Alpabetong Griyego
| Ang artikulong ito, pahina, o bahagi nito ay kasalukuyang nasa gitna ng pagpapalawig o malawakang pagbabago . Maaari ka ring tumulong sa pagsasagawa ng mga pagbabago. Pakisilip ang kasaysayan ng mga pagbabago kung ibigin mong makipagugnayan sa tao na naglagay ng suleras na ito. Kapag hindi nagkaroon ng mga pagbabago ang artikulong ito sa loob ng ilang araw, pakitanggal na lamang ang suleras na ito. Huwag sanang lagyan ito ng tanda ng kahilingan sa pagbura maliban na lang kung hindi pa nagkakaroon ng pagbabago ang pahina sa loob ng ilang araw. |
| Ang artikulong ito ay mayroong mga ispesyal na letra. Kung walang maayos na nagbibigay-tukod, maaari kang makatagpo ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang simbolo. |
| Alpabetong Griyego | |
|---|---|
| Tipo | Alpabeto |
| Mga wikang sinasalita | Griyego, na may kaunting pagbabago sa iba't ibang wika. |
| Sakop na Panahon | ~800 BC hanggang sa kasalukuyan[1] |
| Mga magulang na sistema | Proto-Canaanite alphabet → Phoenician alphabet → Alpabetong Griyego |
| Mga sistemang pambata | Gothic Glagolitic Cyrillic Coptic Armenian alphabet Old Italic alphabet Latin alphabet |
| ISO 15924 | Grek |
| Paunawa: Maaaring maglaman ang pahinang ito ng ponetikong mga simbolo ng IPA na nasa Unicode. | |
| Alpabetong Griyego | |||
|---|---|---|---|
| Αα | Alpha | Νν | Nu |
| Ββ | Beta | Ξξ | Xi |
| Γγ | Gamma | Οο | Omicron |
| Δδ | Delta | Ππ | Pi |
| Εε | Epsilon | Ρρ | Rho |
| Ζζ | Zeta | Σσς | Sigma |
| Ηη | Eta | Ττ | Tau |
| Θθ | Theta | Υυ | Upsilon |
| Ιι | Iota | Φφ | Phi |
| Κκ | Kappa | Χχ | Chi |
| Λλ | Lamda | Ψψ | Psi |
| Μμ | Mu | Ωω | Omega |
| Hindi na ginagamit na mga titik | |||
| Wau | Koppa | ||
| San | Sampi | ||
| Ibang titik | |||
| Stigma | Sho | ||
| Heta | |||
|
|
|||
| Diyakritiko sa Griyego | |||
Ang alpabetong Griyego ay binubuo ng dalawampu't apat na titik na ginagamit sa pagsulat ng wikang Griyego mula sa pagbubukas ng ika-labinsiyam na siglo. Ito rin ang itinuturing na pinakauna at pinakamatandang palatitikan kung saan ang bawat patinig at katinig ay kinakatawanan ng isa at naiibang mga simbolo.[2] Ito ay ginagamit pa rin hanggang sa kasalukuyan. Sa pagpasok ng ikalawang siglo CE, ang mga palabilangan ng mga Griyego ay ibinase rin dito.
Ang alpabetong Griyego ay nagmula sa alpabetong Penisyano bagamat hindi ito kaugnay sa palatitikan ng Cyprus. Ang alpabetong Griyego ang pinagmulan ng iba pang mga titik sa Europa at sa Gitnang Silangan kabilang na ang alpabetong Latin.[2] Sa pangkalahatan, halos lahat ng titik sa alpabetong ito ay ginagamit ding simbolo sa matematika at pisika]], pisika ng partikula, pangalan ng mga kapatiran ng mga lalaki at kapatiran ng mga babae ('fraternities and sororities) at iba pang gamit.
