Wolpramyo

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Tungsten)
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
tantalumtungstenrhenium
Mo

W

Sg
Kaanyuan
grayish white, lustrous
Pangkalahatang Katangian
Pangalan, simbolo, bilang tungsten, W, 74
Bigkas /ˈtʌŋstən/;
alternatively, /ˈwʊlfrəm/ WOOL-frəm
Kategorya ng elemento transition metal
Pangkat, Piryud, Bloke 66, d
Batayang atomikong bigat 183.84g·mol−1
Kompigurasyon ng elektron [Xe] 4f14 5d4 6s2[1]
Mga Elektron kada talukab 2, 8, 18, 32, 12, 2 (Larawan)
Pisikal na Katangian
Anyo solid
Densidad (malapit sa t.k.) 19.25 g·cm−3
Densidad ng likido sa m.p. 17.6 g·cm−3
Punto ng pagkalusaw 3695 K, 3422 °C, 6192 °F
Punto ng pagkulo 5828 K, 5555 °C, 10031 °F
Critical point 13892 K, MPa
Init ng pagsasanib 35.3 kJ·mol−1
Init ng baporisasyon 806.7 kJ·mol−1
Espesipikong kapasidad sa init (25 °C) 24.27 J·mol−1·K−1
Presyur ng tampuok
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T/K 3477 3773 4137 4579 5127 5823
Katangiang Atomiko
Estadong oksidadyon 6, 5, 4, 3, 2, 1, 0, −1, -2
(mildly acidic oxide)
Elektronegatibidad 2.36 (Iskala ni Pauling)
Mga enerhiya sa pagbuo ng ion Una: 770 kJ·mol−1
Ikalawa: 1700 kJ·mol−1
Atomikong rayos 139 pm
Kobalenteng rayos 162±7 pm
Iba pa
Estruktura ng kristal body-centered cubic
Panunurang magnetiko paramagnetic[2]
Elektrikal na kasagwilan (20 °C) 52.8 nΩ·m
Termal na konduktibidad (300 K) 173 W·m−1·K−1
Termal na paglawak (25 °C) 4.5 µm·m−1·K−1
Modulus ni Young 411 GPa
Shear modulus 161 GPa
Bulk modulus 310 GPa
Rasyo ni Poisson 0.28
Katigasan ni Mohs 7.5
Katigasan ni Vickers 3430 MPa
Katigasan ni Brinell 2570 MPa
Bilang rehistrasyon ng CAS 7440-33-7
Pinakatumatagal na isotopo
Pangunahing artikulo: Mga isotopo ng tungsten
iso NK Kalahating-buhay AP EP (MeV) PP
180W 0.12% 1.8×1018 y α 2.516 176Hf
181W syn 121.2 d ε 0.188 181Ta
182W 26.50% Ang 182W ay tumatagal sa may 108 neutron
183W 14.31% Ang 183W ay tumatagal sa may 109 neutrons
184W 30.64% Ang 184W ay tumatagal sa may 110 neutron
185W syn 75.1 d β 0.433 185Re
186W 28.43% Ang 186W ay tumatagal sa may 112 neutron

Ang Tungsten /ˈtʌŋstən/ na kilala rin bilang wolfram /ˈwʊlfrəm/ (WUUL-frəm) ay isang kemikal na elemento na may kemikal na simbolong W at atomikong bilang na 74. Ang salitang Tungsten ay nagmula sa wikang Swedish na tung sten na direktang masasaling mabigat na bato.[3]

Ang tungsten ay isang matigas at bihirang metal sa ilalim ng pamantayang mga kondisyon kung hindi isinama (uncombined). Ito ay natural na matatagpuan lamang sa mundo sa mga kemikal na compound. Ito ay natukoy bilang bagong elemento noong 1781 at unang naihiwalay bilang metal noong 1783. Ang mahalagang ore nito ay kinabibilangan ng wolframite at scheelite. Ang malayang elemento ay kahanga hanga sa pagiging matibay nito lalo na ang katotohanang ito ang may pinaka mataas na natutunaw na punto sa lahat ng mga hindi-alloy na metal at ikalawang pinakamataas sa lahat ng mga kemikal na elemento pagkatabos ng carbon. Kahanga hanga rin dito ang pagkakaroon nito ng mataas na densidad na 19.3 beses ng tubig at maikukumpara sa uranium at ginto at mas mataas (mga 1.7 beses) kesa sa tingga (lead)[4] Tungsten with minor amounts of impurities is often brittle[5] at katigasan na gumagawa ritong mahirap pagtrabahuhan. Gayunpaman, ang napaka purong tungsten bagaman matigas pa rin ay mas duktilo (ductile) at maaaring hiwain ng isang matigas na bakal na hacksaw.[6]

Ang hindi alloyed na elemental na anyo nito ay pangunahing ginagamit sa mga elektrikal na aplikasyon. Ang maraming mga alloy ng tungles ay may maraming mga aplikasyon na ang pinakakilala rito ang inkandesenteng bombilyang filamento ng , tubo ng X-ray (bilang parehong filamento at inaasinta) at mga superalloy. Ang katigasan ng tungsten at mataas na densidad ay nagbibigay dito ng mga aplikasyong militar sa pagtagog ng mga prohektilo (projectile). Ang mga compound ng tungsten ay pinaka kalimitang ginagamit ng industriyal bilang mga katalista.

Ang tungsten ang tanging metal mula sa ikatlong transisyong serye na alam na umiiral sa mga biomolekula kung saan ito ay ginagamit sa ilang mga espesye ng bacteria. Ito ang pinakamabigat ng elementong alam na gingamit ng anumang buhay na organismo. Gayunpaman, ang tungsten ay nanghihimasok sa metabolismo ng molybdenum at tanso at medyo nakalalason sa buhay ng mga hayop.[7][8]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Why does Tungsten not 'Kick' up an electron from the s sublevel ?. Kinuha noong 2008-06-15.
  2. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Handbook of Chemistry and Physics 81st edition, CRC press.
  3. "Tungsten". Oxford English Dictionary (ika-3 ed.). Oxford University Press. Setyembre 2005. http://oed.com/search?searchType=dictionary&q=Tungsten. 
  4. Daintith, John (2005). Facts on File Dictionary of Chemistry (4th ed.). New York: Checkmark Books. ISBN 0816056498. 
  5. Lassner, Erik; Schubert, Wolf-Dieter (1999). "low temperature brittleness". Tungsten: properties, chemistry, technology of the element, alloys, and chemical compounds. Springer. p. 256. ISBN 9780306450532. http://books.google.com/?id=foLRISkt9gcC&pg=PA20. 
  6. Stwertka, Albert (2002). A Guide to the elements (2nd ed.). New York: Oxford University Press. ISBN 0195150260. 
  7. McMaster, J. and Enemark, John H (1998). "The active sites of molybdenum- and tungsten-containing enzymes". Current Opinion in Chemical Biology 2 (2): 201–207. doi:10.1016/S1367-5931(98)80061-6. PMID 9667924. 
  8. Hille, Russ (2002). "Molybdenum and tungsten in biology". Trends in Biochemical Sciences 27 (7): 360–367. doi:10.1016/S0968-0004(02)02107-2. PMID 12114025.