Pang-uri

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang pang-uri ay isang bahagi ng pananalita na binabago ang isang pangngalan, karaniwang sinasalarawan nito o ginagawang mas partikular ito. Gayon man, hindi kinikilalang uri ng salita sa pangkalahatan ang pang-uri; sa ibang salita, may mga ilang wika ang hindi gumagamit ng mga pang-uri. Halimbawa, walang pang-uri ang mga wikang Intsik. Ang pang-uri ay nagbibigay ng turing sa isang pangngalan o panghalip.

Ang mga pinakakinikilalang mga pang-uri ay iyong mga salita katulad ng malaki, matanda at nakakapagod na sinasalarawan ang mga tao, mga lugar, o mga bagay.

Mga nilalaman

1 Pagkayari at uri ng pang-uri sa Wikang Tagalog
- 1.1 Pagkayari
- 1.2 Uri
2 Mga sanggunian

[baguhin] Pagkayari at uri ng pang-uri sa Wikang Tagalog

[baguhin] Pagkayari

May apat na pagkayari ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:

Payak - Ito'y binubuo ng mga salitang-ugat lamang. Mga halimbawa: hinog, sabog, ganda
Maylapi - Ito'y mga salitang-ugat na kinakabitan ng mga panlaping Ka-, ma-, main, ma-hin, -in, -hin, mala-, kasing-, kasim-, kasin-, sing-, sim-, -sin, at kay-.
Inuulit - Ito'y binubuo sa pamamagitan ng pag-ulit ng buong salita o bahagi ng salita. Mga halimbawa: pulang-pula, maputi-puti, dala-dalawa
Tambalan - Ito'y binubuo ng dalawang salitang pinagtatambal. Mga halimbawa: ningas-kugon, ngiting-aso, kapit-tuko

[baguhin] Uri

Ang artikulong ito ay maaring nangangailangan ng pagsasaayos upang matugunan ang pamantayan sa kalidad ng Wikipedia.
Maari po kayong makatulong sa pagpapaunlad ng artikulong ito. (Marso 2008)

May dalawang uri ang mga pang-uri.^[1] Ito ay ang mga sumusunod:

Pang-uring naglalarawan - Nagpapakilala ng uri o kabagayan ng isang pangalan o panghalip.
Pang-uring pamilang - Nagpapakita ng bilang ng pangngalan o panghalip.

  Uri ng pamilang na pang-uri:
   1. Pamilang na patakaran o kardinal - ginagamit sa pagbilang o sa pagsasaad ng dami.

     1.1 Kardinal na pamahagi - ginagamit kung may kabuuang binabahagi o pinaghahati-hati.
          halimbawa: ikaisang bahagi, ikasampung bahagi
                      kalahati (1/2), kanim (1/6)

     1.2. Kardinal na palansak o papangkat-pangkat - nagsasaad ng bukod sa pagsasama-sama ng anumang
     bilang, tulad ng tao, bagay, pook atbp.
          halimbawa: isa-isa (pag-uulit ng pamilang na patakaran)
                     apatan (paggamit ng panlapin -an o -han)
                     lilima, lalabing-isa (pag-uulit ng pantig)
                     dadala-dalawampu (ganap at parsyal na pag-uulit)

     1.3. Kardinal na pahalaga - nagsasaad ng halaga ng mga bagay.
          halimbawa: mamiso, tig-apat na piso

   b. Pamilang na panunuran o ordinal - ginagamit sa pagpapahayag ng pagkakasunud-sunod ng tao, 
         bagay, hayop, lugar at gawain. May panlapi itong ika- o pang-.
          halimbawa: una, ikalawa, ikatlo, ikasandaan