Pumunta sa nilalaman

Transeksuwalismo

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Transgender)
Isang biyolohikal na lalake na naging transeksuwal. Sa palad nito ay may nakasulat na XY.

Ang transeksuwalismo ay isang kondisyon kung saan ang isang tao ay nakakaramdam ng malakas na hindi pagkakatugma sa pagitan ng kanilang biyolohikal na kasarian at sa kanilang sikolohikal na pagkakakilanlan sa kabaligtarang kasarian. Ito ay madalas na nagdudulot ng disporya sa kasarian, na nag-uudyok sa kanila na baguhin ang kanilang pisikal na katangian sa pamamagitan ng hormona, pag-opera, at pagbabago ng gawi. [1][2]

Mga Kahulugan at Terminolohiya

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Pinagmulan ng Salita at Kasaysayan

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang salitang "transseksuwal" ay mula sa "trans-" na nangangahulugang "sa kabila" at "seksuwal".[3] Ito ay unang ginamit sa medikal na literatura noong 1907, ngunit sa ibang kahulugan. Noong 1923, ginamit ito ni Magnus Hirschfeld upang ilarawan ang mga taong may panloob na pakiramdam na hindi tumutugma sa kanilang biyolohikal na kasarian.[4] Ito ay naiiba sa transvestismo, na tungkol lamang sa pananamit. [5] Noong 1949, ginamit ito ni David Oliver Cauldwell upang ilarawan ang mga taong gustong baguhin ang kanilang pisikal na katangian. Si Harry Benjamin ay nagpalaganap nito noong 1950s sa pamamagitan ng kanyang mga pag-aaral. Ang konsepto ay nagmula sa ika-19 na siglo sa Europa, ngunit naging mas malinaw noong ika-20 siglo kasama ang pag-unlad ng medisina. Halimbawa, si Christine Jorgensen ay sumailalim sa pagtistis noong 1952.

Pagkakaiba sa Transgender at Konsepto ng Gender Identity

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang "transseksuwal" ay tumutukoy sa mga taong may malakas na disporya at gustong baguhin ang pisikal na katangian sa pamamagitan ng medikal na paraan.[6][7] Ito ay nagsimula bilang isang medikal na kondisyon. Sa kabaligtaran, ang "transgender" ay mas malawak, na sumasaklaw sa mga taong may ibang sikolohikal na kasarian nang hindi kinakailangang baguhin ang pisikal na katangian.[8] Ito ay nagmula noong 1990s at nakatuon sa panloob na pakiramdam. Ang DSM-IV ay nagpalit ng termino upang mabawasan ang istigma. Ang ilang transseksuwal ay hindi gustong tawaging transgender dahil ito ay masyadong malawak.[9][10]

Epekto ng pagtistis at mga hormona

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang terapiya sa hormona ay nagdudulot ng mga pagbabago tulad ng paglaki ng dibdib o pagbabago sa boses, ngunit may panganib tulad ng sakit sa puso, atake sa utak, at pagkawala ng pertilidad.[11] [12]Ang pagtistis tulad ng vaginoplasty o phalloplasty ay nagbabago ng henital, ngunit may komplikasyon tulad ng sakit o hindi perpektong paggana.[13] [14] Ang mga pag-aaral ay nagpapakita na nakakatulong ito sa maikling panahon, ngunit mataas pa rin ang panganib ng mga isyu sa kalusugang pangkaisipan at pagpapakamatay. Ang pagsisisi ay mababa, ngunit ang detransisyon ay nangyayari dahil sa ibang dahilan tulad ng kalusugang pangkaisipan.[15][16][17][18]

Batayang Biyolohikal

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Hindi Nababagong Katangian ng Biyolohikal na Kasarian

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang biyolohikal na kasarian ay batay sa uri ng gameto: isperma para sa lalaki at ova para sa babae. Ito ay binaryo at hindi nababago mula sa pagbubuntis.[19] [20]Ang mga kromosona (XX para sa babae, XY para sa lalaki) ay nananatiling pareho. Kahit ang pagpapaopera ay nagbabago lamang ng hitsura, hindi ang kakayahang magbunga ng gameto.[21] Ang disorders of sex development ay bihira at hindi nagdaragdag ng bagong kategorya.[22]

Kritika sa Teorya ng Brain Sex at Neurolohikal

[baguhin | baguhin ang wikitext]

May teorya na ang utak ng transseksuwal ay katulad ng sa kabaligtaran na kasarian, ngunit ito ay mahina dahil sa maliit na sampol at epekto ng mga hormona. Ang mga pag-aaral ay hindi pare-pareho, at maraming pagbabago ay mula sa karanasan, hindi mula sa kapanganakan. Walang malinaw na patunay na ito ang dahilan ng disporya.[23][24][25]

Impluwensyang Henetiko, Hormonal, at Paglaki

[baguhin | baguhin ang wikitext]

