Ponolohiya

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang ponolohiya ay ang pag-aaral o pag-uuri-uri sa iba't-ibang makahulugang tunog na ginagamit sa pagsasalita, pagsasama ng mga tunog o ponema.

[baguhin] Morpoponemiko

Ang pagbabagong morpoponemiko ay ang anumang pagbabago sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensiya ng kaligiran nito.

Mga uri ng pagbabagong morpoponemiko sa wikang Pilipino:

  • Asimilasyon - pagbabagong nagaganap sa (n) dahil sa impluwensya ng ponemang kasunod nito.
    • Asimilasyong di ganap - pagbabago sa unang morpema
      • Halimbawa: pang + bansa = pambansa, sing + bait = simbait, mang + batas = mambabatas
    • Asimilasyong ganap: pagbabago ng kapwa panlapi at salitang-ugat.
      • Halimbawa: mang + tahi = manahi, pang + palo = pamalo, pang + takot = panakot
  • Pagpapalit ng ponema = kapag ang (d) ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya ito'y pinapalitan ng ponemang "r".
    • Halimbawa: ma + damot = maramot, ma + dunong = marunong
  • Metatesis =-pagpapalit ng posisiyon ng panlaping "-in" kapag ang kasunod na ponema ay ang mga ponemang (l, y, o)
    • Halimbawa: lipadin-nilipad, yakapin-niyakap
  • Pagkakaltas ng ponema - mayroong pagkakaltas o pagtatangal ng ponema.
    • Halimbawa: takip + an = takpan, sara + han= sarhan, labahan = labhan, dalahin = dalhin
  • Paglilipat-diin = kapag ang salitang-ugat ay nilalagyan ng panlapi, ito ay nagbabago kapag ito'y nilalapitan.
    • Halimbawa: laro + an = laruan, dugo + an = duguan



Usbong Ang lathalaing ito ay isang usbong. Makakatulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.

Mga pansariling kagamitan