Mga titik[baguhin]
| Titik | Kumakatawang Phoenician letter |
Pangalan | Transliterasyon1 | Pagbigkas | Katumbas sa pagbilang |
|||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Inggles | Sinaunang Griyego |
Kalagitnaang Griyego (maramihang tunog) |
Padron:Audio-nohelp | Sinaunang Griyego |
Makabagong Griyego |
Klasikong Sinaunang Griyego |
Makabagong Griyego |
|||
| Α α | Alpha | ἄλφα | άλφα | a | [a] [aː] | [a] | 1 | |||
| Β β | Beta | βῆτα | βήτα | b | v | [b] | [v] | 2 | ||
| Γ γ | Gamma | γάμμα | γάμμα γάμα |
g | gh, g, j | [g] | [ɣ], [ʝ] | 3 | ||
| Δ δ | Delta | δέλτα | δέλτα | d | d, dh, th | [d] | [ð] | 4 | ||
| Ε ε | Epsilon | εἶ | ἒ ψιλόν | έψιλον | e | [e] | 5 | |||
| Ζ ζ | Zeta | ζῆτα | ζήτα | z | [zd] (o [dz]) kalaunan [zː] |
[z] | 7 | |||
| Η η | Eta | ἦτα | ήτα | e, ē | i | [ɛː] | [i] | 8 | ||
| Θ θ | Theta | θῆτα | θήτα | th | [tʰ] | [θ] | 9 | |||
| Ι ι | Iota | ἰῶτα | ιώτα γιώτα |
i | [i] [iː] | [i], [ʝ] | 10 | |||
| Κ κ | Kappa | κάππα | κάππα κάπα |
k | [k] | [k], [c] | 20 | |||
| Λ λ | Lamda | λάβδα | λάμβδα | λάμδα λάμβδα |
l | [l] | 30 | |||
| Μ μ | Mu | μῦ | μι μυ |
m | [m] | 40 | ||||
| Ν ν | Nu | νῦ | νι νυ |
n | [n] | 50 | ||||
| Ξ ξ | Xi | ξεῖ | ξῖ | ξι | x | x, ks | [ks] | 60 | ||
| Ο ο | Omicron | οὖ | ὂ μικρόν | όμικρον | o | [o] | 70 | |||
| Π π | Pi | πεῖ | πῖ | πι | p | [p] | 80 | |||
| Ρ ρ | Rho | ῥῶ | ρω | r (ῥ: rh) | r | [r], [r̥] | [r] | 100 | ||
| Σ σ ς | Sigma | σῖγμα | σίγμα | s | [s] | 200 | ||||
| Τ τ | Tau | ταῦ | ταυ | t | [t] | 300 | ||||
| Υ υ | Upsilon | ὖ | ὖ ψιλόν | ύψιλον | u, y | y, v, f | [y] [yː] (earlier [ʉ] [ʉː]) |
[i] | 400 | |
| Φ φ | origin disputed (see text) |
Phi | φεῖ | φῖ | φι | ph | f | [pʰ] | [f] | 500 |
| Χ χ | Chi | χεῖ | χῖ | χι | ch | ch, kh | [kʰ] | [x], [ç] | 600 | |
| Ψ ψ | Psi | ψεῖ | ψῖ | ψι | ps | [ps] | 700 | |||
| Ω ω | Omega | ὦ | ὦ μέγα | ωμέγα | o, ō | o | [ɔː] | [o] | 800 | |
- Para sa karagdagang detalye, silipin ang Romanisasyon ng Griyego.
| Titik | Kumakatawang Phoenician letter |
Pangalan | Transliterasyon1 | Pagbigkas | Katumbas sa pagbilang |
||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Inggles | Sinaunang Griyego | Kalagitnaang Griyego | |||||
| Ϝ ϝ | Wau | ϝαῦ | δίγαμμα | w | [w] | 6 | |
| Ϛ ϛ | Stigma | ϛῖγμα | στῖγμα | st | [st] | 6 | |
| Ͱ ͱ | Heta | ἧτα | ήτα | h | [h] | - | |
| Ϻ ϻ | San | ϻάν | σάν | s | [s] | - | |
| Ϸ ϸ | Sho | ϸω | σχω | sh | [ʃ] | - | |
| Ϟ ϟ | Koppa | ϙόππα | κόππα | q | [q] | 90 | |
| Ͳ ͳ | Sampi | ͳαμπῖ | δίσιγμα | ss | [sː], [ks], [ts] | 900 | |
- Para sa karagdagang detalye, silipin ang U0370.pdf.
Sanggunian[baguhin]
- ↑ Pierre Swiggers, Transmission of the Phoenician Script to the West, in Daniels and Bright, The World's Writing Systems, 1996
- ↑ 2.0 2.1 Coulmas, Florian (1996). The Blackwell Encyclopedia of Writing Systems. Oxford: Blackwell Publishers Ltd.. ISBN 0-631-21481-X.