Wicca

Ang Wicca na kilala sa tawag na paganong panggagaway (Ingles: pagan witchcraft) ay isang paganong relihiyon. Ang mga disipulo ng relihiyong ito ay tinatawag na Wiccan (Wiccano) at minsan ay mga witch (mangagaway). Ang kilusang Wicca ay pinasikat noong dekada ng 1950 at dekada ng 1960 ng Mataas na Paring Wiccano na si Gerald Gardne. Ang Wicca ay duoteistiko (paniniwala sa dalawang diyos) na sumasamba sa isang diyosa(babaeng diyos) at isang diyos. Ang dalawang diyos na ito ay pinaniniwalaang aspeto ng dakilang panteistikong pagkadiyos at ipinapamalas ang kanilang sarili sa ibat ibang mga diyos na politeistiko.

Moralidad sa Wicca

Ang seremonyang handfasting sa Avebury, England, na naganap noong Beltane noong 2005.

Walang sinusunod na mga dogmatikong aral (hindi pinagdududahang aral gaya ng sa ibang relihiyon) ang sinusunod sa Wicca ngunit may aral na sinusunod ang nakakaraming mga Wiccan na tinatawag na Wiccan Rede. Ang Wiccan Rede ay nagsasaad na "kung ang isang bagay ay hindi makakasama sa iba, gawin mo ito" (an it harm none, do what ye will). Ang aral na ito ay pinapakahulugan na ito ay pahayag ng kalayaang gumawa kaakibat ng pagkakaroon ng responsibilidad sa mga bagay na ginagawa at pagbabawas ng panganib sa paggawa nito sa sarili at sa kapwa tao. Isa pang elemento ng moralidad ng Wicca ang "Batas ng makatatlong beses na pagbalik" (Law of Threefold Return) na nagsasaad na anumang mabuti at masamang gawing aksiyon ng isang tao ay babalik sa kanya ng makatatlong ulit o katumbas ng puwersa sa bawat antas ng katawan, isipan at espiritu. Ang ideyang ito ay katulad ng karma sa Budismo. Ang Wiccan Rede at Threefold Law ay ipinakilala sa Wicca ni Gerald Gardner at tinanggap sa Wicca. Ang mga Wican ay nagnanais na palaguin ang walong birtud na binanggit ni Doreen Valiente sa Charge of the Goddess. Ang mga ito ay ang kasiyahan (mirth), paggalang (reverence), karangalan (honor), kapakumbabaan (humility), kalakasan (strength), kagandahan (beauty), kapangyarihan (power) at kahabagan (compassion).

Mga Paniniwala

Teolohiya

Pangunahing artikulo: Wiccan views of divinity

Ang mga pananaw na teolohikal sa loob ng Wicca ay iba-iba. Saklaw ng relihiyon ang mga teista, ateista, at agnostiko, kung saan may ilan na itinuturing ang mga diyos ng relihiyon bilang may literal na pag-iral at ang iba naman ay nakikita ang mga ito bilang Jungian archetypes o mga simbolo. Sa mga teistang Wiccan, may sari-saring paniniwala, at kabilang sa Wicca ang panteista, monoteista, duoteista, at politeista. Gayunman, sa kabila ng pagkakaibang ito, karaniwang tinitingnan ng mga tagasunod ang mga diyos ng Wicca bilang mga anyo ng sinaunang, bago-Kristiyanong mga diyos.

Duoteismo

Mga estatwa sa altar ng May sungay na diyos at Inang Diyosa na nilikha ni Bel Bucca at pag-aari ng “Mother of Wicca”, Doreen Valiente

Karamihan sa mga unang pangkat ng Wiccan ay sumunod sa duoteistikong pagsamba sa isang May sungay na diyos at isang inag dyosa. Karaniwang pinaniniwalaan ng mga Wiccan na ang mga ito ang sinaunang mga diyos na sinamba ng mga hunter-gatherer noong Panahong Lumang Bato, at ayon sa kanila, ang paggalang sa mga diyos na ito ay lihim na naipasa hanggang sa kasalukuyan sa anyo ng mga ritwal. Ang teolohiyang ito ay hinango mula sa mga pahayag ng Egyptologist na si Margaret Murray tungkol sa kulto ng mangkukulam sa kanyang aklat na The Witch-Cult in Western Europe (1921); sinabi niya na ang kultong ito ay sumamba sa isang Horned God noong panahon ng mga paglilitis sa mangkukulam sa Maagang Makabagong Panahon, at mas nauna pa rito ay sumamba rin sa isang Inang Diyosa.

Tinanggap ni Gardner ang estrukturang duoteistikong Horned God/Inang Diyosa na ayon sa kanya ay nag-ugat pa sa Panahong Bato—at nananatili itong pangunahing teolohikal na batayan ng kanyang tradisyong Gardnerian. Iginiit ni Gardner na dapat panatilihing lihim ang mga pangalan ng mga diyos na ito, ngunit noong 1964 ay ibinunyag sa publiko na sila ay sina Cernunnos at Aradia; kalaunan ay binago ang mga lihim na pangalan ng mga diyos ng Gardnerian.

