Atefeh Sahāleh
| Atefeh Rajabi Sahaaleh عاطفه رجبی سهاله | |
|---|---|
| Kapanganakan | Setyembre 21, 1987 Neka, Iran |
| Kamatayan | Agosto 15, 2004 (gulang 16) Neka, Lalawigan ng Mazandaran, Iran |
| Katayuan ng krimen | Pinatawad pagkatapos bitayin |
| (Mga) Paghatol | Pangangalunya at krimen laban sa kalinisan |
Si Atefeh Rajabi Sahaaleh (Persia: عاطفه رجبی سهاله; Setyembre 21, 1987 – Agosto 15, 2004) ay isang batang babae mula sa bayan ng Neka, Lalawigan ng Mazandaran, Iran na binitay isang linggo matapos hatulan ng kamatayan ni Haji Rezai, pinuno ng hukuman ng Neka, sa mga paratang ng pangangalunya at mga krimen laban sa kalinisan matapos paulit-ulit na gahasain.
Maagang yugto ng buhay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ipinanganak si Sahaaleh sa Neka, at lumipat ang kanyang pamilya sa Mashhad makalipas ang ilang sandali matapos ang kanyang kapanganakan. Noong siya ay batang babae pa, naghiwalay ang kanyang mga magulang at muling nag-asawa ang kanyang ina. Namatay ang kanyang ina sa isang banggaan ng sasakyan noong si Sahaaleh ay limang taong gulang. Sa parehong panahong iyon, sinasabing nalunod sa isang ilog ang kanyang nakababatang kapatid na lalaki. Ang kanyang ama ay naging adik sa droga, at napilitan siyang alagaan ang kanyang mga lolo't lola na walumpung taong gulang. Sa kabila ng kanyang pag-aasikaso sa kanilang mga pangangailangan, iniulat na higit na hindi siya pinansin ng mga ito.[1] Inilarawan siya bilang isang "masigla at matalinong batang babae".[2]
Mga pag-aresto
[baguhin | baguhin ang wikitext]Si Sahaaleh ay nahatulan ng pakikiapid sa ilalim ng Artikulo 221 ng Kodigo Penal ng Iran (isang krimen laban sa kalinisan)[3] noong siya ay 13 taong gulang. Matapos ang isang pagsalakay ng pulisya, siya ay natuklasang nag-iisa sa loob ng isang sasakyan kasama ang isang lalaking 51 taong gulang. Siya ay ikinulong at binigyan ng 100 latigo. Habang nasa bilangguan, siya ay diumano'y lalo pang pinahirapan at ginahasa ng mga guwardiya ng bilangguan. Sinabi niya sa kanyang lola na siya ay nakakalakad lamang nang nakadapa dahil sa sakit.[4] Sa mga sumunod na taon, siya ay naaresto pa nang dalawang beses para sa mga krimen laban sa kalinisan, at ang parehong hatol ay pinarusahan ng paghahagupit at pagkakakulong.[5] Sa ilalim ng Artikulo 136 ng Kodigo Penal ng Iran, ang ikaapat na hatol para sa isang hadd na krimen kung saan ang parusa ay naipatupad na nang tatlong naunang beses ay nagreresulta sa parusang kamatayan.[6]
Ang ikaapat na hatol na iyon ay nagsimula noong Mayo 2003, nang si Sahaaleh ay arestuhin sa kanilang tahanan at paratangan ng pangangalunya at imoralidad. Iniharap ng mga awtoridad ang isang ulat na kanilang inaangking sumusuporta sa mga paratang laban kay Sahaaleh, subalit ang tanging mga sa ulat ay mula sa mga opisyal ng pulisya at iba pang lokal na awtoridad.[1][5]
Ang hukom na namuno sa paglilitis ay si Haji Rezai. Matapos usisain ni Rezai si Sahaaleh, siya ay umamin na siya ay ginahasa ni Ali Darabi, isang may-asawang 51 taong gulang na dating guwardiya ng rebolusyon na naging tsuper ng taksi. Si Sahaaleh ay paulit-ulit na ginahasa ni Darabi sa loob ng nakaraang tatlong taon.[7][8] Nang mapagtanto ni Sahaaleh na siya ay natatalo sa kanyang kaso, tinanggal niya ang kanyang hijab, isang kilos na itinuturing na matinding paglapastangan sa hukuman, at iginiit na si Darabi ang dapat parusahan, hindi siya. Tinanggal niya ang kanyang sapatos at inihagis ang mga ito sa hukom.[9] Hinatulan ni Rezai si Sahaaleh ng kamatayan. Ang kanyang abogado ay umapela sa Kataas-taasang Hukuman ng Iran sa Tehran, kung saan pinagtibay ang hatol dahil sa pag-amin ni Sahaaleh at sa tatlo niyang naunang hatol para sa mga katulad na pagkakasala.[1][5]
