Charm quark

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Charm quark
Komposisyon Elementaryong partikulo
Estadistika Fermionic
Henerasyon Ikalawa
Mga interaksiyon Malakas na interaksiyon, Mahinang interaksiyon, Elektromagnetismo, Grabidad
Simbolo c
Antipartikulo Charm antiquark (c)
Nag-teorisa Sheldon Glashow,
John Iliopoulos,
Luciano Maiani (1970)
Natuklasan Burton Richter et al. (SLAC)
(1974)
Samuel Ting et al. (BNL)
(1974)
Masa 1.29+0.05−0.11 GeV/c2[1]
Nabubulok sa Strange quark (~95%), Down quark (~5%)[2][3]
Elektrikong karga +23 e
Kargang kulay Yes
Ikot 12
Mahinang isospin LH: +12, RH: 0
Mahinang hyperkarga LH: +13, RH: +43

Ang charm quark o c quark (mula sa simbolong c) ang ikatlong pinaka-masibo sa lahat ng mga qurak na isang uri ng elementaryong partikulo. Ang mga charm quark ay matatagpuan sa mga hadron na mga subatomikong partikulo na gawa sa mga quark. Ang halimbawa ng mga hadron na naglalaman ng mga charm quark ay kinabibilangan ng J/ψ meson (J/ψ), D meson(D), charmed Sigma baryons (Σc), at ibang mga charmed na partikulo. Ito kasama ng kakaibang quark ay bahagi ng ikalawang henerasyon ng materya at may elektrikong karga na +23 e at isang bare na masa na 1.29+0.05−0.11 GeV/c2.[1] Tulad ng lahat ng mga quark, ang charm quark ay isang elementaryong fermion na may ikot-12 at dumaranas ng lahat ng apat na mga pundamental na interaksiyon: grabitasyon, elektromagnetismo, mahinang interaksiyon at malakas na interaksiyon. Ang antipartikulo ng charm quark ang charm antiquark (na minsang tinatawag na anticharm quark o simpleng anticharm) na iba lamang dito sa dahilang ang ilang mga katangian nito ay may katumbas na magnitudo ngunit kabaligtarang senyas.

Ang eksistensiya ng ikaapat na quark ay inispekula ng ilang mga may-akda noong mga 1964(halimbawa nina James Bjorken at Sheldon Glashow[4]), but its prediction is usually credited to Sheldon Glashow, John Iliopoulos and Luciano Maiani in 1970 (see GIM mechanism).[5] The first charmed particle (a particle containing a charm quark) to be discovered was the J/ψ meson. It was discovered by a team at the Stanford Linear Accelerator Center (SLAC), led by Burton Richter,[6] and one at the Brookhaven National Laboratory (BNL), led by Samuel Ting.[7]

Ang 1974 pagkakatuklas ng J/ψ (at kaya ang charm quark) naghudyat ng mga sunod sunod na pagkakatuklas na kolektibong kilala na Nobyembreng Himagsikan.

Sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 K. Nakamura et al. (Particle Data Group) (2011). "PDGLive Particle Summary 'Quarks (u, d, s, c, b, t, b', t', Free)'". Particle Data Group. http://pdg.lbl.gov/2011/tables/rpp2011-sum-quarks.pdf. Hinango noong 2011-08-08. 
  2. Carl Rod Nave. "Transformation of Quark Flavors by the Weak Interaction". http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/particles/qrkdec.html. Hinango noong 2010-12-06. "The c quark has about 5% probability of decaying into a d quark instead of an s quark." 
  3. K. Nakamura et al. (2010). "Review of Particles Physics: The CKM Quark-Mixing Matrix". J. Phys. G 37 (75021): 150. http://pdg.lbl.gov/2010/reviews/rpp2010-rev-ckm-matrix.pdf. 
  4. B.J. Bjorken, S.L. Glashow (1964). "Elementary particles and SU(4)". Physics Letters 11 (3): 255–257. Bibcode 1964PhL....11..255B. doi:10.1016/0031-9163(64)90433-0. 
  5. S.L. Glashow, J. Iliopoulos, L. Maiani (1970). "Weak Interactions with Lepton–Hadron Symmetry". Physical Review D 2 (7): 1285–1292. Bibcode 1970PhRvD...2.1285G. doi:10.1103/PhysRevD.2.1285. 
  6. J.-E. Augustin et al. (1974). "Discovery of a Narrow Resonance in e+e Annihilation". Physical Review Letters 33 (23): 1406. Bibcode 1974PhRvL..33.1406A. doi:10.1103/PhysRevLett.33.1406. 
  7. J.J. Aubert et al. (1974). "Experimental Observation of a Heavy Particle J". Physical Review Letters 33 (23): 1404. Bibcode 1974PhRvL..33.1404A. doi:10.1103/PhysRevLett.33.1404.