Pumunta sa nilalaman

Akbayan Citizens' Action Party

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Akbayan)
Akbayan
TagapanguloMylene Hega
PanguloRafaela David
Punong-KalihimJordan Gutierrez
IsloganPag mahal mo, Akbayan mo!
ItinatagEnero 1998
Humalili saKaakbay ng Sambayanan
Punong-tanggapan36-B Madasalin, Sikatuna Village, Lungsod Quezon
Pangkabataang BagwisAkbayan Youth
Pagkakasapi100,000
IdeolohiyaParticipatory politics
Demokratikong sosyalismo[1]
Panlipunang demokrasya
Posisyong PampolitikaCentre-left
Kasapiang PambansaKiBam (2025)
TRoPa (2022)
Otso Diretso (2019)
Daang Matuwid (2016)
Team PNoy (2013)
Liberal (2010)
Kasapaing PandaigdigAlyansang Progresibo
Opisyal na kulay               Pula, lunti and lila
Mga puwesto sa Senado
1 / 24
Mga puwesto sa Kamara de Representante
3 / 63

(Mga upuan sa party-list)
Website
akbayan.org.ph

Ang Akbayan Citizens' Action Party, na mas kilala bilang Akbayan (lit. 'ang escort ng bawat isa' o 'ang suporta para sa isa't isa' o 'ang sama-samang paglalagay ng isang braso sa mga balikat ng isa pa'), ay isang progresibong partidong politiko sa Pilipinas.

Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang pinagmulan ng Akbayan ay matatagpuan sa Kaakbay ng Sambayanan, isang alyansang itinatag noong Pebrero 25, 1992. Ito ay binuo ng iba't ibang organisasyon ng civil society at mga makakaliwang grupo na mula sa tradisyong panlipunang demokratiko, demokratikong sosyalista, at Marxista ng bansa, tulad ng Bukluran sa Ikauunlad ng Sosyalistang Isip at Gawa (BISIG), Pandayan para sa Sosyalistang Pilipinas (PANDAYAN), at Movement for Popular Democracy (MPD).[2][3] Hindi tulad ng ibang makakaliwang grupong konektado sa pambasa demokratikong kilusan, ang mga organisasyong nabanggit ay nakatuon sa aktibong kawalang-karahasan (active nonviolence).[4] Ang alyansa ay binuo upang suportahan ang kandidatura sa pagkapangulo ni Liberal na si Jovito Salonga at ng kanyang running-mate na si Nene Pimentel mula sa PDP–Laban, sa ilalim ng Koalisyong Pambansa, noong 1992 presidential at vice presidential elections. Gayunpaman, natalo sila kina Fidel V. Ramos ng Lakas–NUCD at Joseph Estrada ng NPC, ayon sa pagkakasunod.[5][6]

Kasunod ng pagkatalo ng Koalisyong Pambansa, muling itinatag ang Akbayan bilang isang partidong pampolitika. Sa una'y binuhay ito bilang Aksyon, ngunit kalauna'y pinagtibay ang pangalang Akbayan Citizens' Action Party.[3][5] Opisyal na naitatag ang partido noong Enero 1998 at lumahok sa eleksyon para sa Mababang Kapulungan noong 1998 sa pamamagitan ng bagong party-list system. Nakakuha sila ng isang upuan sa House of Representatives. Bukod sa party-list elections, nakatuon din ang partido sa pagpapanalo ng mga kandidato sa lokal na halalan.[6]

Noong 2009, sinuportahan ng Akbayan ang kandidatura ni Senador Benigno Aquino III ng Partido Liberal para sa 2010 presidential election. Dahil sa malawakang pagkadismaya sa papalabas na administrasyon ni Arroyo, nanalo si Aquino sa pagkapangulo sa malaking agwat.2 Ito rin ang unang pagkakataon na nalampasan ng Akbayan ang 1 milyong boto, na siyang pinakamahusay nilang pagganap hanggang noon. Sa kabila ng pagtaas ng boto, gayunpaman, nabigo silang makakuha ng tatlong upuan sa Mababang Kapulungan dahil sa desisyon ng Korte Suprema na tanging ang nangungunang party-list (na Ako Bicol noon) sa eleksyon ang makakakuha ng tatlong upuan.3 Kalaunan, hinirang ni Aquino ang ilang miyembro ng Akbayan sa kanyang gabinete.[7]