Ayon sa BBC, ang mga dokumentong iniharap sa Kataas-taasang Hukuman ng Apela ay naglalarawan sa kanya bilang 22 taong gulang, subalit ang kanyang sertipiko ng kapanganakan at sertipiko ng kamatayan ay nagsasaad na siya ay 16. Isang saksi ang nagsabi na "tiningnan lamang ng hukom ang katawan [ni Sahaaleh], dahil sa umunlad na pangangatawan ... at idineklara siyang 22", at inaangkin ng kanyang ama na "ni ang hukom ni maging ang abogadong itinalaga ng hukuman kay Sahaaleh ay walang ginawa upang alamin ang kanyang tunay na edad".[7]
Pagpapatupad ng hatol
[baguhin | baguhin ang wikitext]Siya ay binitay sa publiko gamit ang isang kreyn sa Neka noong Agosto 15, 2004.[2]
Ang pagpapatupad ng hatol kay Sahaaleh ay itinuturing na kontrobersyal, sa bahagi dahil, bilang isang lumagda sa Pandaigdigang Tipan sa mga Karapatang Sibil at Pampulitika, nangako ang Iran na hindi magpapatupad ng parusang kamatayan sa sinumang wala pang 18 taong gulang.[7] Ayon sa isang pahayag sa midya noong 2004 na inilabas ng Amnesty International, si Sahaaleh ang ikasampung menor de edad na pinatay ng Iran mula noong 1990. Idineklara nila ang kanyang pagbitay bilang isang krimen laban sa sangkatauhan at laban sa mga bata ng mundo.[10]
Mga dokumentaryo
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ang kuwento ni Sahaaleh ay naging paksa ng isang dokumentaryong BBC na ginawa ng Wild Pictures noong 2006. Sina Monica Garnsey at Arash Sahami ay nagkubli upang idokumento ang kaso.[7]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- 1 2 3 عاطفه سهاله رجبی [Atefeh Sohaleh Rajabi]. بنیاد عبدالرحمن برومن [Abdul Rahman Broman Foundation] (sa wikang Persyano).
- 1 2 Kennedy, Theresa Griffin (2013-01-12). "We Must Never Forget Atefeh of Iran: 'The Gypsy of Neka'". Salem News (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2024-06-15.
- ↑ "The Islamic Penal Code of the Islamic Republic of Iran" (sa wikang Ingles). Iran Human Rights Documentation Center. 2013. Nakuha noong 2024-10-27.
Article 221: Zina (adultery/fornication) is defined as sexual intercourse between a man and a woman who are not married to each other.
- ↑ Garnsey, Monica (2006-07-28). "Death of a teenager". The Guardian (sa wikang Ingles). London. Inarkibo mula sa orihinal noong 2013-06-23. Nakuha noong 2016-12-14.
- 1 2 3 "Iran: The last executioner of children". Amnesty International (sa wikang Ingles). 2011-03-26.
- ↑ Islamic Penal Code (136) (sa wikang Ingles). Iran. 2013.
Whenever someone commits the same hadd offense three times, and the hadd punishment is carried out on them each time, the hadd punishment for the fourth time shall be execution.
- 1 2 3 4 "Programmes | Execution of a teenage girl" (sa wikang Ingles). BBC News. 2006-07-27. Inarkibo mula sa orihinal noong 2018-09-29. Nakuha noong 2012-06-08.
- ↑ Garnsey, Monica (producer) (2006-08-14) [2006-07-27]. "Part 3 of 6". Execution of a Teenage Girl. Wild Pictures (sa wikang Ingles). BBC. Inarkibo mula sa orihinal noong 2021-12-21. Nakuha noong 2012-06-08 – sa pamamagitan ni/ng Youtube.
- ↑ Garnsey, Monica (producer) (2006-08-14) [2006-07-27]. "Part 4 of 6". Execution of a Teenage Girl. Wild Pictures (sa wikang Ingles). BBC. Inarkibo mula sa orihinal noong 2021-12-21. Nakuha noong 2012-06-08 – sa pamamagitan ni/ng Youtube.
- ↑ "Iran: Amnesty International outraged at reported execution of a 16 year old girl". Amnesty International (Pahayag sa midya) (sa wikang Ingles). 2004-08-22. Inarkibo mula sa orihinal noong 2019-12-07. Nakuha noong 2019-06-21.