Ang mga pag-aaral sa kambal ay nagpapakita na may katamtamang bahagi ng mga henetiko sa pagkakaroon ng disporya sa kasarian o transeksuwal na pagkakakilanlan. Gayunpaman, hindi ito nangangahulugang purong henetiko lamang. Wala ring natagpuang partikular na hene para rito.[26] [27] Maaaring may kinalaman ang mga hormona noong nasa sinapupunan pa lamang, tulad ng makikita sa haba ng mga daliri, ngunit hindi pa sapat ang mga patunay para rito.[28][29]

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. ↑ Mohammadi, Mohammad Reza; Khaleghi, Ali (2018-05-31). "Transsexualism: A Different Viewpoint to Brain Changes". Clinical Psychopharmacology and Neuroscience: The Official Scientific Journal of the Korean College of Neuropsychopharmacology. 16 (2): 136–143. doi:10.9758/cpn.2018.16.2.136. ISSN 1738-1088. PMC 5953012. PMID 29739126.
  2. ↑ O, Somasundaram (2009-01). "Transgenderism: Facts and fictions". Indian Journal of Psychiatry. 51 (1): 73–75. doi:10.4103/0019-5545.44917. ISSN 0019-5545. PMC 2738402. PMID 19742192. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  3. ↑ "Transsexual - Etymology, Origin & Meaning". etymonline (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  4. ↑ "A Gender Variance Who's Who: Did Hirschfeld coin the word and concept 'transsexual'?". A Gender Variance Who's Who. 2023-02-12. Nakuha noong 2026-03-24.
  5. ↑ O, Somasundaram (2009-01). "Transgenderism: Facts and fictions". Indian Journal of Psychiatry. 51 (1): 73–75. doi:10.4103/0019-5545.44917. ISSN 0019-5545. PMC 2738402. PMID 19742192. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  6. ↑ "History and Epidemiology". www.psychiatry.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  7. ↑ Soll, Bianca M.; Robles-García, Rebeca; Brandelli-Costa, Angelo; Mori, Daniel; Mueller, Andressa; Vaitses-Fontanari, Anna M.; Cardoso-da-Silva, Dhiordan; Schwarz, Karine; Abel-Schneider, Maiko; Saadeh, Alexandre; Lobato, Maria-Inês-Rodrigues (2018). "Gender incongruence: a comparative study using ICD-10 and DSM-5 diagnostic criteria". Revista Brasileira De Psiquiatria (Sao Paulo, Brazil: 1999). 40 (2): 174–180. doi:10.1590/1516-4446-2016-2224. ISSN 1809-452X. PMC 6900768. PMID 28977069.
  8. ↑ "Answers to your questions about transgender people, gender identity, and gender expression". https://www.apa.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24. {{cite news}}: External link in |work= ()
  9. ↑ "Transgender Health Program: Terms and Tips | OHSU". www.ohsu.edu. Nakuha noong 2026-03-24.
  10. ↑ "Language categorizing transgender people needs to evolve, historian argues". transstudies.ku.edu (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  11. ↑ Chan Swe, Nyein; Ahmed, Samihah; Eid, Marwen; Poretsky, Leonid; Gianos, Eugenia; Cusano, Natalie E. (2022-03). "The effects of gender-affirming hormone therapy on cardiovascular and skeletal health: A literature review". Metabolism Open. 13: 100173. doi:10.1016/j.metop.2022.100173. ISSN 2589-9368. PMC 8907681. PMID 35282421. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()CS1 maint: article number as page number (link)
  12. ↑ "How does hormone therapy affect heart health in transgender people?". www.heart.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  13. ↑ Weinand, Jamie D.; Safer, Joshua D. (2015-06). "Hormone therapy in transgender adults is safe with provider supervision; A review of hormone therapy sequelae for transgender individuals". Journal of Clinical & Translational Endocrinology. 2 (2): 55–60. doi:10.1016/j.jcte.2015.02.003. ISSN 2214-6237. PMC 5226129. PMID 28090436. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()
  14. ↑ de Blok, Christel JM; Wiepjes, Chantal M; van Velzen, Daan M; Staphorsius, Annemieke S; Nota, Nienke M; Gooren, Louis JG; Kreukels, Baudewijntje PC; den Heijer, Martin (2021-10-01). "Mortality trends over five decades in adult transgender people receiving hormone treatment: a report from the Amsterdam cohort of gender dysphoria". The Lancet Diabetes & Endocrinology. 9 (10): 663–670. doi:10.1016/S2213-8587(21)00185-6. ISSN 2213-8587.
