Banton, Romblon

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Banton

Bayan ng Banton
Banton Poblacion.JPG
Mapa ng Romblon na nagpapakita sa lokasyon ng Banton.
Mapa ng Romblon na nagpapakita sa lokasyon ng Banton.
Banton is located in Pilipinas
Banton
Banton
Lokasyon sa Pilipinas
Mga koordinado: 12°57′N 122°05′E / 12.95°N 122.08°E / 12.95; 122.08Mga koordinado: 12°57′N 122°05′E / 12.95°N 122.08°E / 12.95; 122.08
BansaPilipinas
RehiyonMimaropa (Rehiyong IV-B)
LalawiganRomblon
DistritoMag-isang Distrito ng Romblon
Mga barangay17
Pagkatatag1622
Pamahalaan
 • Punong-bayanKgg. Jory F. Faderanga (NP)
 • Manghalalal3,990 botante (2019)
Lawak
[1]
 • Kabuuan32.48 km2 (12.54 milya kuwadrado)
Populasyon
 (Senso ng 2015)
 • Kabuuan5,536
 • Kapal170/km2 (440/milya kuwadrado)
 • Kabahayan
1,419
Ekonomiya
 • Kaurian ng kitaika-5 klase ng kita ng bayan
 • Kita₱38,607,448.18 (2016)
Kodigong Pangsulat
5515
PSGC
175902000
Kodigong pantawag42

Ang Banton ay isang bayan sa lalawigan ng Romblon, Pilipinas. Ayon sa 2015 senso, ito ay may populasyon na 5,536 sa may 1,419 na kabahayan.[2]

Heograpiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Binubuo ang bayan ng Banton ng pangunahing pulo ng Banton, at ng mga maliliit na pulo ng Bantoncillo, mga isla ng Isabel at Carlota na mas kilala bilang Dos Hermanas. Ito ay may kabuuang lawak ng lupain na 3,248 na hektarya.[3] Ang isla ng Banton ay mabundok at mabato dahil sa bulkanikong pinagmulan nito, kaya naman pinangalanan itong Banton, mula sa salitang Batoon sa wikang Asi, na nangangahulugang "mabato".[4]

Ekonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Dahil sa mabundok nitong heograpiya, ang pangunahing ikinabubuhay ng mga taga-Banton ay paggawa ng copra mula sa niyog, at pangingisda. Mayroon ring industriya ng paggawa ng mga kasangkapan mula sa niyog, at paggawa ng mga kahoy na bangka at lantsa. Bukod rito, nagtatanim rin ang mga tao ng halamang ugat, gulay at prutas, at nag-aalaga rin ng mga hayop gaya ng manok, baboy at kambing. Kapos ang suplay ng tubig sa isla para sa pagtatanim ng bigas, kaya naman ang suplay ng bigas sa isla ay nagmumula sa Mindoro, Marinduque o sa lalawigan ng Quezon. Sa kasalukuyan, ang isla ay hindi lamang piling puntahan ng mga nagbabalikbayan mula sa ibang bansa, nagiging tanyag na rin ito sa mga lokal at dayuhang turista dahil sa mga naggagandahang mga atraksyon nito.[5][6]

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang isla ng Banton ay tinitirhan na ng mga Pilipino bago pa dumating ang mga Espanyol, batay na rin sa mga nakalap na mga sinaunang labi sa mga kweba sa isla noong 1936. Ayon sa mga mananaliksik mula sa Pambansang Museo, ang mga labing nakalap ay nakalagay sa mga kahoy na kabaong at nababalot ng itinuturing na pinakamatandang telang natagpuan sa Timog Silangang Asya. Ang mga naturang labi ay tinatayang nagmula pa sa ika-13 hanggang ika-14 na siglo, at kasalukuyang nakalagak sa Pambansang Museo ng Pilipinas.[4][7]

