Alpabetong Griyego

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Ang artikulong ito ay mayroong mga ispesyal na letra. Kung walang maayos na nagbibigay-tukod, maaari kang makatagpo ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang simbolo.
Alpabetong Griyego
Tipo Alpabeto
Mga wikang sinasalita Griyego, na may kaunting pagbabago sa iba't ibang wika.
Sakop na Panahon ~800 BC hanggang sa kasalukuyan[1]
Mga magulang na sistema Proto-Canaanite alphabet
 → Phoenician alphabet
  → Alpabetong Griyego
Mga sistemang pambata Gothic
Glagolitic
Cyrillic
Coptic
Armenian alphabet
Old Italic alphabet
Latin alphabet
ISO 15924 Grek
Greekalphabet.svg
Paunawa: Maaaring maglaman ang pahinang ito ng ponetikong mga simbolo ng IPA na nasa Unicode.
Greek alphabet alpha-omega.svg
Alpabetong Griyego
Αα Alpha Νν Nu
Ββ Beta Ξξ Xi
Γγ Gamma Οο Omicron
Δδ Delta Ππ Pi
Εε Epsilon Ρρ Rho
Ζζ Zeta Σσς Sigma
Ηη Eta Ττ Tau
Θθ Theta Υυ Upsilon
Ιι Iota Φφ Phi
Κκ Kappa Χχ Chi
Λλ Lamda Ψψ Psi
Μμ Mu Ωω Omega
Hindi na ginagamit na mga titik
Digamma uc lc.svg Wau Qoppa uc lc.svg Koppa
San uc lc.svg San Sampi uc lc T-shaped.svg Sampi
Ibang titik
Stigma uc lc.svg Stigma Sho uc lc.svg Sho
Heta uc lc.svg Heta

Diyakritiko sa Griyego

Ang alpabetong Griyego ay binubuo ng dalawampu't apat na titik na ginagamit sa pagsulat ng wikang Griyego mula sa pagbubukas ng ika-labinsiyam na siglo. Ito rin ang itinuturing na pinakauna at pinakamatandang palatitikan kung saan ang bawat patinig at katinig ay kinakatawanan ng isa at naiibang mga simbolo.[2] Ito ay ginagamit pa rin hanggang sa kasalukuyan. Sa pagpasok ng ikalawang siglo CE, ang mga palabilangan ng mga Griyego ay ibinase rin dito.

Ang alpabetong Griyego ay nagmula sa alpabetong Penisyano bagamat hindi ito kaugnay sa palatitikan ng Cyprus. Ang alpabetong Griyego ang pinagmulan ng iba pang mga titik sa Europa at sa Gitnang Silangan kabilang na ang alpabetong Latin.[2] Sa pangkalahatan, halos lahat ng titik sa alpabetong ito ay ginagamit ding simbolo sa matematika at pisika]], pisika ng partikula, pangalan ng mga kapatiran ng mga lalaki at kapatiran ng mga babae ('fraternities and sororities) at iba pang gamit.

Mga titik[baguhin]

Titik Kumakatawang
Phoenician
letter
Pangalan Transliterasyon1 Pagbigkas Katumbas
sa pagbilang
Inggles Sinaunang
Griyego
Kalagitnaang
Griyego
(maramihang tunog)
Padron:Audio-nohelp Sinaunang
Griyego
Makabagong
Griyego
Klasikong
Sinaunang
Griyego
Makabagong
Griyego
Α α Aleph Aleph Alpha ἄλφα άλφα a [a] [aː] [a] 1
Β β Beth Beth Beta βῆτα βήτα b v [b] [v] 2
Γ γ Gimel Gimel Gamma γάμμα γάμμα
γάμα
g gh, g, j [g] [ɣ], [ʝ] 3
Δ δ Daleth Daleth Delta δέλτα δέλτα d d, dh, th [d] [ð] 4
Ε ε He He Epsilon ε ψιλόν έψιλον e [e] 5
Ζ ζ Zayin Zayin Zeta ζῆτα ζήτα z [zd]
(o [dz])
kalaunan [zː]
[z] 7
Η η Heth Heth Eta ἦτα ήτα e, ē i [ɛː] [i] 8
Θ θ Teth Teth Theta θῆτα θήτα th [tʰ] [θ] 9
Ι ι Yodh Yodh Iota ἰῶτα ιώτα
γιώτα
i [i] [iː] [i], [ʝ] 10
Κ κ Kaph Kaph Kappa κάππα κάππα
κάπα
k [k] [k], [c] 20
Λ λ Lamedh Lamedh Lamda λάβδα λάμβδα λάμδα
λάμβδα
l [l] 30
Μ μ Mem Mem Mu μῦ μι
μυ
m [m] 40
Ν ν Nun Nun Nu νῦ νι
νυ
n [n] 50
Ξ ξ Samekh Samekh Xi ξεῖ ξῖ ξι x x, ks [ks] 60
Ο ο Ayin 'Ayin Omicron οὖ ὂ μικρόν όμικρον o [o] 70
Π π Pe Pe Pi πεῖ πῖ πι p [p] 80
Ρ ρ Res Resh Rho ῥῶ ρω r (: rh) r [r], [r̥] [r] 100
Σ σ ς Sin Sin Sigma σῖγμα σίγμα s [s] 200
Τ τ Taw Taw Tau ταῦ ταυ t [t] 300
Υ υ Waw Waw Upsilon ὖ ψιλόν ύψιλον u, y y, v, f [y] [yː]
(earlier [ʉ] [ʉː])
[i] 400
Φ φ origin disputed
(see text)
Phi φεῖ φῖ φι ph f [pʰ] [f] 500
Χ χ Chi χεῖ χῖ χι ch ch, kh [kʰ] [x], [ç] 600
Ψ ψ Psi ψεῖ ψῖ ψι ps [ps] 700
Ω ω Ayin 'Ayin Omega ὦ μέγα ωμέγα o, ō o [ɔː] [o] 800
  1. Para sa karagdagang detalye, silipin ang Romanisasyon ng Griyego.
Titik Kumakatawang
Phoenician
letter
Pangalan Transliterasyon1 Pagbigkas Katumbas
sa pagbilang
Inggles Sinaunang Griyego Kalagitnaang Griyego
Ϝ ϝ Waw Waw Wau ϝαῦ δίγαμμα w [w] 6
Ϛ ϛ Stigma ϛῖγμα στῖγμα st [st] 6
Ͱ ͱ Heth Heth Heta ἧτα ήτα h [h] -
Ϻ ϻ Sade Sade San ϻάν σάν s [s] -
Ϸ ϸ Shin Shin Sho ϸω σχω sh [ʃ] -
Ϟ ϟ Qoph Qoph Koppa ϙόππα κόππα q [q] 90
Ͳ ͳ Sade Sade Sampi ͳαμπῖ δίσιγμα ss [sː], [ks], [ts] 900
  1. Para sa karagdagang detalye, silipin ang U0370.pdf.

Sanggunian[baguhin]

  1. Pierre Swiggers, Transmission of the Phoenician Script to the West, in Daniels and Bright, The World's Writing Systems, 1996
  2. 2.0 2.1 Coulmas, Florian (1996). The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems. Oxford: Blackwell Publishers Ltd.. ISBN 0-631-21481-X.