Lisa del Giocondo

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Lisa del Giocondo
detail of the painting showing Lisa's face
Detalyo ng Mona Lisa (1503–06) ni Leonardo da Vinci, Louvre
KapanganakanLisa Gherardini
15 Hunyo 1479
Via Maggio, Republika ng Florencia
Kamatayan15 Hulyo 1542
(sa edad na 63)
Kumbento ng Santa Ursula, Dukado ng Florencia
Kilala dahil saPaksa ng Mona Lisa
AsawaFrancesco di Bartolomeo di Zanobi del Giocondo
AnakPiero del Giocondo
Suor Beatrice (Camilla del Giocondo)
Andrea del Giocondo
Giocondo del Giocondo
Suor Ludovica (Marietta del Giocondo)
Ipinalaki rin: Bartolomeo del Giocondo
Mga magulangAntonmaria di Noldo Gherardini
Lucrezia del Caccia

Lisa del Giocondo (pagbigkas sa wikang Italyano: [ˈliːza del dʒoˈkondo]; née Gherardini [ɡerarˈdiːni]; ika-15 ng Hunyo, 1479 – ika-15 ng Hulyo, 1542), kilala din sa pangalang Lisa Gherardini, Lisa di Antonio Maria (or Antonmaria) Gherardini at Mona Lisa, ay isang miyembro ng pamilyang Gherardini ng Florencia at Tuskanya sa Italya. Ang pangalan na ibinigay kay Mona Lisa, o ang kanyang portrait kasama ang kanyang asawa at ipininta ni Leonardo da Vinci habang ang Italian Renaissance.

Kaunti lang ang alam sa buhay ni Mona Lisa. Ipinangak sa Florencia at kinasal nung oras siya'y isang teen, simula sa pagtitinda ng iba't ibang tela hanggang naging opisyal, siya'y naging ina sa limang bata at inihatid sa komportable at karaniwang nasa middle-class na buhay. Si Lisa ay hinanggan ang habang buhay kasama ang kanyang asawa na isang konsiderableng kanyang nakakataas sa kanya.

Isang daan taon nakalipas pagkatapos ng pagkamatay ni Lisa, ang Mona Lisa ay naging pinakapopular na larawan sa buong mundo[1] at ito'y napansin na separado ang pagkakuha sa buhay ni Lisa, ang babae. Haka-haka ng mga scholae at hobbyist na ang art na ito ay napansin ng buong mundo at naging icon at naging bagay para sa mga komersyalo, Noong 2005, napansin ng buong mundo na siya'y tiyak na modelo kay "Mona Lisa".[2]

Pamumuhay at Pamilya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang pamilya ni Lisa Florentine ay isang luma at aristokratiko pero habang tumatagal, nawawala sila ng impluwensiya sa buhay.[3] Isa silang mabuhat na pamilya pero di sila mayaman, sila'y nakatira sa bukid at kumikita sa isa sa mga malalaking lungsod sa Europa. Habang maayos sa pagkakatipid, meron sa kanya na magandang pinagkaiba sa kayamanan doon sa pamumuhay niya, di man mayaman pero simple siya kung mabuhay.[4]

Antonmaria di Noldo Gherardini, Ang tatay ni Lisa, ay nawalan ng dalawang asawa, Lisa di Giovanni Filippo de' Carducci, ang pinakasalan ni Gherardini noong 1465, at si Caterina di Mariotto Rucellai, nung pinakasalan niya noong 1473. Parehas namatay nung nanganganak.[5] Ang nanay ni Lisa na si Lucrezia del Caccia, anak na na babae ni Piera Spinelli, at ang pangatlong asawa ni Gherardini kasabayan sa pangatlong oras na ipinakasal siya noong 1476.[5] Isang beses, umupa o nagmay-ari si Gherardini ng anim bukid sa Chianti na namumunga ng trigo, alak, at langis oliba kung saan ang mga hayop hayupan ay pinalalaki ng maayos.[6]

Ipinanganak si Lisa sa Florencia noong ika-15 na Hunyo, 1479 sa Via Maggio,[5] kahit maraming taong nakalipas, sinabi na siya'y ipinanganak ng isang pambukid lang, kundi ang Villa Vignamaggio, sa labas lang ng bahay nila matatagpuan Greve.[7] Siya ay pinangalan na Lisa, asawa ng kanyang makaama na lolo[8] Panganay sa pitong magkakapatid, si Lisa ay may tatlong babaeng kapatid, isa ay pangalang Ginevra, at may tatlo rin siyang lalaking kapatid, Giovangualberto, Francesco at si Noldo.[9]

Ang pamilya na tumira sa Florencia, lalo na ang mga malapit sa Santa Trinita at ang renta na upa malapit sa Santo Spirito, na madalas kasi hindi nila makaya ang pagaayos sa mga dating bahay nila kapag ito'y nasisira. Ang pamilya ni Lisa ay lumipat sa ngayong tinatawag na Via dei Pepi at malapit sa Santa Croce, kung saan sila nakatira ay malapit kay Ser Piero da Vinci, Tatay nila Leonardo da Vinci.[10]

Sila'y umupa ng maliit na country home sa St. Donato sa bayanbayanan ng Poggio, 32 kilometre (20 mi) sa timog bahagi ng bayan.[11] si Noldo, ang tatay ni Gherardini's at ang lolo ni Lisa, ay nagmana sa isang bukid doon sa Chianti doon sa ospital ng Santa Maria Nuova. sinigurado ni Gherardini na mapaarkila ng isa pang bukid sa mga ospital para mapanihalaan ang pag-ani ng mga trigo, ang pamilya ni Lisa ay nagbakasyon sa isang bahay na itinawag na Ca' di Pesa.[6]

Pag-aasawa at Ibang pagkakataon sa buhay[baguhin | baguhin ang batayan]

To be tagalogized and added more soon...

