Semi-presidential system

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang pamahalaang sistemang semi-presidential o sistemang kalahi-pampanguluhan ay isang pamahalaan kung saan ang isang pangulo kasama umiiral ang punong ministro at gabinete na kung saan nananagot sa lehislatura ng isang estado.Naiiba ito sa republika pamamaraang parlamentaryo kung saan ang pinuno ng estado ay higit pa sa talinghaga seremonyal, at naiiba rin sa sistemang pampanguluhan o sistemang presidential,na kung saan ang kasapi ng gabinete bagaman pinangalanan ng pangulo,ay nananagot sa lehislatura,kung saan mapilitan ang kasapi ng gabinete upang magbitiw sa mosyon ng kawalang tiwala.

Mga Pangalawang-uri[baguhin | baguhin ang batayan]

Mayroong dalawang uri ng semi-presidentialism: premier-presidentialism at presidential-parliamentarism.

Sa ilalim ng sistemang premier-presidential ang punong ministro at gabinete ay nananagot lamang sa parlamento.Ang pangulo pumipili ng mga gabinete at punong ministro,ngunit ang parlamento lamang ang mag-papaalis sa kanilang tungkulin na may halalan ng kawalang tiwala. Ang pangulo ay walang karapatan ipapaalis ang punong ministro at gabinete. Itong pangalawang uri ginagamit sa mga bansang Burkina Faso, Pransiya, Georgia (mula 2013), Lithuania, Madagascar, Mali, Mongolia, Niger, Poland, Portugal, Romania, Senegal, Sri Lanka at Ukraine (mula 2014; noong, sa pagitan ng 2006 and 2010).

Sa ilalim ng sistemang president-parliamentary ang punong ministro at gabinete ay dalawang nananagot sa pangulo at mayorya ng kapulongan. Ang pangulo ang pumipili ng mga gabinete at punong ministro at ang gabinete ay dapat meron maraming suporta sa mayorya ng parlamento sa kanyang pagpipili. Upang mapaalis ang isang punong ministro at lahat gabinete sa kapangyarihan, ang pangulo ay maaring mapaalis sila o ang kapulongan maaring mapaalis sila sa pamamagitan ng halalan ng kawalang tiwala. Itong paraan na ng semi-presidentialism ay mas malapit sa dalisay na presidentialismo. Ito ay ginagamit ng mga bansang Armenia, Georgia sa pagitan ng 2004 at 2013, Mozambique, Namibia, Russia, Taiwan and Ukraine sa pagitan ng 1996 at 2005, at uling ginamit mula 2010 to 2014.