Panspermia

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Panspermia

Ang Panspermia (Griyego: πανσπερμία from πᾶς/πᾶν (pas/pan) "lahat" at σπέρμα (sperma) "binhi") ang hipotesis na ang buhay ay umiiral sa buong uniberso na ikinakalat(distributed) ng mga meteoroid, asteroid at planetoid. Ang panspermia ay nagmumungkahing ang buhay(life) na maaaring makaligtas(survive) sa mga epekto ng kalawakan(outer space) gaya ng extremophile na bacteria ay nabibitag(trapped) sa mga debris na ibinuga sa kalawakan(outer space) pagkatapos ng mga banggaan sa pagitan ng mga planeta na kumakanlong ng buhay at mga maliit na katawaan sa sistemang solar(Small Solar System Bodies o SSSB). Ang mga bacteria ay maaaring maglakbay ng tulog(dormant) para sa mahabang panahong bago randomang makipagbanggan sa ibang mga planeta o makihalo sa mga protoplanetaryong disko(disks). Kung ang mga ito ay makahanap ng kanais nais na mga kondisyon sa ibabaw ng bagong planeta, ang bacteria ay magiging aktibo at ang proseso ng ebolusyon ay magsisimula.

Mga nilalaman

Mga pagsasaliksik [baguhin]

Sinaunang buhay sa mundo(earth) [baguhin]

Ang precamrbian fossill rekord ay nagpapakitang ang buhay ay lumitaw agad pagkatapos na ang planetang mundo(earth) ay nabuo. Ito ay nagpapahiwatig na ang buhay(life) ay lumitaw sa loob ng ilang mga daang milyong taon nang ang mga kondisyon ay nagiging kanais nais. Ang pangkalahatang mga siyentipikong pagtatantiya ng edad ng mundo ay naglalagay sa pagkakabuo nito (kasama ng iba pang bagay sa sistemang Solar) na mga 4.55 bilyong taon. Ang pinakamatandang alam na sedimentaryong bato ay medyo binagong Hadean na mga pormasyon mula sa katimugang dulo ng islang Akilia sa Kanlurang Greenland. Ang mga batong ito ay binigyan ng petsang hindi bababa sa 3.85 bilyong mga taon.[1][2][3][4]

Ang pinakamatandang alam na fossiladong stromatolite o mga agregatong bacteria ay pinetsahan ng 3.5 bilyong mga taong gulang. Ang bacteria na bumubuo ng mga stromatolite na cyanobacteria ay photosynthetiko. Ang karamihan sa mga modelo ng pinagmulan ng buhay ay naglalarawan ng mga sinaunang organismo na kumukuha ng enerhiya mula sa redox na mga kemikal na may mas komplikadong mga mekanismo ng photosyntesis na kalaunang nag-ebolb. Habang nangyayari ang Huling Matinding Pambobomba ng buwan ng mundo mga 3.9 bilyong taon ang nakalilipas(gaya ng ebidensiyag mga lunar na sampol ng Proyektong Apollo), ang mga intensidad ng salpok(impact) ay maaaring hanggang mga 100 beses kesa sa agad na nauna rito.[5] Sa mga analisis ng mga tunay na lunar at mga obserbasyon ng mga katulad na pagbubutas(cratering) sa mataasnalugar sa Mars, iminungkahi nina Kring at Cohen na ang Huling Matinding Pambobomba ay sanhi ng mga salpok ng asteroid na umapekto sa buong panloob na sistemang Solar.[6] Ito ay malamang na epektibong nag-sterilisa ng buong surpasiyo(ibabaw) ng planetang mundo(earth) kabilang ang mga submarinong hydrothermal vent na kundi ay mapoprotektahan.[5]

Mga extremophile [baguhin]

Ang mga Thermophile na uri ng extremophile ay lumilikha ng ilang mga maliwanag na kulay ng Grand Prismatic Spring, Yellowstone National Park
Tardigrade

