Julius Caesar
| Imperator Gaius Julius Caesar Divus Diktador ng Republikang Romano |
|
|---|---|
Estatwa ni Julius Caesar o Caesar sa Museo ng Louvre sa Paris |
|
| Kapanganakan | Gaius Julius Hulyo 12, 100 BC o 102 BC Subura, Roma |
| Kamatayan | {Marso 15, 44 BC Curia ni Pompey, Roma |
| Kabansaan | Romano |
| Asawa | Cornelia Cinna minor (84–68 BK) Pompeia (68–63 BK) Calpurnia Pisonis (59–44 BK) |
| Anak | Julia Caesaris (85/84-54 BK) Caesarion (47-30 BK) Augustus (63 BK-AD 14) (apo sa pamangkin, inampon ni Caesar bilang anak at tagapagmana pagkatapos niyang mamatay noong 44BK) |
| Mga magulang | Gaius Julius Caesar Aurelia Cotta |
Si Imperador Gaius Julius Caesar Divus (CAIVS IVLIVS CAESAR sa Klasikong Latin) (Hulyo 12, ca. 100 BCE–Marso 15, 44 BCE) ay isang Romano pinunong militar at pampulitika. Susi siya sa pagbabagong-anyo ng Republikang Romano tungo sa pagiging Imperyong Romano. Ipinalawak ng kaniyang pagsakop ng Gallia ang daigdig Romano hanggang sa Dagat Atlantiko at nagbigay daan ito sa pagpapakilala ng mga impluwensyang Romano sa ang ngayon ay Pransya, kung saan ang mga bunga nito ay kapuna-puna. Nagdulot din ito sa pagkalipol ng mga wikang Keltik sa Gallia. Noong 55 BCE inilunsad ng Caesar ang kauna-unahang paglusob ng mga Romano sa Britanya.
Nakipaglaban at nanalo ang Caesar sa isang digmaang sibil na nag-iwan sa kaniya bilang tunay at kaisa-isang puno ng daigdig Romano. Nagsimula siya ng malawakang pagbabago ng lipunan at pamahalaang Romano. Iprinoklama siyang panghabambuhay na diktador, at lubos niyang isinentralisa, o isinaisa, ang humihina at nagwawatak-watak nang pamahalaan ng Republika. Nakipagsabwatan ang kaibigan ng Caesar na si Marcus Brutus upang patayin siya nang pataksil sa pag-asang mailigtas ang Republika. Siya ay pinatay sa loob ng senado ng kanyang kaibigan na si brutus, pagpatay nang pataksil noong Ides of March ay nagsiklab ng panibagong digmaang sibil sa pagitan ng Caesarians—Octavianus, Marcus Antonius, at Lepidus—at ng mga Republikano—Brutus, Cassius, at Cicero, kasama ng mga iba. Nagtapos ang alitang ito sa pagtagumpay ng Caesarians sa Labanan sa Fílippoi, at sa pormal na pagtatatag ng Ikalawang Triumviratus nang sa pamamagitan ay kinontrol nina Octavianus, Antonius, at Lepidus ang Roma. Napatubog nanaman ang Roma sa isa pang digmaang sibil dahil sa tensyon sa pagitan nina Octavianus at Antonius na nauwi sa pagkatalo ng pangalawa sa Labanan sa Actium at ang pag-iwan kay Octavianus bilang tunay at kaisa-isang pinuno ng daigdig Romano.
Nagdulot ang panahong ito ng mga digmaang sibil sa pagpalit-anyo ng Roma mula Republika patungong Imperyo kung saan ang pamangkin ng Caesar sa tuhod at inampon niyang anak na si Octavian ang naging unang Emperor nito sa pangalang Caesar Augustus. Ang mga namuno sa mga unang panahon ng Imperyong Romano ay ang kanyang angkan na tinawag na Dinastiyang Hulio-Claudian.
Kilala nang detalyado ang mga kilusang militar ng Caesar mula sa kaniyang sariling sinulat na Commentarii (Mga Pagpupuna) at maraming bahagi ng kaniyang buhay ay itinala ng mga mananalaysay tulad nina Suetonius, Ploútarchos, at Dio Cassius.
| May midya ang Wikimedia Commons kaugnay ng/sa: Julius Caesar |
[baguhin] Pagpapalitan
| Mga tungkuling pulitikal | ||
|---|---|---|
| Sinundan: Lucius Afranius at Quintus Caecilius Metellus Celer |
Consul ng Republikang Romano kasama si Marcus Calpurnius Bibulus 59 BK |
Susunod: Lucius Calpurnius Piso Caesoninus at Aulus Gabinius |
| Sinundan: wala pwesto huling hawak ni Sulla noong 81 BK |
Diktador 49 BK (eleven days) |
Susunod: none pwesto hawak parin niya noong 48 BK |
| Sinundan: Lucius Cornelius Lentulus Crus at Gaius Claudius Marcellus Maior |
Consul ng Republikang Romano kasama si Publius Servilius Vatia Isauricus 48 BK |
Susunod: Quintus Fufius Calenus and Publius Vatinius |
| Sinundan: none pwesto huling hawak niya noong 49 BK |
Diktador 48 - 47 BK |
Susunod: wala pwesto magiging hawak niya sa 46 BC |
| Sinundan: Quintus Fufius Calenus at Publius Vatinius |
Consul ng Republikang Romano kasama si Marcus Aemilius Lepidus 46 BK |
Susunod: Gaius Julius Caesar alone without colleague |
| Sinundan: none pwesto huling hawak niya noong 47 BK |
Diktador ng Sampung Taon 46-44 BK |
Susunod: siya parin as Diktador sa perpetuidad |
| Sinundan: Gaius Julius Caesar and Marcus Aemilius Lepidus |
Consul ng Republikang Romano alone without colleague 45 BK |
Susunod: Gaius Julius Caesar and Marcus Antonius |
| Sinundan: Gaius Julius Caesar nagiisa (walang kasama)''' |
Consul ng Republikang Romano with Marcus Antonius 44 BK |
Susunod: Publius Cornelius Dolabella (with Marcus Antonius) |
| Sinundan: sarili bilang Dictator nang sampung taon |
Diktador sa perpetuidad 44 BK |
Susunod: wala, binuwag ang pwesto |
| Mga pamagat na pangrelihiyon | ||
| Sinundan: Quintus Caecilius Metellus Pius |
Pontifex Maximus 63-44 BC |
Susunod: Marcus Aemilius Lepidus |