Timbang na pang-atomo

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang relatibong masang atomiko, kaugnay na masang atomiko, kaukol na masang atomiko, nauukol na masang atomiko, hilagyong masang atomiko, o hinlog na masang atomiko, na nakikilala rin bilang timbang na atomiko o bigat na atomiko (Ingles: relative atomic mass o atomic weight), na mayroong sagisag na APadron:Sub) ay isang dami o kantidad na pisikal na walang dimensiyon, ang ratio o tumbasan ng karaniwang masa ng mga atomo ng isang elemento (na nagmumula sa isang ibinigay na pinanggalingan) hanggang sa kalahati ng masa ng isang atomo ng karbon-12 (na nakikilala bilang yunit ng pinag-isang masang atomiko).[1][2] Ang kataga ay pangkaraniwang ginagamit, na hindi kailangan ang dagdag na kuwalipikasyon (pagkamarapat o katangian), upang tukuyin ang pamantayang timbang na pang-atomo (mga standard atomic weight) na inilalathala nang may pagitan o agwat na regular ng International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)[3][4] at nilalayon na maging mailalapat sa normal na mga materyal na panglaboratoryo. Ang mga pamantayang timbang na pang-atomong ito ay muling inilathala sa isang malawak na kasamu't sarian ng mga aklat na pampaaralan, mga katalogong pangkomersiyo, mga talangguhit na pandinding, at sa talahanayang peryodiko na makikita sa ibaba.

Ang katagang atomikong bigat o atomikong timbang (ng elemento) ay ginagamit din upang ilarawan ang pisikal na dami o kantidad, at kasingkahulugan nito. Subalit, ang patuloy na paggamit nito ay nakapang-akit ng maraming kontrobersiya magmula noong hindi bababa sa dekada ng 1960.[5]

Talahanayang peryodiko na mayroong mga timbang na pang-atomo[baguhin | baguhin ang batayan]

Group → 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
↓ Period
1 H
1.008

He
4.003
2 Li
6.941
Be
9.012

B
10.81
C
12.01
N
14.01
O
16.00
F
19.00
Ne
20.18
3 Na
22.99
Mg
24.31

Al
26.98
Si
28.09
P
30.97
S
32.07
Cl
35.45
Ar
39.95
4 K
39.10
Ca
40.08
Sc
 44.96 
Ti
47.87
V
50.94
Cr
52.00
Mn
54.94
Fe
55.84
Co
58.93
Ni
58.69
Cu
63.55
Zn
65.39
Ga
69.72
Ge
72.63
As
74.92
Se
78.96
Br
79.90
Kr
83.80
5 Rb
85.47
Sr
87.62
Y
88.91
Zr
91.22
Nb
92.91
Mo
95.94
Tc
[98]
Ru
101.07
Rh
102.91
Pd
106.42
Ag
107.87
Cd
112.41
In
114.82
Sn
118.71
Sb
121.76
Te
127.60
I
126.90
Xe
131.29
6 Cs
132.91
Ba
137.33
*
Hf
178.49
Ta
180.95
W
183.84
Re
186.21
Os
190.23
Ir
192.22
Pt
195.08
Au
196.97
Hg
200.59
Tl
204.38
Pb
207.2
Bi
208.98
Po
[209]
At
[210]
Rn
[222]
7 Fr
[223]
Ra
[226]
**
Rf
[267]
Db
[268]
Sg
[269]
Bh
[270]
Hs
[269]
Mt
[278]
Ds
[281]
Rg
[281]
Cn
[285]
Uut
[286]
Fl
[289]
Uup
[289]
Lv
[293]
Uus
[294]
Uuo
[294]

Lanthanoids  La
138.91
Ce
140.12
Pr
140.91
Nd
144.24
Pm
[145]
Sm
150.36
Eu
151.96
Gd
157.25
Tb
158.93
Dy
162.50
Ho
164.93
Er
167.26
Tm
168.93
Yb
173.04
Lu
174.97
**  Actinoids  Ac
[227]
Th
232.04
Pa
231.04
U
238.03
Np
[237]
Pu
[244]
Am
[243]
Cm
[247]
Bk
[247]
Cf
[251]
Es
[252]
Fm
[257]
Md
[258]
No
[259]
Lr
[262]

Categories and subcategories in the metal–nonmetal range

Metal Metalloid Nonmetal Unknown
chemical
properties
Alkali
metal
Alkaline
earth metal
Inner transition metal Transition
metal
Post-transition
metal
Other
nonmetal
Halogen Noble
gas
Lanthanide Actinide
Ipinapakita ng kulay ng atomikong bilang ang estado ng materya
(ayon sa pamatayang kondisyon: 0 °C at 1 atm):
itim=Solido berde=Likido pula=Gas abo=Hindi alam
Ipinapakita ng hangganan ang natural na pagdating:
 
Primordyal Mula sa pagkabulok Sintetiko

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. International Union of Pure and Applied Chemistry (1980). "Atomic Weights of the Elements 1979". Pure Appl. Chem. 52 (10): 2349–84. doi:10.1351/pac198052102349. http://www.iupac.org/publications/pac/1980/pdf/5210x2349.pdf. 
  2. International Union of Pure and Applied Chemistry (1993). Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, ika-2 edisyon, Oxford: Blackwell Science. ISBN 0-632-03583-8. p. 41. Bersiyong elektroniko.
  3. Ang pinakahuling edisyon ay ang International Union of Pure and Applied Chemistry (2006). "Atomic Weights of the Elements 2005". Pure Appl. Chem. 78 (11): 2051–66. doi:10.1351/pac200678112051. http://www.iupac.org/publications/pac/2006/pdf/7811x2051.pdf. 
  4. Ang isinapanahong tala ng pamantayang mga timbang na atomiko ay inaasahang pormal na mailathala noong kahulihan ng 2008. Ang Kumisyon ng IUPAC (International Union Of Pure And Applied Chemistry) para sa Isotopic Abundances and Atomic Weights ay [http://www.iupac.org/objID/Note/nt50112469625981329917907 ipinahayag] noong Agosto 2007 at nagsasabi na ang pamantayang mga bigat na atomiko ng sumusunod na mga elemento ay babaguhin (ang bagong mga pigura ay binabanggit dito): lutetium 174.9668(1); molybdenum 95.96(2); nickel 58.6934(4); ytterbium 173.054(5); zinc 65.38(2). Ang iminumungkahing halaga para sa tumbasan o ratio ng dami ng isotopo ng 40Ar/36Ar (na maaaring magamit bilang isang sukat na pantaban o pangkontrol sa pagpepetsang argon-argon) ay binago rin magmula sa 296.03(53) upang maging 298.56(31).
  5. de Bièvre, P.; Peiser, H. S. (1992). "'Atomic Weight'—The Name, Its History, Definition, and Units". Pure Appl. Chem. 64 (10): 1535–43. doi:10.1351/pac199264101535. http://www.iupac.org/publications/pac/1992/pdf/6410x1535.pdf.