Ang mga astrobiologo ay partikular na interasado ng pag-aaral ng mga extremophile dahil sa maraming mga ganitong uring organismo ay may kakayahang makaligtas(survive) sa mga kapaligiran na katulad ng sa mga alam na umiiral sa ibang mga planeta. Ang ilang mga organismo ay naipakitang mas hindi tinatalaban ng mga sukdulang(extrema) kondisyon kesa sa nakaraang nakilala at maaaring makapagpatuloy sa napakahabang mga panahon nna malaman kahit sa malalim na kalawakan(space) at hipotetikal na maaaring makapaglakbay sa isang estadong tulog(dormant) sa pagitan ng mga kapaligirang angkop sa nagpapatuloy na buhay. Ang ilang mga bacteria at hayop ay natagpuang yumayabong sa mga pangkaragatang hydrothermal vents ng higit sa 100 °C(na puntong kumukulo ng tubig). Ang isang pag-aaral ay naghayag na ang praksiyon ng bacteria ay nakapagpapatuloy sa mga pulsong pang-init(heating pulses) hanggang sa 250°C sa vacuum, samantalang ang katulad na pag-iinit sa normal na atmosperikong presyon ay tumutungo sa buong sterilisasyon ng mga sampol. Ang ibang mga bacteria ay yumayabong sa malubhang caustikong mga kapaligiran, ang iba sa sukdulang(extreme) mga presyur na 11 km sa ilalim ng karagatan, samantalang ang iba ay nakaliligtas sa sukdulang tuyo(dessicating) na mga kondisyon, malubhang malamig, vacuum o mga asidong kapaligiran. Ang pagpapatuloy sa kalawakan(space) ay hindi limitado sa bacteria, lichen o archaea. Ang hayop na Tardigrade ay napatunayang nakaliligtas sa vacuum ng kalawakan(space).

Ang mga kamakailang(recent) na mga eksperimento ay nagmumungkahing kung ang bacteria ay kahit paano nasisilungan(sheltered) mula sa radiasyon ng kalawakan, marahil sa loob ng makapal na meteoroid o isang ma-yelong kometa, ang mga ito ay maaaring makapagpatuloy ng tulog(dormant) sa loob ng mga milyong taon. Ang Deinococcus radiodurans ay isang radioresistanteng bacterium na maaaring makaligtas sa mataas na mga lebel ng radiasyon. Sa pamamagitan ng pagduduplika(pagkopya) ng malupit na mga kondisyon ng malamig na interstellar na kalawakan, ang mga siyentipiko ng NASA ay nakalikha ng mga primitibong besikulo na gumagaya sa ilang mga aspeto ng mga membraniyosong mga istrakturang natatagpuan sa lahat ng mga buhay na bagay. Ang mga kemikal na compound na ito ay maaaring gumampan ng papel sa pinagmulan ng buhay.

Mga spore [baguhin]

Ang mga spore ay isa pang potensiyal na bektor sa paghahatid ng buhay(life) sa buong hindi mapakitungo(inhospitable) at nakapipinsalang(inimical) na mga kapaligiran gaya ng lalim ng kalawakang interstellar.[7][8] Ang mga spore ay nalilikha bilang bahagi ng normal na siklo ng buhay ng maraming mga halaman, algae, fungi at ilang mga protozoan, at ang ilang mga bacteria ay lumilikha ng endospore o mikroybal na cyst sa panahon ng stress. Ang mga istrakturang ito ay maaaring labis na resilyente(madaling makarekober) sa mga radiasyong ultravioleta at radiasyong gamma, desikasyon(desiccation), lysozyme, temperatura, kagutuman, at mga disinpektanteng kemikal habang metabolikal na hindi aktibo. Ang mga spores ay naghe-hermina kapag ang mga kanais nais na mga kondisyon ay naipanumbalik pagkatapos ng pagkakalanta sa mga kondisyong nakamamatay sa magulang na organismo. Ayon sa astropisikong si Dr. Steinn Sigurdsson, "May mga nabubuhay na bacterial spore na natagpuan na may edad na 40 milyong mga taon - at alam nating ang mga ito'y tumibay(hardened) sa radiasyon.",[9]

