Ibabaw na quark

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Top quark
Top antitop quark event.svg
Ang isang pangyayaring pagbabanggan na sumasangkot sa mga tuktok na quark
Komposisyon Elementaryong partikulo
Estadistika Fermioniko
Henerasyon Ikatlo
Mga interaksiyon Malakas na interaksiyon, Mahinang interaksiyon, Elektromagnetismo, Grabidad
Simbolo t
Antipartikulo Tuktok na antiquark (t)
Nag-teorisa Makoto Kobayashi at Toshihide Maskawa (1973)
Natuklasan CDF at collaborations (1995)
Masa 172.9±1.5 GeV/c2[1]
Nabubulok sa bottom quark (99.8%)
strange quark (0.17%)
down quark (0.007%)
Elektrikong karga +23 e
Kargang kulay Yes
Ikot 12
Topness 1
Mahinang isospin 12 (left handed)
0 (right handed)
Mahinang hyperkarga 13 (left handed)
43 (right handed)

Ang ibabaw na quark (Ingles: top quark o t quark mula sa simbolong t o truth quark) ay isang elementaryong partikulo at isang pundamental na konstituente ng materya. Tulad ng lahat ng mga quark, ang tuktok na quark ay isang elementaryong fermion na may ikot-12, at dumaranas ng lahat ng apat na pundamental na interaksiyon: grabitasyon, elektromagnetismo, mahinang interaksiyon at malakas na interaksiyon. Ito ay may elektrikong kargang +23 e,[2] at ang pinaka-masibo(massive) sa lahat ng mga elementaryong partikulo(ang Higgs boson na maaaring kasing lapit na masibo nito ay iba pa eksperimental na napagmamasdan). Ito ay may masa na 172.9±1.5 GeV/c2,[1] na kasing kaparehong masa ng atomo o tungstenwhich is about the same mass as an atom of tungsten. Ang antipartikulo ng tuktok na quark ang tuktok na antiquark(top antiquark na minsang tinatawag na antitop quark o simpleng antitop), na iba lamang dito sa dahilang ang ilan sa mga katangian nito ay may katumbas na magnitudo ngunit kabaligtarang senyas.

Ang tuktok na quark ay pangunahing nakikipag-ugnayan sa pamamagitan ng malakas na interaksiyon ngunit maaari lamang mabulok sa pamamagitan ng mahinang pwersa. Ito ay halos eksklusibong nabubulok sa isang W boson at isang ilalim na quark ngunit ito ay minsan ring nabubulok sa isang kakaibang quark at sa pinakabihirang mga okasyon sa isang babang quark. Ang Pamantayang Modelo ay humuhula ng mean na buhay(mean lifetime) na mga 5×10−25 s.[3] Ito ay mga 20 beses na mas maikli kesa sa skla ng panahon para sa mga malakas na interaksiyon at kaya ito ay hindi bumubuo ng mga hadron na nagbibigay sa mga pisiko ng walang katulad na oportunidad upang pag-aralan ang "bare" quark. Ang ibang mga quark ay nag-hahadronisa na nangangahulugang ang mga ito ay matatagpuan laman sa mga hadron. Dahil ito ay napaka masibo(massive), ang mga katangian ng tuktok na quark ay pumapayag na magawa ang mga prediksiyon ng masa ng Higgs boson sailalim ng ilang mga ekstensiyon ng Pamantayang Modelo. Sa gayon. Sa gayon, ito ay labis na pinag-aaral bilang paraan ng pagkilala ng pagkakaiba sa pagitan ng mga magkakatunggaling teoriya. Ang eksistensiya (gayundin din ng ilalim na quark) ay pinostula noong 1973 ni Makoto Kobayashi at Toshihide Maskawa upang ipaliwanag ang napagmasdang paglabag CP sa mga eksperimento ng pagkabulok ng kaon,[4] and was discovered in 1995 by the CDF[5] and [6] sa Fermilab. Sina Kobayashi at Maskawa ay nanalo ng Gantimpalang Nobel noong 2008 para sa prediksiyon ng tuktok at ilalim na quark na magkasamang bumubuo ng ikatlong henerasyon ng mga quark.[7]

Sanggunian[baguhin]

  1. 1.0 1.1 K. Nakamura et al. (Particle Data Group) (2011). "PDGLive Particle Summary 'Quarks (u, d, s, c, b, t, b', t', Free)'". Particle Data Group. http://pdg.lbl.gov/2011/tables/rpp2011-sum-quarks.pdf. Hinango noong 2011-08-08. 
  2. S. Willenbrock (2003). "The Standard Model and the Top Quark". In H.B Prosper and B. Danilov (eds.). Techniques and Concepts of High-Energy Physics XII. NATO Science Series. 123. Kluwer Academic. pp. 1–41. arXiv:hep-ph/0211067v3. ISBN 1402015909. http://books.google.com/?id=HXm6M_YUzoYC&pg=PA1&lpg=PA1&dq=quark+%22standard+model%22. 
  3. A. Quadt (2006). "Top quark physics at hadron colliders". European Physical Journal C 48 (3): 835–1000. Bibcode 2006EPJC...48..835Q. doi:10.1140/epjc/s2006-02631-6. 
  4. M. Kobayashi, T. Maskawa (1973). "CP-Violation in the Renormalizable Theory of Weak Interaction". Progress of Theoretical Physics 49 (2): 652. Bibcode 1973PThPh..49..652K. doi:10.1143/PTP.49.652. 
  5. F. Abe et al. (CDF Collaboration) (1995). "Observation of Top Quark Production in pp Collisions with the Collider Detector at Fermilab". Physical Review Letters 74 (14): 2626–2631. Bibcode 1995PhRvL..74.2626A. doi:10.1103/PhysRevLett.74.2626. PMID 10057978. 
  6. S. Abachi et al. (DØ Collaboration) (1995). "Search for High Mass Top Quark Production in pp Collisions at Padron:Radical = 1.8 TeV". Physical Review Letters 74 (13): 2422–2426. Bibcode 1995PhRvL..74.2422A. doi:10.1103/PhysRevLett.74.2422. 
  7. "2008 Nobel Prize in Physics". The Nobel Foundation. 2008. http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2008/index.html. Hinango noong 2009-09-11.