Birbal

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Si Birbal (IPA: [biːrbəl]; ipinanganak bilang Mahesh Das ; 1528 – Pebrero 16, 1586[1]), o Raja Birbal, ay isang Saraswat Hindu Bhatt Brahmin na tagapayo at pangunahing kumander (Mukhya Senapati) ng hukbo sa korte ng emperador ng Mughal na si Akbar. Siya ay higit na kilala sa subkontinente ng India para sa mga kuwentong-pambayan na nakatuon sa kaniyang katalinuhan. Si Birbal ay hinirang ni Akbar bilang isang Ministro (Mantri) at dating isang Makata at Mang-aawit noong bandang 1556–1562. Siya ay may malapit na kaugnayan kay Emperador Akbar at isa sa kaniyang pinakamahalagang mga kortesano, bahagi ng isang grupo na tinatawag na navaratnas (siyam na hiyas). Noong Pebrero 1586, pinangunahan ni Birbal ang isang hukbo upang durugin ang isang kaguluhan sa hilagang-kanlurang subkontinente ng India kung saan siya ay napatay kasama ang maraming tropa sa isang ambush ng tribung rebelde. Siya lamang ang Hindu na nagpatibay ng Din-i Ilahi, ang relihiyong itinatag ni Akbar. Si Birbal ay isa sa mga unang opisyal na sumali sa hukuman ni Akbar, posibleng kasing aga ng 1556, noong siya ay dalawampu't walong taong gulang. Mayroon din siyang likas na likas na mapagbigay at pinagsama-sama ang lahat ng mga katangiang ito—eleganteng repartee, largesse, at talentong patula—na ginawang ideal na kortesano ng Mughal si Birbal.

Ang mga lokal na kuwentong-pambayan ay lumitaw pangunahin noong ika-19 na siglo na kinasasangkutan ng kaniyang mga pakikipag-ugnayan kay Akbar, na naglalarawan sa kanya bilang napakatalino at palabiro. Gayunpaman, malamang na hindi totoo ang mga ito kung isasaalang-alang ang mahigpit na etiketa ng korte ng mga Mughals, na hindi maaaring magparaya sa walang-pigil na pag-uugali ng sinuman tulad ni Birbal, at ang mga kuwentong ito ay hindi binanggit sa anumang opisyal na dokumento ng Mughal. Habang sumikat ang mga kuwento sa India, mas naging malapiksiyonal siyang maalamat na pigura sa buong subkontinente ng India. Ang mga pinaka-malamang na kathang-isip na mga kuwento ay nagsasangkot sa kaniya sa paghihigit sa mga karibal na courtier at kung minsan kahit na si Akbar, gamit lamang ang kaniyang katalinuhan at tuso, madalas sa pagbibigay ng nakakatawa at nakakatawang mga tugon at nagpapabilib kay Akbar.

Maagang buhay[baguhin | baguhin ang batayan]

Si Birbal ay ipinanganak bilang Mahesh Das noong 1528, sa isang pamilyang Brahmin[2] sa Kalpi, Jalaun, Uttar Pradesh;[3] sa isang tinatawag na Ghoghra.[4] Ang kaniyang ama ay si Ganga Das at ang ina ay si Anabha Davito. Siya ang ikatlong anak ng isang pamilya[5] na may dating kaugnayan sa tula at panitikan.[6][7]

Nag-aral sa Hindi, Sanskrito, at Persa, si Birbal ay nagsulat ng prosa, na dalubhasa sa musika at tula sa wikang Braj, kaya nakakuha ng katanyagan.[8] Naglingkod siya sa Rajput korte ni Raja Ram Chandra ng Rewa (Madhya Pradesh), sa ilalim ng pangalang "Brahma Kavi". Ang kalagayang pang-ekonomiya at panlipunan ni Birbal ay bumuti matapos ikasal sa isang babae ng isang mayamang pamilya, salungat sa paniwala na siya ay nasa mahihirap na termino sa ekonomiya bago ang kaniyang pag-aangat sa imperyal na korte ng Mughal na Emperador na si Akbar.[9]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Bīrbal | Indian courtier". Encyclopedia Britannica (sa Ingles). Kinuha noong 2020-12-26.
  2. Ashrit, Swami Prabhu (1965). Gayatri Rahasya or an Exposition of the Gayatri. Sinalin ni J. Krishna Chowdhury. New Delhi: English Book Store. pa. 17.
  3. Ashrit, Swami Prabhu (1965). Gayatri Rahasya or an Exposition of the Gayatri. Sinalin ni J. Krishna Chowdhury. New Delhi: English Book Store. pa. 17.
  4. Neela Subramaniam. Birbal Stories (32 pp). Sura Books. pa. 2. ISBN 978-81-7478-301-1. Kinuha noong 30 June 2013.
  5. {{cite book}}: Walang laman na citation (help)
  6. Robert Watson Frazer (1898). A Literary History of India. T.F. Unwin. pa. 359. ISBN 9788181500397. Kinuha noong 29 June 2013.
  7. Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (1834). Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland. pa. 698. Kinuha noong 29 June 2013.
  8. Reddy (1 December 2006). Indian Hist (Opt). Tata McGraw-Hill Education. pa. B–207, 236, D–13. ISBN 978-0-07-063577-7. Kinuha noong 29 June 2013.
  9. {{cite book}}: Walang laman na citation (help)