Morioka

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Morioka

盛岡市
Lungsod ng Hapon
Transkripsyong Hapones
 • Kanaもりおかし (Morioka shi)
Morioka and Mount Iwate and River Kitakami in May 2019.jpg
Watawat ng Morioka
Watawat
Eskudo de armas ng Morioka
Eskudo de armas
Morioka in Iwate Prefecture Ja.svg
Mga koordinado: 39°41′N 141°09′E / 39.68°N 141.15°E / 39.68; 141.15Mga koordinado: 39°41′N 141°09′E / 39.68°N 141.15°E / 39.68; 141.15
BansaHapon
LokasyonPrepektura ng Iwate, Hapon
Itinatag1 Abril 1889
Pamahalaan
 • Pinuno ng pamahalaanHiroaki Tanifuji
Lawak
 • Kabuuan886.47 km2 (342.27 milya kuwadrado)
Populasyon
 (1 Oktubre 2019)
 • Kabuuan292,554
 • Kapal330/km2 (850/milya kuwadrado)
Websaythttp://www.city.morioka.iwate.jp/

Ang Morioka (盛岡市, Morioka-shi) ay ang kabiserang lungsod ng Prepektura ng Iwate na matatagpuan sa rehiyong Tōhoku ng hilagang Hapon. Noong Marso 1, 2020, may tinatayang populasyon ma 291,560 katao ang lungsod sa 132,719 mga kabahayan[1], at may kapal ng populasyon na 330 per square kilometre (0.00085/sq mi). Ang kabuoang lawak ng lungsod ay 886.47 square kilometre (342.27 mi kuw).

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Kastilyo ng Morioka

Patuloy na tinitirhan ang lugar ng kasalukuyang Morioka mula noong panahon ng Hapones na Paleolitiko. Natuklasan ang maraming mga puntod at labing buhat sa mga panahong Jōmon, Yayoi at Kofun. Tinirhan ng mga Emishi ang lugar hanggang sa panahong Heian. Noong panahong Enryaku ng panahong Heian, iniutos si Sakanoue no Tamuramaro na tumungo sa Kastilyo ng Shiwa sa hilaga noong 803 P.K., bilang isang sentrong militar upang palawigin ang kapangyarihan ng dinastiyang Yamato sa Lalawigan ng Mutsu. Paglaon ay namuno ang angkang Abe sa lugar hanggang sa kanilang pagbuwag sa kamay ng mga angkang Minamoto at Kiyohara noong Digmaang Zenkunen. Natalo naman ang Kiyohara sa Digmaang Gosannen at napasailalim ang lugar sa kapangyarihan ng angkang Ōshū Fujiwara na nakabase sa Hiraizumi, sa timog ng Morioka. Kasunod ng pagbuwag ng Ōshū Fujiwara sa kamay ni Minamoto no Yoritomo sa pasimula ng panahong Kamakura, ang lugar ay pinagtatalunan ng ilang mga angkang samurai hanggang sa pinalawak ng angkang Nanbu, na nakabase sa Sannohe sa hilaga, ang kanilang lupain noong panahong Sengoku at nagtayo ng Kastilyo ng Kozukata noong 1592.

Kasunod ng Labanan ng Sekigahara at ang pormal na pagkilala sa Dominyong Morioka sa ilalim ng kasugunang Tokugawa, binago ang pangalan ng Kastilyo ng Kozukata sa Kastilyo ng Morioka.[2] Binago ang pangalan sa 盛岡 mula sa dating 森岡 (pag-binasa kapuwa ay "Morioka").[3] Ang Dominyong Morioka ay isang mahalagang kasapi ng maka-Tokugawa na Ōuetsu Reppan Dōmei noong Digmaang Boshin ng pagpapanumbalik ng Meiji.

Pagkaraan ng pasimula ng panahong Meiji, ang dominyo ay naging Prepektura ng Morioka noong 1870, na naging bahagi ng Prepektura ng Iwate mula 1872. Kasabay ng pagtatag ng makabagong sistema ng mga munisipalidad sa Hapon noong Abril 1, 1889, itinatag ang kasalukuyang lungsod ng Morioka bilang kabisera ng Prepektura ng Iwate. Naiugnay ang lungsod sa Tokyo sa pamamagitan ng tren noong 1890. Kaunti lamang ang naitamo nitong pinsala noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Nakaranas lamang ang Morioka sa dalawang bahagyang mga pagsalakay mula sa himpapawid sa kasagsagan ng digmaan.[4]

Noong Enero 10, 2006, sinanib ang nayon ng Tamayama sa Morioka. Itinalagang core city ang Morioka noong 2008, kalakip ng pinalaking pampook na pagsasarili.

