| radon | rydon | — | radon |
| rangua | — | — | mali |
| reijnim | rýynim | — | renyo |
| rhodim | rhodim | — | rodyo |
| ruhvdim | rubidim | — | rubidyo |
| rutherfordim | rutherfordim | — | rutherfordyo |
| ruþanim | rudanim | — | rutenyo |
| ræktä | — | — | karapatan |
| ræktäemen | rúktáemen | — | mga karapatan |
| ræktäinøn | — | — | mga karapatan |
| røkæpænin | — | — | nakalaan / reserbado |
| röntgenim | röntgenim | — | roentgenyo |
| samarim | samarim | — | samaryo |
| sange | — | [sanxə] | awit / kanta |
| sangte | — | — | umaawit / kumakanta |
| seaborgim | seaborgim | — | seaborgyo |
| seen | — | — | nakita |
| seen | sán | — | sampu |
| seena | — | — | ikasampu / pansampu |
| seit | syt | — | pito |
| seita | — | — | ikapito / pampito |
| selen | selen | — | selenyo |
| sente | — | — | parirala |
| side | — | — | sayt / pook-sapot |
| sider | — | — | sayt / pook-sapot |
| sigtaal / sigtäel | sigtáel | — | manood / tumingin |
| sij | — | — | siya (babae) |
| sijsä | — | — | sila (pambabae) |
| sink | sink | — | sink |
| sintä | sintá | — | Sukdulan / Pinakatangi |
| Sintä Klaus | — | — | Santa Klaus |
| sirim | sirim | — | seryo |
| sirkon | sirkon | — | sirkonyo |
| sisim | sisim | — | sesyo |
| skandim | skandim | — | iskandyo |
| skhä | — | [ʃka] | wika |
| skhäen | — | [ʃɡə] | mga wika |
| skoen | — | [skuːn] | sapatos |
| skoenen | — | [skuːnə] | mga sapatos |
| skomorgnäm | — | — | bukas |
| skooli | — | — | paaralan |
| skulesen | — | — | dapat (maramihan) |
| slæksøn | — | — | masama (maramihan) |
| spejen | — | [spejə] | mga salamin |
| spreijked | — | — | nagsasalita |
| spreijktä | — | — | nagsasalita (panlalaki) |
| spøj | — | [spøj] | salamin |
| staandæt | — | — | pamantayan / istandard |
| Staandætutijma | — | — | Pamantayang Oras |
| stila | — | — | tahimik |
| stopaal | — | — | tumigil / huminto |
| stovning | — | — | surian / instituto |
| strontim | strontim | — | istronsyo |
| ståmulstømaal | — | [ˈstoːmulstømaːl] | manabik / pumukaw / humalina |
| ståmulstømæn | — | — | kapana-panabik / nakapupukaw |
| surøvni | suryfni | — | oksiheno |
| svemreet | — | — | lumalangoy |
| Sverije | — | — | Suwesya |
| svæv | kárygpuim | — | asupre |
| sød | — | — | mula noong / simula |
| sød na | — | — | simula noong / magmula |
| søg | — | — | maghanap / paghahanap |
| søgall | — | — | maghanap |
| søgoa! | — | — | maghanap ka! |
| søk | — | — | lawa |
| sømvis | sýmfis | — | budhi / konsensiya |
| søn'skaulseen | sýn'skaulseen | — | dapat sana (maramihan) |
| søs | sýs | — | anim |
| søsa | — | — | ikaanim / pang-anim |
| sämeseen | sámeseen | — | pareho / magkatulad (maramihan) |
| Söhnädagiumøn | — | — | tuwing Linggo |
| t'hävøtig | — | — | magkakaroon |
| t'hävøton | — | — | nagkaroon |
| t'hävøtut | — | — | mayroon / nagkaroon |
| t'västät | — | — | maghugas sa sarili |
| t'västätig | — | — | maghuhugas sa sarili |
| t'västäton | — | — | naghugas sa sarili |
| t'västätut | — | — | nakapaghugas na sa sarili |
| t'västätør | — | — | naghuhugas sa sarili |
| tallim | tallim | — | talyo |
| taløn | — | — | mga numero / mga bilang |
| tantalum | tantalum | — | tantalo |
| teel | — | — | hanggang |
| teillurim | teillurim | — | teluryo |
| terbim | terbim | — | terbyo |
| tijv | tyf | — | panlima / ikalima |
| tijva | — | — | panlima / ikalima |
| tin | tin | — | lata / tin |
| titanim | titanim | — | titanyo |
| tuulim | tuulim | — | tulyo |
| tuuskä | — | [tuːsk] | bakalaw (isda) |
| tæknitim | túknitim | — | teknesyo |
| um | um | — | sa / patungo sa |
| unskiud | — | — | paumanhin / patawad |
| ununoctium | ununoctium | — | oganeson |
| ununpentium | ununpentium | — | moskobyo |
| ununseptium | ununseptium | — | tenesino |
| ununtrium | ununtrium | — | nihonyo |
