Bhumibol Adulyadej

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Padron:Pp-pc1

Bhumibol Adulyadej
ภูมิพลอดุลยเดช
King Rama IX
King Bhumibol Adulyadej 2010-9-29.jpg
Rama IX in 2010
King of Thailand
Paghahari 9 June 1946 – 13 October 2016
Koronasyon 5 May 1950
Hinalinhan Ananda Mahidol (Rama VIII)
Kahalili Prem Tinsulanonda (Regent)
Prime Ministers Padron:List collapsed
Spouse Sirikit Kitiyakara (k. 1950)
Isyu
Ubolratana Rajakanya
Vajiralongkorn
Sirindhorn
Chulabhorn Walailak
House House of Mahidol
Chakri Dynasty
Ama Mahidol Adulyadej, Prince of Songkla
Ina Srinagarindra, The Princess Mother
Ipinanganak 5 Disyembre 1927(1927-12-05)
Cambridge, Massachusetts, United States
Namatay 13 Oktubre 2016 (edad 88)
Siriraj Hospital, Bangkok, Thailand
Lagda
Relihiyon Theravada Buddhism

Si Haring Bhumibol Adulyadej (Thai: ภูมิพลอดุลยเดช; RTGS: Phumiphon Adunyadet; pronounced [pʰuː.mí.pʰon ʔa.dun.ja.dèːt] ( pakinggan); see full title below; (ipinanganak Lunes, 5 Disyembre 1927 - 13 Oktubre 2016 Huwebes, 13 Oktubre 2016 sa taon ng mga kuneho), ay ang kasalukuyang hari ng bansang Thailand. Opisyal na tinatawag bilang "the Great" ([1][2][3][4])

Datapwat si Bhumibol ay isang haring konstitusyonal, siya ay sa maraming pagkakataon, nagkaroon ng mga desisyon na nagkaroon ng epekto sa politika ng Thailand, kasama na ang krisis pampolitika noong taong 2005-2006. Siya ay itinuturing na susi sa pagbabagong demokratiko ng bansa noong dekada 90, ngunit sa mas maagang panahon ng kanyang panunungkulan ay sinuportahan niya ang rehimeng militar. Sa kasalukuyan, in-endorso niya ang military junta na nagpatalsik sa rehimen ni Thaksin Shinawatra noong kudeta ng taong 2006. Isang bilyonaryo at isa sa mga pinakamayamang tao sa buong mundo, ginamit ni Bhumibol ang ilang bahagi ng kanyang kayamanan upang pondohan ang mga proyektong pampaunlad lalo na sa mga kabukiran. Siya ay popular sa buong Thailand at pinaniniwalaang kalahating-banal (semi-divine) ng ilang Thai. Ang kanyang mga kritiko, na karamihan ay nasa labas ng bansa, ay isinisisi ito sa supresyon o pagpigil ng kritisismo laban sa hari at ng kanyang rehimen.[5]

Kapanganakan at titulo[baguhin | baguhin ang batayan]

Si Bhumibol ay ipinanganak sa Ospital ng Mount Auburn sa Cambridge, Massachusetts, sa Estados Unidos. Siya ang nakababatang anak ni Prinsipe Mahidol Adulyadej at ni Srinagarindra (Mom Sangwal) na naging Ang Kanyang Kamahalan Prinsesa Srinagarindra, Prinsesang Ina: Somdet Phra Si Nakharinthra Boromaratchachonnani. Sa panahon ng kanyang kapanganakan, kinilala siya sa buong bansa bilang Phra Worawongse Ther Phra Ong Chao Bhumibol Adulyadej (พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าภูมิพลอดุลยเดช), na nagpapakita na ang kanyang ina ay isang hindi maharlika. Kung naipanganak siya ng mas maaga ng ilang taon, bago pa man naipasa ng kanyang tiyuhin ang batas na tinatanggap ang mga anak ng isang prinsipe at hindi maharlika na tawaging Phra Ong Chao (isang prinsipe na may mas mababang katungkulan sa isang maharlikang prinsipe), siya ay tinawag sana bilang Mom Chao (ang pinakamababang uri ng mga prinsipe) ganun din sa kanyang kapatid na lalaki na si Ananda Mahidol (nakatatanda) at ng kanyang kapatid na babae na si Galyani Vadhana (nakababata).[6]

Siya ay pumunta sa Thailand noong 1928, pagkatapos makatamo ni Prinsipe Mahidol ng katibayan sa Harvard. Siya ay dumalo ng daglian sa Mater Dei School pero dinala ng ina niya ang pamilya sa Suwisa, kung saan pinagpatuloy niya ang edukasyon sa École Nouvelle de la Suisse Romande. Natamo niya ang baccalauréat des lettres(diploma sa mataas na paaralan na may kursong Panitikang Pranses, Latin at Griyego) sa Gymnase Classique Cantonal ng Lausanne at nag-aral ng agham sa Unibersidad ng Lausanne nang matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, at bumalik ang pamilya sa Thailand.

Mga batayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang buong artikulo o mga bahagi nito ay isinalin magmula sa artikulong Bhumibol Adulyadej ng Ingles na Wikipedia, partikular na ang bersiyong ito.

  1. Stengs, Irene (2009-01-01) (sa en). Worshipping the Great Moderniser: King Chulalongkorn, Patron Saint of the Thai Middle Class. NUS Press. ISBN 9789971694296. https://books.google.com/books?id=1wG8BZOhqtcC&pg=PA220&dq=%22king+bhumibol%22+%22the+great%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjl9I6U0tjPAhUC2D4KHXqMA1gQ6AEIIjAB#v=onepage&q=%22king%20bhumibol%22%20%22the%20great%22&f=false. 
  2. Grossman, Nicholas (2009-01-01) (sa en). Chronicle of Thailand: Headline News Since 1946. Editions Didier Millet. ISBN 9789814217125. https://books.google.com/books?id=O0R3uO1d9u4C&pg=PA277&dq=%22king+bhumibol%22+%22the+great%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjl9I6U0tjPAhUC2D4KHXqMA1gQ6AEILjAD#v=onepage&q=%22king%20bhumibol%22%20%22the%20great%22&f=false. 
  3. Fry, Gerald W.; Nieminen, Gayla S.; Smith, Harold E. (2013-08-08) (sa en). Historical Dictionary of Thailand. Scarecrow Press. ISBN 9780810875258. https://books.google.com/books?id=XaRtAAAAQBAJ&pg=PA61&dq=%22king+bhumibol%22+%22the+great%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjl9I6U0tjPAhUC2D4KHXqMA1gQ6AEIMzAE#v=onepage&q=%22king%20bhumibol%22%20%22the%20great%22&f=false. 
  4. International, Rotary (2016-10-13) (sa en). The Rotarian. Rotary International. https://books.google.com/books?id=tzIEAAAAMBAJ&pg=PA13&dq=%22king+bhumibol%22+%22the+great%22&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjl9I6U0tjPAhUC2D4KHXqMA1gQ6AEIQDAG#v=onepage&q=%22king%20bhumibol%22%20%22the%20great%22&f=false. 
  5. Macan-Markar, Marwaan (24 Mayo 2006). "MEDIA-THAILAND: A Critic May Now Look at a King". AsiaMediaForum. http://www.asiamediaforum.org/node/441. Hinango noong 14 Agosto 2006. .
  6. "Ang Dakilang Pamilya Chakri". Tudtu. http://members.tripod.com/~tudtu/chakri.html. Hinango noong 13 Agosto 2006. .