Noong ika-5 ng Marso, 1495, ikinasal si Lisa kay Francesco di Bartolomeo di Zanobi del Giocondo, mababang loob na tao at isang matagumpay na mangangalakal ng tela at sutla, na naging pangatlong asawa sa edad na 15. Ang dote ni Lisa ay 170 florins at ang bukid ng San Silvestro, isang hudyat na ang pamilyang Gherardini ay hindi yayaman sa oras at rason na isipin siya at ang kanyang asawa ay nagmamahalan sa isa't isa.[12]Ang ari-arian ay nakatabi sa pagitan ng Castellina at ng San Donato sa Poggio, malapit sa paguupahan na bukid ni Michelangelo.[10] Kahit ang mahirap at masipag gumawa sa Florencia, ang mag-asawa ay nakatira sa buhay ng mga "Middle Class". Ang kasal ni Lisa ay maaring madadagdagan ng social status because her husband's family may have been richer than her own.[12] Francesco is thought to have benefited because Gherardini is an "old name".[13] They lived in shared accommodation until 5 March 1503, when Francesco was able to buy a house next door to his family's old home in the Via della Stufa. Leonardo is thought to have begun painting Lisa's portrait the same year.[14][15]

Ang mapa ng Florencia na may makulay na tuldok malapit sa Ponte Vechhio
Gitnang Florencia. Sila Francesco at Lisa ay nakatira sa Via della Stufa (pula), na umabot sa 1 kilometre (0.6 mi) bandang hilaga ng Ilog ng Arno. Mga magulang ni Lisa ay nakatira malapit sa ilog, nung una hilaga, at pagkaraan, timog naman (lila).

Lisa and Francesco had five children: Piero, Camilla, Andrea, Giocondo, and Marietta, four of them between 1496 and 1507.[16] Lisa lost a baby daughter in 1499.[11] Lisa also raised Bartolomeo, the son of Francesco and his second wife, Camilla di Mariotto Rucellai, who was about a year old when his mother died. Lisa's stepmother, Caterina di Mariotto Rucellai, and Francesco's first wife were sisters, members of the prominent Rucellai family.

Pagkamatay ni Lisa del Giocondo[baguhin | baguhin ang batayan]

Ginugol ni Lisa del Giocondo ang kanyang huling mga araw sa Kumbento ng Santa Ursula sa Florencia kung saan siya'y namatay noong ika-15 ng July, 1542, sa edad na 63.[17] Si Francesco ay mga nasa 80 years old nang siya'y pumanaw noong 1539. Maaring mabuhay pa si Lisa ng hanggang 1551, at siya ay magiging 71 or 72.[11]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Riding, Alan (April 6, 2005). "In Louvre, New Room With View of 'Mona Lisa'". The New York Times (The New York Times Company). https://www.nytimes.com/2005/04/06/arts/design/06lisa.html. Hinango noong 2007-10-07. 
  2. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang subject); $2
  3. Pallanti 2006, p. 58
  4. Pallanti 2006, pp. 17, 23, 24
  5. 5.0 5.1 5.2 Pallanti 2006, p. 37
  6. 6.0 6.1 Pallanti 2006, pp. 41–44
  7. "History of Vignamaggio". Villa Vignamaggio. Sininop mula sa orihinal na pahina noong May 12, 2006. https://web.archive.org/web/20060512180457/http://www.vignamaggio.it/english/history.html. Hinango noong 2008-04-05. 
  8. Pallanti 2006, p. 40
  9. Pallanti 2006, p. 44
  10. 10.0 10.1 Pallanti 2006, pp. 45–46
  11. 11.0 11.1 11.2 Zöllner 1993, p. 4
  12. 12.0 12.1 Zöllner 1993, p. 5
  13. Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang Kemp); $2
  14. "Portrait of Lisa Gherardini, wife of Francesco del Giocondo". Musée du Louvre. http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673226503&CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673226503&amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500816&bmUID=1155229237450&bmLocale=en. Hinango noong 2007-10-04. 
  15. Zöllner 1993, p. 9
  16. Johnston, Bruce (January 1, 2004). "Riddle of Mona Lisa is finally solved: she was the mother of five". Telegraph.co.uk (Telegraph Media Group). http://www.telegraph.co.uk/news/main.jhtml?xml=/news/2004/08/01/wmona01.xml&sSheet=/news/2004/08/01/ixworld.html. Hinango noong 2007-10-06. 
  17. Squires, Nick (24 September 2015). "Who was Mona Lisa? Burial breakthrough may solve identity mystery behind Da Vinci masterpiece". The Daily Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/italy/11888685/Who-was-Mona-Lisa-Burial-breakthrough-may-solve-the-identity-mystery-behind-Da-Vinci-masterpiece.html. 

Bibliograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga karagdagang babasahin[baguhin | baguhin ang batayan]