Bagaman magkakaiba ang mga katangiang iniuugnay ng iba’t ibang Wiccan sa Horned God, madalas siyang iniuugnay sa mga hayop at sa kalikasan, pati na rin sa kabilang-buhay, at itinuturing ding huwarang modelo para sa mga lalaki. Ang Inang Diyosa naman ay iniuugnay sa buhay, pagkamayabong, at tagsibol, at inilalarawan bilang huwarang modelo para sa mga babae. Ang duoteismo ng Wicca ay inihambing sa sistemang Taoist ng yin and yang.

May ilang Wiccan na tumanggap sa orihinal na duoteistikong estruktura ng Diyos/Diyosa ni Gardner ngunit gumamit din ng iba pang anyo ng diyos bukod sa Horned God at Inang Diyosa. Halimbawa, tinawag ang Diyos bilang Oak King at Holly King, gayundin bilang Diyos ng Araw, Diyos na Anak/Mangingibig, at Diyos ng Halaman. Nakita rin siya sa papel ng Pinuno ng Wild Hunt at Panginoon ng Kamatayan.====Monoteismo at Politeismo====

Sinabi ni Gardner na lampas sa dalawang diyos ng Wicca ay may isang “Supreme Deity” o “Prime Mover”, isang nilalang na masyadong komplikado upang lubos na maunawaan ng tao. Ang paniniwalang ito ay sinuportahan ng iba pang mga tagasunod na tumukoy rito bilang “Cosmic Logos”, “Supreme Cosmic Power”, o “Godhead”. Inilarawan ni Gardner ang Kataas-taasang Diyos na ito bilang isang deistang nilalang na lumikha ng “Under-Gods,” kabilang ang Diyos at Diyosa, ngunit hindi na nakialam sa mundo; samantalang ang iba ay nagbigay-kahulugan rito bilang isang panteistikong nilalang na ang Diyos at Diyosa ay mga aspekto lamang.

Bagaman binatikos ni Gardner ang monoteismo, lalo na ang Problem of Evil, umusbong ang tahasang monoteistikong anyo ng Wicca noong dekada 1960 nang ang Church of Wicca sa Estados Unidos ay bumuo ng teolohiyang nakabatay sa pagsamba sa “iisang diyos, na walang kasarian.” Noong dekada 1970, lumitaw ang mga grupong Dianic Wiccan na nakatuon sa iisang monoteistikong Diyosa; madalas itong punahin ng mga kasapi ng British Traditional Wicca bilang isang kabaligtarang paggaya sa Kristiyanong monotheism. Tulad sa ibang anyo ng Wicca, may ilang monoteistang Diyosa ang naniniwalang ang Diyosa ay hindi literal na umiiral kundi isang Jungian archetype.

Bukod sa panteismo at duotheism, maraming Wiccan ang tumatanggap sa politeismo, naniniwalang may maraming magkakaibang mga diyos. Ang ilan ay tumatanggap sa pananaw ng okultistang si Dion Fortune na “lahat ng diyos ay iisang diyos, at lahat ng diyosa ay iisang diyosa”—ibig sabihin, ang mga diyos at diyosa ng iba’t ibang kultura ay mga aspekto ng iisang mataas na Diyos at Diyosa. Sa ganitong pananaw, maaaring ituring ng isang Wiccan ang Germanic na Ēostre, ang Hindu na Kali, at ang Katolikong Birheng Maria bilang mga manipestasyon ng iisang kataas-taasang Diyosa; at ang Celtic na Cernunnos, ang Griyegong si Dionysus, at ang Judeo-Kristiyanong Yahweh bilang mga aspekto ng iisang arketipong diyos.

Ang mas mahigpit na politeistikong pananaw ay tumitingin sa iba’t ibang diyos at diyosa bilang magkakahiwalay na nilalang. Iminungkahi nina Janet Farrar at Gavin Bone na habang umuunlad ang Wicca, ito ay nagiging mas politeistiko at mas tumatanggap ng tradisyonal na pananaw-pagan. May ilang Wiccan na itinuturing ang mga diyos hindi bilang literal na personalidad kundi bilang mga metaporikong archetype o thoughtform, kaya maaari silang maging teknikal na ateista. Ang ganitong pananaw ay pinanghawakan ng High Priestess na si Vivianne Crowley, isang psychologist, na itinuring ang mga diyos ng Wicca bilang mga Jungian archetype sa loob ng kamalayan na maaaring tawagin sa ritwal. Dahil dito, sinabi niya, “Ang Diyosa at Diyos ay nagpapakita sa atin sa panaginip at pangitain.”

Madalas ding naniniwala ang mga Wiccan na ang mga diyos ay hindi perpekto at maaaring pagtatalunan.