Mga potensiyal na habitat para sa buhay(life) [baguhin]

Ang presensiya ng nakaraang likidong tubig sa Mars na iminumungkahi ng tulad ng mga ilog na pormasyon sa pulang planetang ito ay nakompirma ng mga misyon ng Mars Exploration Rover. Noong Disyembre 2007, si Michael C. Malin ng Malin Space Science Systems ay naglimbag ng isang papel sa hornal na Science na nangangatwirang ang kanyang kamera(Mars Observer Camera) ay nakatuklas ng ebidensiyang nagmumungkahing ang tubig ay paminsan minsang dumadaloy sa surpasiyo(ibabaw) ng Mars sa loob ng huling mga limang taon.

Ang mga karagatang tubig ay maaaring umiiral sa mga buwan na Europa, Enceladus, Triton at marahil ay sa iba pang mga buwan sa sistemang Solar. Kahit ang mga buwan na ngayon ay matigas na yelong mga bola na ay maaaring sa simula ay natunaw sa loob ng init mula sa radioaktibong pambatong mga core. Ang mga katawang tulad nito ay maaaring karaniwan sa buong uniberso. Ang mga buhay na bacteria na natagpuan sa mga sampol sa core na nakuha mula lalim na 3,700 metre (12,100 ft) sa Ilog Vostok sa Antarctica ay nagbigay ng data para sa ekstrapolasyon sa kalamangan ng mga mikroorganismo na makaligtas ng nagyelo(frozen) sa ekstraterrestrial na mga habit o habang nangyayari ang paghahatid(transport) na interplanetaryo(pagitan ng mga planeta).[10] Gayundin, ang bacteria ay natuklasan na nabubuhay sa loob ng medyo mainit na ilalim ng bato sa krusto(crust o panlabas na shell) ng mundo(earth).[11]

Buhay extraterrestrial [baguhin]

Ang mundo(earth) ang tanging lugar na alam ng mga tao na kumakanlong ng buhay(life) sa mapagmamasdang uniberso. Sa kasalukuyan, ang mga pagtatantiya ng mga halaga ng ekwasyong Drake ay nagmumungkahing ang probabilidad ng intelihenteng buhay sa isang galaksiya tulad ng ating Daang Magatas(Milky Way) ay mas maliit kesa sa dating inakala samantalang ang labis na malaking bilang mga galaksiya ay gumagawa ritong malamang na ang buhay ay lumitaw sa ibang lugar sa uniberso.[12] Ayon sa mga kasalukuyang teoriya ng pisika, ang paglalakbay sa kalawakan(space travel) sa gayong malaking malalaking mga distansiya ay tatagal sa hindi kapanipaniwalang mahabang panahong sa tagalabas na nagmamasid na may malaking mga halaga ng enerhiya na kakailangin. Gayunpaman, ang maliit na mga pangkat ng mananaliksik tulad ng Search for Extra-Terrestrial Intelligence (SETI) ay patuloy na nagmomonitor ng kalawakan para sa mga transmisyon na kahit papaano ay mula sa ating sariling galaksiya Daang Magtaas.

Ang mga astrobiolohikal na tagataguyod tulad ng hipotesis na bihirang mundo ay nakikilalang ang mga kondisyon na kailangan para sa ebolusyon ng intelihenteng buhay ay maaaring labis na bihira sa uniberso habang sabay na sinasaad na ang simpleng isang-selulang mga mikroorganismo ay maaaring masagana.[13]

Mga organikong molekulang nagmula sa kalawakan(outer space) [baguhin]