  15. ↑ Bustos, Valeria P.; Bustos, Samyd S.; Mascaro, Andres; Del Corral, Gabriel; Forte, Antonio J.; Ciudad, Pedro; Kim, Esther A.; Langstein, Howard N.; Manrique, Oscar J. (2021-03). "Regret after Gender-affirmation Surgery: A Systematic Review and Meta-analysis of Prevalence". Plastic and Reconstructive Surgery. Global Open. 9 (3): e3477. doi:10.1097/GOX.0000000000003477. ISSN 2169-7574. PMC 8099405. PMID 33968550. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()CS1 maint: article number as page number (link)
  16. ↑ "Accurate transition regret and detransition rates are unknown". SEGM (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  17. ↑ Ghorayshi, Azeen (2024-10-26). "A Trans Researcher's Pursuit of Better Data on Detransition". The New York Times (sa wikang Ingles). ISSN 0362-4331. Nakuha noong 2026-03-24.
  18. ↑ Grupp, Katharina; Blessmann, Marco; König, Hans-Helmut; Hajek, André (2023-05-30). "Are transgender people satisfied with their lives?". BMC Public Health (sa wikang Ingles). 23 (1): 1002. doi:10.1186/s12889-023-15831-4. ISSN 1471-2458. PMC 10227974. PMID 37254078.{{cite journal}}: CS1 maint: unflagged free DOI (link)
  19. ↑ Goymann, Wolfgang; Brumm, Henrik; Kappeler, Peter M. (2022-12-21). "Biological sex is binary, even though there is a rainbow of sex roles". BioEssays (sa wikang Ingles). 45 (2). doi:10.1002/bies.202200173. ISSN 0265-9247.
  20. ↑ "In Humans, Sex is Binary and Immutable by Georgi K. Marinov | NAS". www.nas.org (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2026-03-24.
  21. ↑ Frederick, David A. (2025-11-01). "Gamete Size Is Essential for Understanding Sex and Sexual Selection in Humans, Animals, Plants, and Algae But Configurations of Sex-Linked Traits Are Practically Important for Understanding Sex". Archives of Sexual Behavior (sa wikang Ingles). 54 (10): 3821–3825. doi:10.1007/s10508-025-03216-0. ISSN 1573-2800. PMC 12753530. PMID 40796672.
  22. ↑ The Journal of Sex Research 2002-08: Vol 39 Iss 3 (sa wikang Ingles). Internet Archive. Society for the Scientific Study of Sexuality. 2002-08. {{cite book}}: Check date values in: |date= ()CS1 maint: others (link)
  23. ↑ Arraiza Zabalegui, Maite (2024-02-02). "After the trans brain: a critique of the neurobiological accounts of embodied trans* identities". History and Philosophy of the Life Sciences. 46 (1): 10. doi:10.1007/s40656-023-00602-6. ISSN 1742-6316. PMC 10837215. PMID 38305812.
  24. ↑ www.tandfonline.com. doi:10.1080/19359705.2022.2127042 https://www.tandfonline.com/action/cookieAbsent. Nakuha noong 2026-03-24. {{cite web}}: Missing or empty |title= ()
  25. ↑ Flint, Claas; Förster, Katharina; Koser, Sophie A.; Konrad, Carsten; Zwitserlood, Pienie; Berger, Klaus; Hermesdorf, Marco; Kircher, Tilo; Nenadic, Igor; Krug, Axel; Baune, Bernhard T. (2020-09). "Biological sex classification with structural MRI data shows increased misclassification in transgender women". Neuropsychopharmacology (sa wikang Ingles). 45 (10): 1758–1765. doi:10.1038/s41386-020-0666-3. ISSN 1740-634X. {{cite journal}}: Check date values in: |date= ()
  26. ↑ Karamanis, Georgios; Karalexi, Maria; White, Richard; Frisell, Thomas; Isaksson, Johan; Skalkidou, Alkistis; Papadopoulos, Fotios C. (2022-08-04). "Gender dysphoria in twins: a register-based population study". Scientific Reports (sa wikang Ingles). 12 (1): 13439. doi:10.1038/s41598-022-17749-0. ISSN 2045-2322.
  27. ↑ Coolidge, Frederick L.; Thede, Linda L.; Young, Susan E. (2002-07-01). "The Heritability of Gender Identity Disorder in a Child and Adolescent Twin Sample". Behavior Genetics (sa wikang Ingles). 32 (4): 251–257. doi:10.1023/A:1019724712983. ISSN 1573-3297.
  28. ↑ Foreman, Madeleine; Hare, Lauren; York, Kate; Balakrishnan, Kara; Sánchez, Francisco J; Harte, Fintan; Erasmus, Jaco; Vilain, Eric; Harley, Vincent R (2018-09-21). "Genetic Link Between Gender Dysphoria and Sex Hormone Signaling". The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism (sa wikang Ingles). 104 (2): 390–396. doi:10.1210/jc.2018-01105. ISSN 0021-972X.
  29. ↑ Sadr, Mostafa; Khorashad, Behzad S.; Talaei, Ali; Fazeli, Nasrin; Hönekopp, Johannes (2020-02-01). "2D:4D Suggests a Role of Prenatal Testosterone in Gender Dysphoria". Archives of Sexual Behavior (sa wikang Ingles). 49 (2): 421–432. doi:10.1007/s10508-020-01630-0. ISSN 1573-2800. PMC 7031197. PMID 31975034.
Nagmula sa "https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Transeksuwalismo&oldid=2199627"