Nang tumama ang lindol sa Tōhoku noong 2011, tumama sa Morioka ang 6.1 na lindol at maraming mga aftershock, subalit kaunti lamang ang naitamo nitong pinsala maliban sa malawak na mga pagwala ng kuryente.[5]

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Matatagpuan ang Morioka sa Limasang Kitakami sa gitnang Prepektura ng Iwate, sa salapong (kompluwensiya) ng tatlong mga ilog, ang Kitakami, ang Shizukuishi at ang Nakatsu. Ang Ilog Kitakami ay pangalawang pinakamalaking ilog sa dakong Pasipiko ng Hapon (kasunod ng Ilog Tone) at ang pinakamahaba sa rehiyong Tōhoku. Dumadaloy ito sa lungsod patimog mula sa hilaga at may ilang mga saplad sa loob ng mga hangganan ng lungsod, kabilang ang Saplad ng Shijūshida at Saplad ng Gandō. Nangingibabaw sa tanawin ng hilagang-kanluran ng lungsod ang Bundok Iwate, isang aktibong bulkan. Nasa hilaga ang Bundok Himekami, at minsang makikita naman sa timog-silangan ang Bundok Hayachine.

Kalapit na mga munisipalidad[baguhin | baguhin ang batayan]

Iwate Prefecture

Klima[baguhin | baguhin ang batayan]

Malak ng kapanahunan sa Morioka (1981–2010)
Buwan Ene Peb Mar Abr May Hun Hul Ago Set Okt Nob Dis Taunan
Balasaking taas °S (°P) 1.8
(35.2)
2.9
(37.2)
7.0
(44.6)
14.4
(57.9)
19.7
(67.5)
23.5
(74.3)
26.4
(79.5)
28.3
(82.9)
23.6
(74.5)
17.6
(63.7)
10.6
(51.1)
4.6
(40.3)
15.0
(59)
Arawang tamtaman °S (°P) −1.9
(28.6)
−1.2
(29.8)
2.2
(36)
8.6
(47.5)
14.0
(57.2)
18.3
(64.9)
21.8
(71.2)
23.4
(74.1)
18.7
(65.7)
12.1
(53.8)
5.9
(42.6)
1.0
(33.8)
10.2
(50.4)
Balasaking baba °S (°P) −5.6
(21.9)
−5.2
(22.6)
−2.2
(28)
3.0
(37.4)
8.5
(47.3)
13.8
(56.8)
18.1
(64.6)
19.6
(67.3)
14.6
(58.3)
7.3
(45.1)
1.5
(34.7)
−2.4
(27.7)
5.9
(42.6)
Balasaking kadanligan mm (dali) 53.1
(2.091)
48.7
(1.917)
80.5
(3.169)
87.5
(3.445)
102.7
(4.043)
110.1
(4.335)
185.5
(7.303)
183.8
(7.236)
160.3
(6.311)
93.0
(3.661)
90.2
(3.551)
70.8
(2.787)
1,266.2
(49.849)
Balasaking pag-niyebe cm (dali) 85
(33.5)
74
(29.1)
46
(18.1)
4
(1.6)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
0
(0)
10
(3.9)
53
(20.9)
272
(107.1)
Balasaking halumigmig na matungay (%) 73 70 67 65 69 75 80 79 80 77 75 74 69
Buwanang tamtaman ng sikat ng araw 116.9 127.5 160.4 173.7 185.4 154.7 128.5 149.1 123.7 145.8 116.9 101.6 1,684.2
Sanggunian: Japan Meteorological Agency

Demograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Ayon sa datos ng senso sa Hapon,[6] umabot ang Morioka sa pinakamataas na populasyon nito noong 2000, ngunit bumaba na ito mula noon.

Historical population
TaonPop.±%
1960 155,575—    
1970 226,868+45.8%
1980 272,814+20.3%
1990 292,632+7.3%
2000 302,857+3.5%
2010 298,572−1.4%

Mga ugnayang pandaigdig[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Morioka City official statistics (sa wikang Hapones)
  2. "Archived copy" 不来方 [Kozukata]. Dijitaru Daijisen (sa Hapones). Tokyo: Shogakukan. 2013. OCLC 56431036. Sininop mula sa ang orihinal noong 2007-08-25. Nakuha noong 2013-02-01.
  3. "Archived copy". Sininop mula sa ang orihinal noong 2014-03-16. Nakuha noong 2013-09-07.CS1 maint: archived copy as title (link)
  4. Ministry of Home Affairs of Japan (sa wikang Hapones)
  5. http://www.marketwatch.com/story/new-61-magnitude-quake-hits-near-morioka-japan-2011-03-11 - retrieved March 14, 2011
  6. Morioka population statistics
  7. "International Exchange". List of Affiliation Partners within Prefectures (sa Ingles). Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR). Sininop mula sa ang orihinal noong 22 December 2015. Nakuha noong 21 November 2015.

Mga kawing panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]