Alyansa

Ang alyansa ay isang ugnayan sa pagitan ng mga tao, pangkat, o mga estado na nagsama-sama para sa kapwa pakinabang o upang makamit ang isang magkasanib na layunin, maging may malinaw mang kasunduan o wala.^[1] Ang mga kasapi ng isang alyansa ay tinatawag na mga alyado. Nabubuo ang mga alyansa sa iba't ibang larangan, kabilang ang mga alyansang pampolitika, alyansang militar, at alyansang pangnegosyo.

Mga halimbawa

Kapag isinusulat nang may malaking titik ang "Allies", karaniwan itong tumutukoy sa mga bansang nagsanib-puwersa laban sa Mga Kapangyarihang Sentral noong Unang Digmaang Pandaigdig (ang Alyados ng Unang Digmaang Pandaigdig), o yaong lumaban sa Kapangyarihang Aksis noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig (ang Alyados ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig).^[2]

Sa ikalawang kalahati ng ika-20 dantaon, ang Digmaang Malamig ay kinilala sa matinding tunggalian sa pagitan ng mga alyansang militar ng NATO at Pakto ng Varsovia, kung saan bawat panig ay nagsikap palawakin at panatilihin ang kani-kanilang mga sona ng impluwensiya.^[3]

Sa mas kamakailang panahon, ang terminong "puwersang Alyados" ay ginamit din upang ilarawan ang koalisyon noong Digmaang Golpo, bilang kabaligtaran ng mga puwersang Multinasyunal na Puwersa sa Iraq na karaniwang tinutukoy bilang "mga puwersang Koalisyon" o, ayon sa administrasyon ni George W. Bush, "the coalition of the willing" o "ang koalisyon ng mga bansang boluntaryong nakikilahok".

Sa pagsisimula ng ika-21 dantaon, ang mga pagbabago sa pandaigdigang kaayusan ay nagbunsod sa pagbuo ng mga bagong alyansa na nakabatay sa ideolohikal at historikal na mga saligan, tulad ng Brasil, Rusya, Indiya, Tsina, at Timog Aprika (BRICS). Ang alyansang ito ay may malawak at hindi gaanong malinaw na adyenda, at ang mga kasapi nito ay nagpapakita ng iba't ibang antas ng dedikasyon at motibasyon sa pakikilahok.^[4] Ang unang pagpupulong ng BRICS ay ginanap noong 2006. Noong 2023, pinalawak ang alyansa sa pag-imbita ng anim na bagong kasapi—Arhentina, Ehipto, Etiyopiya, Iran, Saudi Arabia, at Emiratos Arabes Unidos—at tinawag itong BRICS Plus.

Mga epekto

Nahati ang mga iskolar hinggil sa epekto ng mga alyansa. Ipinapakita ng ilang pag-aaral na ang mga alyansang depensibo ay nakapipigil sa paglitaw ng tunggalian.^[5]^[6]^[7]^[8] Gayunman, may isang pag-aaral na kumukuwestiyon dito, na nagsasabing ang mga pangako sa alyansa ay nakapagpigil ng tunggalian sa panahong bago ang nukleyar, subalit walang makabuluhang epekto sa digmaan sa panahong pagkatapos ng nukleyar.^[9]^[10] Isa pang pag-aaral ang nagsasabing habang nakapipigil ang mga alyansa sa pagitan ng mga panig na may kamakailang kasaysayan ng tunggalian, maaari rin nilang pasiglahin ang alitan sa pagitan ng mga estadong walang ganitong kasaysayan.^[11]

Isang pag-aaral noong 2000 sa Journal of Conflict Resolution ang nagpakita na tinutupad ng mga alyado ang kanilang mga pangako sa alyansa sa humigit-kumulang 75% ng mga pagkakataon.^[12] Ipinahihiwatig ng karamihan sa pananaliksik na ang mga demokrasya ay mas maaasahang alyado kaysa sa mga hindi demokratiko.^[13]^[14]^[15] Gayunman, kinuwestiyon ng isang pag-aaral noong 2004 kung mas matibay nga ba ang mga pangako ng mga demokrasya.^[16]

Isang pag-aaral noong 2018 ang nagbago at nagpalawak sa datos mula sa pag-aaral noong 2000 at natuklasan na tinutupad lamang ng mga alyado ang kanilang mga pangako sa humigit-kumulang 50% ng mga pagkakataon mula 1816 hanggang 2003.^[17] Ayon sa pag-aaral, "Tinupad ng mga estado ang kanilang mga pangako sa alyansa sa 66% ng mga pagkakataon bago ang 1945 subalit bumaba ito sa 22% mula 1945 hanggang 2003. Bukod dito, ang mga antas ng pagtupad sa mga kasunduang depensa (41%) at mga kasunduang hindi agresyon (37%) ay mas mababa kumpara sa mga alyansang opensibo (74%) at mga kasunduang neutralidad (78%)."^[17]

Isa sa pinakamahalagang epekto ng mga alyansa ay makikita sa inobasyong teknolohikal, dahil sa daloy ng kaalaman na bukas sa pagitan ng mga alyado ngunit sarado sa mga karibal.^[18]