Gayunpaman, ang alyansa ng partido sa administrasyong Aquino ay nagdulot ng tensyon sa Makabayan bloc, isang pambansang demokratikong makakaliwang koalisyon sa Kongreso. Noong 2012, ang mga miyembro ng Anakbayan, ang samahan ng kabataan ng bloc, ay pumasok sa isang press conference ng Akbayan, tinawag itong isang "pekeng partylist" dahil ang ilan sa mga pinuno nito, kabilang si Ronald Llamas, ay hinirang sa matataas na posisyon sa gobyerno.[8][9][10] Ilang grupong kaanib ng Makabayan ang naghain din ng petisyon para sa diskwalipikasyon laban sa Akbayan dahil sa kanilang alyansa sa administrasyon. Bilang ganti, naghain ang Akbayan ng petisyon para sa diskwalipikasyon laban sa mga party-list na kaanib ng Makabayan bloc dahil umano sa pagiging front ng Communist Party of the Philippines (CPP).[11] Noong 2013 senatorial election, binatikos ni Teodoro Casiño, kinatawan ng Bayan Muna at nag-iisang kandidato sa pagkasenador ng Makabayan bloc, ang kandidatura sa pagkasenador ni Risa Hontiveros, isa sa mga dating kinatawan nito, na tumakbo bilang bahagi ng administration Team PNoy slate. Sinabi niyang si Hontiveros ay "too cozy with the administration".[12] Binatikos naman ni Hontiveros si Casiño dahil sa pananahimik nito sa mga pang-aabusong ginawa ng New People's Army na kaanib ng CPP.[13] Noong 2014, nang maghain ang Makabayan bloc ng impeachment complaint laban kay Aquino, binatikos ni Renato Reyes Jr., ang secretary-general ng BAYAN, ang partido, tinawag silang "Yellow cheerleader," bilang pagtukoy sa kulay ng naghaharing Partido Liberal.[14] Noong 2015, nagbitiw si Walden Bello, isa sa mga kinatawan ng partido sa Mababang Kapulungan, dahil sa hindi pagkakasundo sa partido sa pagsuporta sa administrasyon matapos ang ilang hindi pagkakasundo sa patakaran at ang Mamasapano clash.[15][16] Pinalitan siya kalaunan ni Angelina Katoh.[17]

Mga Sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Artemio, Guillermo (2012). Historical Dictionary of the Philippines. Scarecrow Press. p. 26. ISBN 978-0-8108-7246-2.
  2. ↑ Tolosa, Benjamin T.; Friedrich-Ebert-Stiftung, mga pat. (2011). Socdem: Filipino social democracy in a time of turmoil and transition, 1965-1995. Pasig City, Metro Manila Quezon City: Distributed by Ateneo de Manila University Press. p. 275. ISBN 978-971-535-033-4. Other organizations on the left like BISIG, the Movement for Popular Democracy (MPD), and some national democrats who wanted to engage in electoral struggle joined this alliance which was named Kaakbay ng Sambayanan (Akbayan)—the precursor of today's party list group Akbayan Citizens' Action Party.
  3. 1 2 Santos, Soliman Jr. (October 10, 2007). "The Philippines Tries the Party-List System (A Progressive Perspective)". Kasarinlan: Philippine Journal of Third World Studies. 13 (2). Inarkibo mula sa orihinal noong Mayo 17, 2025. Nakuha noong Agosto 8, 2025.
  4. ↑ Tolosa, Benjamin T.; Friedrich-Ebert-Stiftung, mga pat. (2011). Socdem: Filipino social democracy in a time of turmoil and transition, 1965-1995. Pasig City, Metro Manila Quezon City: Distributed by Ateneo de Manila University Press. ISBN 978-971-535-033-4. One of the characteristics distinguishing Pandayan from the PDSP and Kasapi, as well as from the NDF, was its commitment to non-violence.
  5. 1 2 Tolosa, Benjamin T., pat. (2011). Socdem: Filipino social democracy in a time of turmoil and transition, 1965-1995. Pasig City, Metro Manila : Quezon City: Friedrich-Ebert-Stiftung ; Distributed by Ateneo de Manila University Press. p. 243. ISBN 978-971-535-033-4. OCLC 773372348. Akbayan, originally known as Aksyon, had its roots in the coalition supporting the Salonga-Pimentel ticket which involved the "Three Little Pigs."
  6. 1 2 Quimpo, Nathan Gilbert (March 2005). "The left, elections, and the political party system in the Philippines". Critical Asian Studies (sa Ingles). 37 (1): 3–28. doi:10.1080/1467271052000305241. ISSN 1467-2715.
  7. ↑ Casauay, Angela (2014-08-27). "Akbayan still with Aquino, denies internal conflict". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-06-05.
  8. ↑ "Akbayan, Anakbayan engage in verbal tussle". GMA News Online (sa Ingles). 2012-10-16. Nakuha noong 2025-05-29.
  9. ↑ Jesus, Stacy De (2012-10-16). "It's war: Akbayan vs Anakbayan". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-05-29.
  10. ↑ Reyes, Fat (2012-10-16). "Anakbayan members stage rally at Akbayan press conference, engage in word war". INQUIRER.net (sa Ingles). Nakuha noong 2025-05-29.
  11. ↑ Uy, Jocelyn R. (2012-10-27). "Akbayan hits back, seeks ouster of Red party-listers". INQUIRER.net (sa Ingles). Nakuha noong 2025-05-31.
  12. ↑ Go, Miriam Grace (2013-04-13). "Casiño to Hontiveros: Too cozy with the admin?". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-05-30.
  13. ↑ Go, Miriam Grace (2013-04-13). "Hontiveros to Casiño: Why mum on NPA abuses". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-06-05.
  14. ↑ Fonbuena, Carmela (2014-07-21). "Filed: First valid impeach complaint vs Aquino". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-05-29.
  15. ↑ Bernal, Buena (2015-03-11). "Akbayan rep resigns over Aquino's Mamasapano 'cover-up'". RAPPLER (sa Ingles). Nakuha noong 2025-06-05.
  16. ↑ "Bello resigns as Akbayan representative, calls Aquino disgraceful". Inquirer News. 2015-03-11. Nakuha noong 2015-04-08.
  17. ↑ "Akbayan names Bello's replacement in Congress". Rappler. 2015-05-13. Nakuha noong 2015-07-12.

Mga panlabas na kawing

[baguhin | baguhin ang wikitext]
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Akbayan_Citizens%27_Action_Party&oldid=2193827"