Marami ring Wiccan ang yumayakap sa mas hayag na politeistiko o animistikong pananaw na ang uniberso ay puno ng mga espiritu. Sa maraming kaso, iniuugnay ang mga espiritung ito sa kalikasan, tulad ng genius loci, mga diwata, at mga elementals. Sa ibang pagkakataon, ang ganitong mga paniniwala ay mas natatangi; halimbawa, ang Wiccan na si Sybil Leek ay naniwala sa mga anghel. Ang Diyosa naman ay madalas ilarawan bilang isang Triple Goddess, isang tatluhang diyosa na binubuo ng Dalaga (Maiden), Ina, at Matandang Babae (Crone), na may kaugnayan sa pagkabirhen, pagkamayabong, at karunungan. Inilarawan din siya bilang isang Diyosa ng Buwan at isang Diyosang may kaugnayan sa regla. Ayon sa antropologong si Susan Greenwood, sa Wicca ang Diyosa ay “isang simbolo ng pagbabagong-anyo ng sarili—siya ay patuloy na nagbabago at isang puwersa ng pagbabago para sa mga nagbubukas ng kanilang sarili sa kanya.”

Monoteismo at Politeismo

Sinabi ni Gardner na lampas sa dalawang diyos ng Wicca ay may isang “Supreme Deity” o “Prime Mover”, isang nilalang na masyadong komplikado upang lubos na maunawaan ng tao. Ang paniniwalang ito ay sinuportahan ng iba pang mga tagasunod na tumukoy rito bilang “Cosmic Logos”, “Supreme Cosmic Power”, o “Godhead”. Inilarawan ni Gardner ang Kataas-taasang Diyos na ito bilang isang deistang nilalang na lumikha ng “Under-Gods,” kabilang ang Diyos at Diyosa, ngunit hindi na nakialam sa mundo; samantalang ang iba ay nagbigay-kahulugan rito bilang isang panteistikong nilalang na ang Diyos at Diyosa ay mga aspekto lamang.

Bagaman binatikos ni Gardner ang monoteismo, lalo na ang Problem of Evil, umusbong ang tahasang monoteistikong anyo ng Wicca noong dekada 1960 nang ang Church of Wicca sa Estados Unidos ay bumuo ng teolohiyang nakabatay sa pagsamba sa “iisang diyos, na walang kasarian.” Noong dekada 1970, lumitaw ang mga grupong Dianic Wiccan na nakatuon sa iisang monoteistikong Diyosa; madalas itong punahin ng mga kasapi ng British Traditional Wicca bilang isang kabaligtarang paggaya sa Kristiyanong monotheism. Tulad sa ibang anyo ng Wicca, may ilang monoteistang Diyosa ang naniniwalang ang Diyosa ay hindi literal na umiiral kundi isang Jungian archetype.

Bukod sa panteismo at duotheism, maraming Wiccan ang tumatanggap sa politeismo, naniniwalang may maraming magkakaibang mga diyos. Ang ilan ay tumatanggap sa pananaw ng okultistang si Dion Fortune na “lahat ng diyos ay iisang diyos, at lahat ng diyosa ay iisang diyosa”—ibig sabihin, ang mga diyos at diyosa ng iba’t ibang kultura ay mga aspekto ng iisang mataas na Diyos at Diyosa. Sa ganitong pananaw, maaaring ituring ng isang Wiccan ang Germanic na Ēostre, ang Hindu na Kali, at ang Katolikong Birheng Maria bilang mga manipestasyon ng iisang kataas-taasang Diyosa; at ang Celtic na Cernunnos, ang Griyegong si Dionysus, at ang Judeo-Kristiyanong Yahweh bilang mga aspekto ng iisang arketipong diyos.

Ang mas mahigpit na politeistikong pananaw ay tumitingin sa iba’t ibang diyos at diyosa bilang magkakahiwalay na nilalang. Iminungkahi nina Janet Farrar at Gavin Bone na habang umuunlad ang Wicca, ito ay nagiging mas politeistiko at mas tumatanggap ng tradisyonal na pananaw-pagan. May ilang Wiccan na itinuturing ang mga diyos hindi bilang literal na personalidad kundi bilang mga metaporikong archetype o thoughtform, kaya maaari silang maging teknikal na ateista. Ang ganitong pananaw ay pinanghawakan ng High Priestess na si Vivianne Crowley, isang psychologist, na itinuring ang mga diyos ng Wicca bilang mga Jungian archetype sa loob ng kamalayan na maaaring tawagin sa ritwal. Dahil dito, sinabi niya, “Ang Diyosa at Diyos ay nagpapakita sa atin sa panaginip at pangitain.”

Madalas ding naniniwala ang mga Wiccan na ang mga diyos ay hindi perpekto at maaaring pagtatalunan.

Marami ring Wiccan ang yumayakap sa mas hayag na politeistiko o animistikong pananaw na ang uniberso ay puno ng mga espiritu. Sa maraming kaso, iniuugnay ang mga espiritung ito sa kalikasan, tulad ng genius loci, mga diwata, at mga elementals. Sa ibang pagkakataon, ang ganitong mga paniniwala ay mas natatangi; halimbawa, ang Wiccan na si Sybil Leek ay naniwala sa mga anghel.