Ang bayan ng Banton ay itinatag bilang isang pueblo ng mga Espanyol noong 1622 sa dating kinaroonan nito sa Bacoco. Matapos makumpleto ang moog na gawa sa bato na itinayo sa pangunguna ni Padre Agustin San Pedro, o mas kilala sa tawag na El Padre Capitan inilipat ang bayan sa kasalukuyang kinaroroonan nito. Ang moog, na pinangangalanganang Fuerza de San Jose, ay nagsilbing proteksiyon ng bayan laban sa pananalakay ng mga piratang Muslim noong panahong iyon. Noong 1644, itinayo ang unang simbahan sa isla at pagdating ng 1648, itinanghal si San Nicolas de Tolentino bilang santong patron ng bayan.[4]

Noong 1918, pinalitan ng Jones ang ngalan ng bayan, bilang paggunita kay mambabatas William Atkinson Jones ng Estados Unidos, na siyang nag-akda ng Batas Jones ng 1916 na nagbibigay ng mas higit na kalayaan sa pamamahala sa Pilipinas sa ilalim ng patakarang Amerikano. Noong 1959, ibinalik ang bayan sa dating ngalan nito na Banton.[8]

Pamahalaan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga sumusunod ang mga kasalukuyang halal na opisyal ng Banton, Romblon para sa terminong 2010-2013:

Alkalde: Jory Fadri Faderanga (NP)
Bise-Alkalde: Romulo Fadrilan Faz Sr. (NPC)
Mga Konsehal:

  1. Loijorge Fegalquin Fegalan (NP)
  2. Bemboy Magsino Fonte (LAKAS-KAMPI-CMD)
  3. Ricardo Ferranco Familara Jr. (NPC)
  4. Abner Fadri Faigao (NPC)
  5. Jimmy Fonte Fiecas (LAKAS-KAMPI-CMD)
  6. Ismael Fesalbon Fabiala (NPC)
  7. Patricio Fabroa Flores (NPC)
  8. Virgilio Faderon Faigao (NPC)

Mga Barangay[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang bayan ng Banton ay nahahati sa 17 mga barangay.

  • Balogo
  • Banice
  • Hambi-an
  • Lagang
  • Libtong
  • Mainit
  • Nabalay
  • Nasunogan
  • Poblacion
  • Sibay
  • Tan-Ag
  • Toctoc
  • Togbongan
  • Togong
  • Tungonan
  • Tumalum
  • Yabawon

Demograpiko[baguhin | baguhin ang batayan]

Senso ng populasyon ng
Banton
TaonPop.±% p.a.
1903 4,043—    
1918 6,060+2.73%
1939 4,972−0.94%
1948 5,542+1.21%
1960 6,155+0.88%
1970 6,447+0.46%
1975 7,545+3.20%
1980 7,362−0.49%
1990 7,077−0.39%
1995 6,069−2.84%
2000 6,769+2.37%
2007 6,799+0.06%
2010 5,963−4.66%
2015 5,536−1.41%
Sanggunian: PSA[9][10][11][12]


Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Province: Romblon". PSGC Interactive. Quezon City, Philippines: Philippine Statistics Authority. Nakuha noong 12 Nobyembre 2016.
  2. http://www.census.gov.ph/data/census2007/index.html
  3. http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/province.asp?provcode=175900000&regName=REGION
  4. 4.0 4.1 4.2 http://www.yagting.com/bantonvol01/briefhistory.asp
  5. http://romblon.homestead.com/banton.html
  6. http://tourism-philippines.com/banton-island/
  7. http://opinion.inquirer.net/15599/history-and-design-in-death-blankets
  8. http://philippinelaw.info/statutes/ra2158.html
  9. Census of Population (2015). "Region IV-B (Mimaropa)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. PSA. Nakuha noong 20 Hunyo 2016.
  10. Census of Population and Housing (2010). "Region IV-B (Mimaropa)". Total Population by Province, City, Municipality and Barangay. NSO. Nakuha noong 29 Hunyo 2016.
  11. Censuses of Population (1903–2007). "Region IV-B (Mimaropa)". Table 1. Population Enumerated in Various Censuses by Province/Highly Urbanized City: 1903 to 2007. NSO.
  12. "Province of Romblon". Municipality Population Data. Local Water Utilities Administration Research Division. Nakuha noong Disyembre 17, 2016.

Mga Kawing Panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]