| uraanim | uraanim | — | uranyo |
| utijmä | — | — | oras / panahon |
| vaarlaa | — | — | pumunta / humayo |
| vaarnia | — | — | nakaalis na / nawala |
| Vaijskä | Fáyská / Fayská | — | Fyksland |
| Vaijskär | Fáyskár | — | Fyksian (mamamayan / pang-uri) |
| Vaijskäskhä | — | — | wikang Fyksian |
| Vaijskäskhäl | — | — | sa Fyksian |
| Velkomen | — | — | maligayang pagdating |
| Velkominoe | Felkominoe | — | malugod kang tinatanggap |
| verde | — | — | daigdig / mundo |
| vesegisien | — | — | mga panauhin / mga bisita |
| vigtigæn | figtigún | — | mahalaga |
| Vinlant | — | — | Pinlandiya |
| virdig | firdig | — | dignidad / karangalan |
| vitvanlig | vitfanlig | — | pambihira |
| vluor | fluor | — | plurina |
| vonnä | — | — | pag-asa |
| vorande | — | — | pagbabago |
| vosvå | fosfi | — | posporo |
| vrankim | frankim | — | pransyo |
| vrijsøn | vrysýn | — | nagpapalaya |
| vrim | — | — | sigla |
| vrimlug | — | — | walang sigla / matamlay |
| vrimlugling | — | — | nang walang sigla |
| vrimskä | — | — | masigla |
| vrimskäaþ | — | — | pinakamasigla |
| vrimskäling | — | — | nang masigla |
| vrimskälingaþ | — | — | nang pinakamasigla |
| vrimskälingur | — | — | nang mas masigla |
| vrimskäur | — | — | mas masigla |
| vrimvå | — | — | lipos ng sigla |
| vrimvåling | — | — | nang buong sigla |
| vrimö | — | — | magpasigla |
| vrimögølskä | — | — | nakapagpapasigla |
| vrimögølskäaþ | — | — | pinakanakapagpapasigla |
| vrimögølskäling | — | — | sa paraang nakapagpapasigla |
| vrimögølskälingaþ | — | — | sa pinakanakapagpapasiglang paraan |
| vrimögølskälingur | — | — | sa higit na nakapagpapasiglang paraan |
| vrimögølskäur | — | — | higit na nakapagpapasigla |
| vråke | — | [vroːkə] | amerikana / kapote |
| Væriskøn | — | — | Kapuluang Faro |
| Vølkomosinki | Fýlkomosinki | — | maligayang pagdating |
| vør | — | — | kami / tayo, ako |
| vå | ví | — | apat |
| våa | — | — | ikaapat / pang-apat |
| våleneet | — | — | bumabagsak sila / nahuhulog sila |
| vånuut | fornot | — | katwiran / talino |
| vänadim | vánadim | — | banadyo |
| västäel | — | — | maghugas / maglinis |
| västäon | — | — | hinugasan / nahugasan |
| västør | — | — | naghuhugas |
| vörveentenen | fónfantenen | — | umasa / maghintay |
| Webe | — | — | web / sapot |
| xenon | xenon | — | senon |
| ytterbim | ytterbim | — | iterbyo |
| yttrim | yttrim | — | itryo |
| þi | — | — | iyon / yaon |
| þjilde | — | [bjild] | larawan |
| þjildeiden | — | — | mga larawan |
| þjolaa | — | — | maisilang / ipanganak |
| þjoninøs | fjoninýs | — | mga kapanganakan |
| þorim | dorim | — | toryo |
| þöson | — | [θoˈson] | isda |
| æposit | — | — | presentasyon / pagtatanghal |
| øj | — | [øj] | mata |
| ørlaa | — | — | maging |
| ørno | — | — | naging |
| ørän | — | — | ako ay / ay (panlalaki) |
| ørät | — | — | ay (panlalaki) |
| Ålant | — | — | Kapuluang Åland |
| åv | ív | — | walo |
| åva | — | — | ikawalo / pangwalo |
| övrimskä | — | — | hindi masigla |
| övrimö | — | — | mag-alis ng sigla |
Halimbawa
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ito ay isang halimbawa ng salin ng Artikulo 1 ng Pangkalahatang Pagpapahayag ng Karapatang Pantao.
| Fyksian | Ikstic / Isfjordic | Tagalog |
|---|---|---|
| Alsøn määnien þjoninøs vrijsøn i sämeseen op virdigøm i ræktäemen. Gævtisønin mød vånuutku i sømvisku, i søn'skaulseen hveranerran im prerheide ådil häntäel. | Alsýn máánien fjoninýs vrysýn i sámeseen op firdigým i rúktáemen. Gúftisýnin mýd fornotku i sýmfisku, i sýn'skaulseen hveranerran im prerheide ídil hántául. | Ang lahat ng tao'y isinilang na malaya at pantay-pantay sa karangalan at mga karapatan. Sila'y pinagkalooban ng katwiran at budhi at dapat magpalagayan ang isa't isa sa diwa ng pagkakapatiran. |