Sa isang 2008 na pagsisiyasat ng 12C/13C isotopikong mga rasyo ng mga organikong compound na natuklasan sa Murchison meteorite ay nagmumungkahing ng isang hindi-terrestrial(hindi sa mundo/earth) na pinagmulan ng mga molekulang ito kesa sa kontaminasyong terrestrial(galing sa mundo). Ang may kaugnayang mga molekulang natukoy sa kasalukuyan ay kinabibilangan ng uracil na isang RNA nucleobase at xanthine.[14][15] Ang mga resultang ito ay nagpapakitang maraming mga organikong compound na mga kasangkapan ng buhay(life) sa mundo(earth) ay umiiral na sa sinaunang sistemang solar at maaaring gumampan ng mahalagang papel sa pinagmulan ng buhay(life) sa mundo(earth).[16]

Noong Agosto 2009, ang mga siyentipiko ng NASA ay tumukoy sa isa sa mga pundamental na kemikal na tagapagtatag na bloke(building blocks) na asidong amino na glycine sa isang kometa sa unang pagkakataon.[17]

Noong Agosto 8, 2011 ang isang ulat batay sa mga pag-aaral ng NASA sa mga meteorite na natagpuan sa mundo ay inilimbag na nagmumungkahing ang tagapagtatag na mga bloke(building blocks) ng DNA na adenine, guanine at mga kaugnay na organikong molekula ay maaaring nabuo nang ekstraterrestrial(hindi sa mundo) sa panlabas na kalawakan(outer space).[18][19][20] Noong Oktubre 2011, iniulat ng mga siyentipkko na ang kosmikong alikabok(cosmic dust) ay naglalaman ng kompleks na organikong materya na amorphous na organikong mga solidong na may halong aromatiko-aliphatikong istraktura("amorphous organic solids with a mixed aromatic-aliphatic structure") na maaaring natural na malikha at mabilis nang mga bituin(stars).[21][22][23] Ang isa sa mga siyentipiko ay nagmungkahing ang mga kompleks na mga organikong compound na ito ay maaaring may kaugnayan sa pagbuo ng buhay(life) sa mundo(earth). Sinaad rin ng siyentipikong ito na: Kung ito ang kaso, ang buhay sa mundo ay maaaring nagkaroon ng madaling panahon sa pagsisimula dahil ang mga organikong ito ay maaaring magsilbi bilang basiko o pangunahing sangkap(ingredients) para sa buhay."[21]

Sanggunian [baguhin]