Pandaigdigang opinyon

Ayon sa isang survey noong 2017 ng WIN/GIA, ang Estados Unidos ang pinakapinipiling alyado sa buong mundo. Ang Rusya, Iran, Hilagang Korea, at Tsina (CRINK), na mas pinipili ang isa't isa, ay mas mababa ang ranggo kumpara sa Amerika sa pandaigdigang antas. Apat na bansa—Bulgarya, Gresya, Eslobenya, at Turkiya—ang mas pinili ang Rusya kahit sila ay mga kasapi ng NATO.^[19]

Sa Pakistan, 72% ng mga sumagot ang mas pinili ang ugnayan sa Tsina, ang pinakamataas na bahagdan sa lahat ng bansang sinuri, samantalang 46% ng Bangladesh ang mas pinili ang Indiya. May kabuuang 22 bansa ang nagpahayag ng kagustuhan sa Reyno Unido sa antas na 10% o higit pa, subalit ang Estados Unidos lamang ang bansang mas pinili ang Britanya kaysa sa iba pang bansa, sa antas na 43%. Limang bansa ang mas pinili ang Pransya sa antas na 10% o higit pa, na pinangungunahan ng Belhika sa 25%.

Isang bansa lamang, ang Iraq, ang walang ipinakitang kagustuhan, samantalang tatlong iba pang bansa—Lebanon, Palestina, at Eslobenya—ang nagpahayag ng kawalan ng kagustuhan sa antas na 11% o higit pa, bagaman mas mababa ito kaysa sa kanilang kagustuhan sa Rusya (para sa Lebanon at Eslobenya) at Tsina (para sa Palestina). Iniulat ng Kosovo ang pinakapinagkaisang opinyon, na pumipili sa Estados Unidos sa antas na 92%, habang ang mga pinakamalakas na tagasuporta ng Rusya ay ang Mongolya (71%), Armenya (67%), at Serbya (56%). Pinili naman ng 67% sa Pilipinas ang Estados Unidos na may Kasunduan sa Pagdedepensa ng Isa’t Isa, samantala, pinili ng 16% sa Pilipinas ang Tsina na nakikipagkalakalan na ang dalawang bansa bago pa dumating ang mga mananakop na Kastila. Sa kabuuan, 21 bansa ang nagpahayag ng kagustuhan sa Amerika sa antas na 50% o higit pa.^[19]

Mga resulta ng sarbey noong 2017 ng WIN/GIA
Pinakapinipiling alyado sa kaso ng banta militar^[19]^[20]
mga bilang para sa Estados Unidos na mas mababa sa *30%, Rusya (<14%), Reyno Unido (<10%), Pransiya (<6%), wala (<12%) at Tsina (<10%) ay maaaring hindi ipinakita*
Bansang nasurbey	Rusya	Estados Unidos	Reyno Unido	Tsina	Indiya	Pransiya	wala
Mongolya	71%
Armenya	67%
Serbiya	56%			16%
Gresya	48%
Tsina	47%
Bulgarya	42%	17%				4%
Ukranya	33%	35%	11%
Eslobenya	30%					8%	15%
Letonya		27%	11%				14%
Lebanon	25%					15%	23%
Turkiya	23%				9%		31%
Hilagang Masedonya	23%	33%					17%
Mehiko	22%	42%		11%		9%
Peru	21%	44%		14%
Iran	20%						30%
Bosniya at Herzegovina	19%		12%				43%
Biyetnam	18%
Indiya	16%	50%
Pinlandiya	15%	37%	16%
Rumanya	15%	51%				7%
Timog Aprika	15%	45%	21%
Albanya	14%	66%		10%
Kosovo		92%
Timog Korea		49%			10%	32%
Papua New Guinea		70%		13%
Israel		68%			10%
Pilipinas		67%		16%
Hapon		64%
Canada		62%	12%
Ghana		62%		10%
Reyno Unido		58%				8%
Ecuador		58%
Litwanya		58%	10%
Paraguay		57%
Brazil		55%		10%
Pransiya		54%	13%
Espanya		52%				12%
Dinamarka		52%	23%
Fiji		52%	15%		12%
Noruwega		51%	23%
Australya		49%	16%
Polonya		49%	10%
Alemanya		41%				19%
Italya		41%		11%
Niherya		41%
Portugal		40%	21%
Apganistan		39%		22%	17%
Islandiya		38%	27%
Taylandiya		38%	11%	29%
Arhentina		36%		13%			22%
Irlanda		34%	25%
Indonesia		32%		10%			21%
Republikang Tseko		32%	15%			6%
Suwesya		31%	29%			6%
Estonya		31%	16%
Belhika		30%	12%			25%
Austriya						16%
Demokratikong Republika ng Congo				16%		8%
Palestina				17%		8%	12%
Estados Unidos			43%			7%
Iraq						6%	27%
Pakistan				72%
Bangladesh				16%	46%
Rusya				44%	4%