Lope K. Santos

Lope K. Santos
Si Santos mula sa publikasyong "Banaag at Sikat" noong 1906
Kapanganakan	25 Setyembre 1879(1879-09-25)
Kamatayan	1 Mayo 1963(1963-05-01) (edad 83)
Ibang pangalan	Lope C. Santos
Trabaho	manunulat, manananggol, politiko

Si Lope K. Santos (25 Setyembre 1879 – 1 Mayo 1963) ay isang tanyag na manunulat sa wikang Tagalog noong kanyang panahon, sa simula ng ika-19 dantaon. Bukod sa pagiging manunulat, isa rin siyang tagapagtanggol, kritiko, lider obrero, at itinuturing na Ama ng Pambansang Wika at Balarila ng Pilipinas.

Talambuhay

Isinilang si Lope K. Santos sa Pasig, Rizal - bilang Lope C. Santos sa mag-asawang Ladislao Santos at Victoria Canseco, na kapwa mga katutubo ng Rizal. Ngunit mas inibig na gamitin ni Santos ang titik na K bilang kapalit ng C para sa kanyang panggitnang pangalan, upang asang padasino das (Kolehiyo Pilipino), matapos na makapag-aral sa Escuela Normal Superior de Maestros (Mataas na Paaralang Normal para sa mga Guro) at sa Escuela de Derecho (Paaralan ng Batas). Naging dalubhasa siya sa larangan ng dupluhan, isang paligsahan ng mga manunula na maihahambing sa larangan ng balagtasan. Noong 1900, nagsimula siyang maglingkod bilang patnugot para sa mga lathalaing nasa wikang Tagalog, katulad ng Muling Pagsilang at Sampaguita. Tagapagtatag siya ng lathalaing Sampaguita. Sa pamamagitan ni Manuel L. Quezon, naging punong-tagapangasiwa si Santos ng Surian ng Wikang Pambansa. Kabilang sa mga katawagang nagbibigay parangal kay Santos ang pagiging Paham ng Wika, Ama ng Balarilang Pilipino, Haligi ng Panitikang Pilipino, subalit mas kilala rin siya sa karaniwang palayaw na Mang Openg.

Sariling buhay

Napangasawa ni Lope K. Santos si Simeona Salazar noong 10 Pebrero 1900, at nagkaroon sila ng tatlong anak. Nagkaroon siya ng karamdaman sa atay, ngunit hanggang sa huling sandali ng kanyang buhay, hinangad ni Santos na maging Wikang Pambansa ang Wikang Tagalog.

Sa larangan ng batas

Matapos maging gobernador ng lalawigan ng Rizal mula 1910 hanggang 1913, naging gobernador naman si Santos ng Nueva Vizcaya mula 1918 hanggang 1920. Naglingkod din siya bilang mambabatas para sa ikalabindalawang distrito ng bayan.

Mga nailathala

Kabilang sa mga akda ni Santos ang mga sumusunod:

• Santos, Lope K. (1906). Banaag at Sikat. Maynila.{{cite book}}: CS1 maint: location missing publisher (link)
• Santos, Lope K. (1938). Sources and Means for Further Enrichment of Tagalog as Our National Language. Pamantasan ng Pilipinas, Maynila.
• Santos, Lope K. (1939). Balarilà ng Wikang Pambansá. Maynila: Kawanihan ng Palimbagan.
• Santos, Lope K. (1943). "Ang Pananagalog ni Balagtas sa "Florante at Laura"". The City Gazette. Bol. 2, blg. 5. Office of the Mayor of the City of Manila. pp. 181–184.
• Santos, Lope K. (1948). Mga Suliranin sa Pagsulat sa Wikang Pilipino. Inarkibo mula sa orihinal noong 11 Enero 2026.
• Santos, Lope K. (1964). Balarilang Pandalubhasaan. Philippine Book Company.

Tingnan din

• Norberto Romualdez

Mga panlabas na kawing

• Mga gawa ni Lope K. Santos sa Wikisource
• Santos, Lope K. (1938). Sources and Means for Further Enrichment of Tagalog as Our National Language. University of the Philippines, Manila.