  1. ↑ Schidlowski, M. (May 1988). "A 3,800-Million-Year Isotopic Record Of Life From Carbon In Sedimentary-Rocks". Nature 333 (6171): 313–318. Bibcode 1988Natur.333..313S. doi:10.1038/333313a0. 
  2. ↑ Gilmour I, Wright I, Wright J 'Origins of Earth and Life', The Open University, 1997, ISBN 0-7492-8182-0
  3. ↑ Nisbet E (June 2000). "The realms of Archaean life". Nature 405 (6787): 625–6. doi:10.1038/35015187. PMID 10864305. 
  4. ↑ Lepland A, van Zuilen M, Arrhenius G, Whitehouse M and Fedo C, Questioning the evidence for Earth's earliest life — Akilia revisited, Geology; January 2005; v. 33; no. 1; p. 77-79; DOI: 10.1130/G20890.1
  5. ↑ 5.0 5.1 Cohen BA, Swindle TD, Kring DA (December 2000). "Support for the lunar cataclysm hypothesis from lunar meteorite impact melt ages". Science 290 (5497): 1754–6. Bibcode 2000Sci...290.1754C. doi:10.1126/science.290.5497.1754. PMID 11099411. http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11099411. 
  6. ↑ Kring DA, Cohen BA (2002) Cataclysmic bombardment throughout the inner solar system 3.9-4.0 Ga. J GEOPHYS RES-PLANET 107 (E2): art. no. 5009
  7. ↑ The BIOPAN experiment MARSTOX II of the FOTON M-3 mission July 2008.
  8. ↑ Surviving the Final Frontier. 25 November 2002.
  9. ↑ Maling banggit (Hindi tamang <ref> tag; walang binigay na teksto para sa refs na may pangalang BBC-2011); $2
  10. ↑ "Detection, recovery, isolation, and characterization of bacteria in glacial ice and Lake Vostok accretion ice". Ohio State University. 2002. http://etd.ohiolink.edu/view.cgi?acc_num=osu1015965965. Nakuha noong 2011-02-04. 
  11. ↑ Nanjundiah, V. (2000). "The smallest form of life yet?". Journal of Biosciences 25 (1): 9–10. doi:10.1007/BF02985175. PMID 10824192. http://eprints.iisc.ernet.in/archive/00001799/01/25smallest25(1)-9to10mar2000.pdf 
  12. ↑ See shrinking estimates of parameter values (since its inception in 1961) as discussed throughout the Drake equation article.
  13. ↑ Webb, Stephen, 2002. If the universe is teeming with aliens, where is everybody? Fifty solutions to the Fermi paradox and the problem of extraterrestrial life. Copernicus Books (Springer Verlag)
  14. ↑ Martins, Zita; Botta, Oliver; Fogel, Marilyn L.; Sephton, Mark A.; Glavin, Daniel P.; Watson, Jonathan S.; Dworkin, Jason P.; Schwartz, Alan W. et al. (15 June 2008). "Extraterrestrial nucleobases in the Murchison meteorite". Earth and Planetary Science Letters 270 (1–2): 130–136. Bibcode 2008E&PSL.270..130M. doi:10.1016/j.epsl.2008.03.026. 
  15. ↑ AFP Staff (20 August 2009). "We may all be space aliens: study". AFP. http://afp.google.com/article/ALeqM5j_QHxWNRNdiW35Qr00L8CkwcXyvw. Nakuha noong 2011-08-14. 
  16. ↑ Martins, Zita; Oliver Botta, Marilyn L. Fogel Mark A. Sephton, Daniel P. Glavin, Jonathan S. Watson, Jason P. Dworkin, Alan W. Schwartz, Pascale Ehrenfreund. (Available online 20 March 2008). "Extraterrestrial nucleobases in the Murchison meteorite" (PDF). Earth and Planetary Science Letters. http://astrobiology.gsfc.nasa.gov/analytical/PDF/Martinsetal2008.pdf. Nakuha noong 2008-10-07. 
  17. ↑ "'Life chemical' detected in comet". NASA (BBC News). 18 August 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8208307.stm. Nakuha noong 2010-03-06. 
  18. ↑ Callahan; Smith, K.E.; Cleaves, H.J.; Ruzica, J.; Stern, J.C.; Glavin, D.P.; House, C.H.; Dworkin, J.P. (11 August 2011). "Carbonaceous meteorites contain a wide range of extraterrestrial nucleobases". PNAS. doi:10.1073/pnas.1106493108. http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108. Nakuha noong 2011-08-15. 
  19. ↑ Steigerwald, John (8 August 2011). "NASA Researchers: DNA Building Blocks Can Be Made in Space". NASA. http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/dna-meteorites.html. Nakuha noong 2011-08-10. 
  20. ↑ ScienceDaily Staff (9 August 2011). "DNA Building Blocks Can Be Made in Space, NASA Evidence Suggests". ScienceDaily. http://www.sciencedaily.com/releases/2011/08/110808220659.htm. Nakuha noong 2011-08-09. 
  21. ↑ 21.0 21.1 Chow, Denise (26 October 2011). "Discovery: Cosmic Dust Contains Organic Matter from Stars". Space.com. http://www.space.com/13401-cosmic-star-dust-complex-organic-compounds.html. Nakuha noong 2011-10-26. 
  22. ↑ ScienceDaily Staff (26 October 2011). "Astronomers Discover Complex Organic Matter Exists Throughout the Universe". ScienceDaily. http://www.sciencedaily.com/releases/2011/10/111026143721.htm. Nakuha noong 2011-10-27. 
  23. ↑ Kwok, Sun; Zhang, Yong (26 October 2011). "Mixed aromatic–aliphatic organic nanoparticles as carriers of unidentified infrared emission features". Nature 479 (7371): 80. doi:10.1038/nature10542. 
Kinuha mula sa "http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Panspermia&oldid=1328861"