Eroplano

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Ang Airbus A340-313X (rehistro F-OHPK) ng Philippine Airlines sa Paliparan ng Naha, Okinawa, Hapon ay halimbawa ng isang eroplano.

Ang eroplano^[1], eruplano^[1], o aeroplano^[1] ay isang uri ng salipapaw o salimpapaw (sasakyang panghimpapawid o isang sasakyang lumilipad sa himpapawid ngunit mas mabigat kaysa hangin). May pakpak ang lahat ng mga eroplano. Glayder -- palutang, patangay, salimbay, o salibad^[2] -- ang tawag sa mga eroplanong walang makina o motor, sapagkat sumasabay at nagpapatangay lamang sa ihip ng hangin. Bagaman isang uri ng salimpapaw ang eroplano, minsang tinatawag din itong salipapaw o salimpapaw sa mapangkamalawakang diwa ng salita.

[baguhin] Kasaysayan

Isang eroplanong walang lulang tao, na pinapaandar ng singaw at may timbang na 9 na libra^[3], ang nilikha ni John Stringfellow noong 1848. Nakakalipad ito sa pamamagitan ng sarili lamang na hindi kinakailangang ihulog mula sa himpapawid. Bago ito, mayroon nang mga glayder, ngunit kailangang itulak ang mga ito mula sa isang gusali o burol upang mapalipad.

Naganap ang unang pagpapalipad ang isang tao ng isang eroplanong pinapagana ng motor noong 1903 sa Kitty Hawk, Estados Unidos. Isinagawa ito ni Orville Wright. Pumailanlang si Wright mula sa lupa, minaneho ang eroplano, at pinalapag ito pabalik sa lupa. Subalit hindi lubos na makontrol ang eroplanong ito na tinaguriang Flyer 1 (katumbas ng "Manlilipad 1" o "Tagalipad 1"). Ang Brasilenyong si Alberto Santos Dumont ang umimbento ng unang eroplanong may makina, nakokontrol, at napapanatili ang kapangyarihan ng pagkontrol, noong 1906 sa Paris, Pransya.

[baguhin] Sanggunian