Buwan ng Wika
| Buwan ng Wika | |
|---|---|
![](http://tl.wikipedia.org/wiki/Talaksan:Students_presenting_their_recycled_costumes_during_the_celebration_of_"buwan_ng_wika".JPG) Mga mag-aaral na nakasuot ng kalimitang kasuotang Pilipino na yari sa mga niresiklong kagamitan bilang bahagi ng Buwan ng Wika | |
| Opisyal na pangalan | Buwan ng Wikang Pambansa |
| Ibang tawag | National Language Month |
| Ipinagdiriwang ng | Mga paaralan sa buong Pilipinas |
| Kahalagahan | Pagtataguyod ng kahalagahan ng Filipino, ang pambansang wika, at iba pang mga katutubong wika ng Pilipinas. |
| Nagsisimula | Agosto 1 |
| Nagtatapos | Agosto 31 |
| Dalas | Taunan |
Ang Buwan ng Wikang Pambansa,[1][2] na lalong kilala bilang Buwan ng Wika, ay isang taunang pagdiriwang sa Pilipinas na ginaganap tuwing buwan ng Agosto upang itaguyod ang pambansang wikang Filipino. Ang Komisyon sa Wikang Filipino ang pangunahing ahensya sa pangangasiwa ng mga kaganapan para rito.
Pinagmulan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Pambansang Wika
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nagsimula ang pagtatangka na magtatag ng pambansang wika sa Pilipinas noong 1935 noong panahong Komonwelt na pinangunahan ni Pangulong Manuel L. Quezon. Noong 1946, pinagtibay ang isang wikang batay sa Tagalog bilang ang pambansang wika, na matatag na itinalaga bilang Pilipino noong 1959. Noong 1973, maanyong pinalitan ang Pilipino ng "Filipino." Naging mga tatag na wika ng Pilipinas ang Filipino at Ingles sa ilalim ng Konstitusyon ng 1987.[3]
Linggo ng Wika
[baguhin | baguhin ang wikitext]Linggo ng Wika ang nauna bago ang Buwan ng Wika na itinatag ni Pangulong Sergio Osmeña sa Proklamasyon Blg. 35 in 1946. Mula 1946 hanggang 1953, taunang ipinagdiriwang ang Linggo ng Wika mula Marso 27 hanggang Abril 2. Pinili ang petsa ng kawakasan dahil ito ang kaarawan ng makatang Tagalog na si Francisco Balagtas.[3][4]
Binago ni Pangulong Ramon Magsaysay ang mga petsa na maging Marso 29 hanggang Abril 4 noong 1954. Sa sumunod na taon, muling binago ni Magsaysay ang mga petsa ng pagdiriwang sa Agosto 13 hanggang 19 sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 186. Ginawa ito dahil pumatak ang mga dating petsa sa awan[a] ng mga mag-aaral kaya't hindi makalahok ang mga paaralan. Pinili ang petsa ng katapusan dahil ito ang kaarawan ni Manuel L. Quezon, na nakilala bilang ang "Ama ng Wikang Pambansa." Noong 1988, tinugunan ni Pangulong Corazon Aquino ang mga petsa sa Proklamasyon Blg. 19.[3]
Buwan ng Wika
[baguhin | baguhin ang wikitext]Noong Enero 15, 1997, pinalawig ang Linggo ng Wika sa Proklamasyon Blg. 1041 ni Pangulong Fidel V. Ramos upang masakop ang buong Agosto. Kaayon nito, pinalitan ang pangalan ng pagdiriwang patungo sa ngalang Buwan ng Wikang Pambansa.[3][5]
Mula 2019, naging bahagi ng pagdiriwang ang pagtaguyod ng mga ibang katutubong wika ng Pilipinas kaayon ng pagtatalaga ng UNESCO sa taon bilang "Pandaigdigang Taon ng Mga Katutubong Wika."[6][7][8]
Mga kaganapan at gawain
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) ay ang pangunahing may hawak sa Buwan ng Wika. Nangangasiwa ang ahensya ng mga kaganapang magtataguyod sa wika ng bayan at pagkamakabayan ng mga Pilipino.[3] Nagdaraos ang mga paaralan ng mga paggagayak sa huling araw ng buwan, kung saan nagsusuot ang mga mag-aaral ng kalimitang kasuotang Pilipino, at mga nangyayari ang mga kaganapang tulad ng pag-awit ng mga Orihinal na Pilipinong Musika at mga paligsahan sa Pilipinong sayawin.[9]
Sa kolum ni DC Alviar, wala raw tuwirang kaugnayan sa kalayaan ang Buwan ng Wika. Kapag sinabing mapagpalaya ang wikang Filipino, tinatanong niya kung saan natin hangad na maging malaya. Mayrong Deklarasyon ng mga Prinsipyo at Pang-estadong Patakaran ng Saligang Batas ng 1987 na palayain ang mga tao sa kahirapan (ang tuwirang salin sa Ingles ay “free the people from poverty through policies that provide adequate social services, promote full employment, a rising standard of living, and an improved quality of life for all”), ngunit parating nagkukulang ang pamahalaan hinggil dito.[10]
Mga pananda
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ bakasyon
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ De Vera, Ellalyn; Noriega, Richa (Hulyo 29, 2019). "National Language Month celebration to highlight Philippines' indigenous languages" [Buwan ng Wika, pagdiriwang upang bigyang-diin ang mga katutubong wika ng Pilipinas]. Manila Bulletin (sa Ingles at Tagalog). Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ Medina, Marielle (Agosto 4, 2020). "Did You Know: August is National Language Month" [Alam Mo Ba: Agosto ang Buwan ng Wika]. Philippine Daily Inquirer (sa Ingles). Inquirer Research. Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- 1 2 3 4 5 Agcolola, Garig; Malig, Kaela (Agosto 22, 2017). "Kasaysayan at diwa ng Buwan ng Wika". Rappler (sa Ingles). Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ "Proclamation No. 35, s. 1946" [Proklamasyon Blg. 35, s. 1946]. Official Gazette of the Republic of the Philippines (sa Ingles). Marso 26, 1946. Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ "Proklamasyon Blg. 1041, s. 1997". Official Gazette of the Republic of the Philippines. Hulyo 15, 1997.
- ↑ Bagaoisan, Anjo (Hulyo 30, 2019). "Paglaho ng mga katutubong wika sa Pilipinas, layong pigilan". ABS-CBN News (sa Ingles). Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ Paunan, Jerome Carlo (Agosto 2021). "Buwan ng Wikang Pambansa ngayong Agosto". Philippine Information Agency. Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ "Buwan ng Wikang Pambansa". Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal. 2020. Inarkibo mula sa orihinal noong Setyembre 16, 2021. Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ "Buwan ng Wika costume ideas" [Mga ideyang pang-kostiyum para sa Buwan ng Wika]. Philippine Daily Inquirer (sa Ingles). Agosto 5, 2019. Nakuha noong Agosto 28, 2021.
- ↑ Alviar, DC (August 12, 2024). "Filipino, 'wikang mapagpalaya' kung bakit wala namang kibo sa kahirapan". Tutubi.ph. Nakuha noong February 2, 2026.