Fediverse

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Panukalang logo para Fediverse
Panukalang logo para Fediverse (mono)

Fediverse (isang pagsasama ng mga katagang Ingles na "federation" at "universe") ay ang grupo ng mga server na konektado sa isa't-isa na ginagamit para sa pag-lathala sa web (tulad ng social networking, microblog o mga website) at nagho-host ng file. Ang mga user ay makagagawa ng tinatawag na identity sa kahit na anong serve na gumagamit ng Fediverse software. Ang identity ay magagamit upang makipag-usap hindi lamang sa mga user ng parehong server ngunit sa ibang mga user sa iba pang servers sa Fediverse na gumagamit ng software na may suporta sa isa o higit pang mga komunikasyon protocol na sundin ang mga bukas na mga pamantayan.[1] Bilang isang identity sa fediverse, ang isang useray maaaring makipagpalitan ng mga pribadong mensahe o iba pang data sa iba pang mga identity o sundan ang mga post ng ibang mga identity. Sa ilang mga kaso, maaari mo ring ipakita o ibahagi ang mga data (video, audio, sulat at iba pang mga file) sa publiko o sa isang piniling grupo ng mga pagkakakilanlan at payagan ang iba pang mga pagkakakilanlan upang i-edit ang iyong data (tulad ng isang kalendaryo o isang address book).

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong 2008, itinatag ang social network na identi.ca ni Evan Prodromou. Inilathala niya ang software GNU Social sa ilalim ng isang malayang lisensya (GNU General Affero Public License, AGPL). Bukod sa server, identi.ca, mayroong lamang ng ilang mga iba pang mga pagkakataon na umiiral na, patakbuhin sa pamamagitan ng mga tao para sa kanilang sariling paggamit. Ito ay nagbago sa 2011/2012 kapag identi.ca lumipat sa isa pang software na tinatawag na pump.io. Ang ilang mga bagong GNU mga Social na mga pagkakataon ay nilikha. Sa parehong oras bilang GNU Panlipunan, iba pang mga proyekto tulad ng Friendica, Hubzilla [2], Mastodon o Pleroma [3] isinama ang OStatus protocol, sa gayon ay pagpapalawak ng ang fediverse.

Samantala, ang iba pang mga mga protocol komunikasyon ay lumaki na kung saan ay isinama sa iba't ibang grado sa mga platform. Noong Enero 2016, ang W3C ipinakita ang ActivityPub protocol, apunta upang mapabuti ang interoperability sa pagitan ng mga platform. Sa kasalukuyan (Agosto 2018), ang protocol ay suportado sa pamamagitan ng labintatlo mga platform (tingnan ang talahanayan sa ibaba).

Komunikasyon protocol na ginamit sa fediverse[baguhin | baguhin ang batayan]

Ito ang mga komunikasyon protocol na ginagamit sa fediverse:

Mga software at plataporma sa Fediverse[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga software na sumasaklaw sa fediverse ay ang lahat ng malayang software. Ang ilan sa kanila ay halintulad sa Twitter sa estilo (tulad ng Mastodon, o ng GNU Social, katulad ng sa mga gawain at ang kanilang mga microblog function na), habang ang iba ay isama ang higit pang mga komunikasyon at transaksyon sa mga pagpipilian na ay sa halip na maihahambing sa Google+ o Facebook (ang ganitong mga bilang ay ang kaso sa Friendica at Hubzilla).

Ang mga sumusunod na mga platform ng software ang ginagamit sa fediverse:

Platform Name Type ActivityPub DFRN diaspora* Open Cloud Mesh OStatus
WebSub
WebDAV WebFinger XMPP Zot
Zot/6
Buddycloud Social network, Microblogging Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi
CloutStream Professional Social network Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
diaspora* Social network, Microblogging Ginagawa [8] [9] Hindi Oo Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Friendica
(f. Friendika; orig. Mistpark)
Social network, Microblogging Ginagawa [10] Oo Oo Hindi Oo Oo Oo Hindi Hindi
Funkwhale Audio, sound hosting Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
GNU MediaGoblin file, image, audio, video hosting Minungkahi [11] Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
GNUsocial
(f. StatusNet; orig. Laconica)
Microblogging Minungkahi [12] [13] Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Oo Hindi Hindi
Hubzilla
(f. RedMatrix; orig. Friendica-Red)
CMS, Social network, Microblogging, Wiki, Blogging, Image gallery, File hosting Oo Hindi Oo Hindi Oo [2] Oo Oo Hindi Zot
Kune Social network, Microblogging Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi
Mastodon Microblogging Oo [14] Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Oo Hindi Hindi
Misskey Social network, Microblogging Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Movim Social network, Microblogging Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi
Nextcloud File hosting Oo Hindi Hindi Oo Hindi Oo Oo Hindi Hindi
Numaverse Microblogging, ETH blockchain Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Osada Social network, Microblogging Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Zot/6
ownCloud File hosting Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Oo Oo Hindi Hindi
PeerPx Image hosting Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
PeerTube Video hosting Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
PixelFed Image hosting Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Pleroma Microblogging Oo Hindi Hindi Hindi Oo [3] Hindi Oo Hindi Hindi
Plume Blogging Oo Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Oo Hindi Hindi
postActiv Microblogging Minungkahi [15] Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Oo Hindi Hindi
Prismo Link-sharing Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
pump.io Microblogging Minungkahi [16] Hindi Hindi Hindi Itinigil [17] Hindi Oo Hindi Hindi
Read.as Feed reader Oo [18] Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Salut à toi Microblogging Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi
Socialhome Website, Social network, Microblogging Ginagawa [19] Hindi Oo Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Write.as Blogging Oo Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Hindi
Zap Social network, Microblogging Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Hindi Oo Hindi Zot/6

Aktwal na pagkalat[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga istatistika ng serbisyo the-federation.info estado para sa ika-18 ng agosto sa 2018 mga sumusunod na data tungkol sa mga fediverse. Ang mga istatistika ay hindi sumasalamin sa buong fediverse. [20]

  • Bilang ng mga instance (server): 2,291
  • Bilang ng mga identity: 2,474,835
  • Bilang ng mga post: 9,837,589
  • Bilang ng mga komento: 4,415,169

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Mastodon User Guide". Sininop mula sa orihinal na pahina noong 2017-04-09. https://web.archive.org/web/20170409030653/http://mastoguide.info/Pages/fedFAQ.html. 
  2. 2.0 2.1 framagit.org/hubzilla/. "gnusoc · master · hubzilla / addons". https://framagit.org/hubzilla/addons/tree/master/gnusoc. Hinango noong 2018-07-17. 
  3. 3.0 3.1 pleroma.social. "Pleroma". https://pleroma.social/. Hinango noong 2018-07-17. 
  4. github.com/friendica/. "DFRN2". https://github.com/friendica/friendica/blob/master/spec/dfrn2.pdf. Hinango noong 2018-08-18. 
  5. wiki.geant.org. "Open Cloud Mesh". https://wiki.geant.org/display/OCM/Open+Cloud+Mesh. Hinango noong 2018-08-18. 
  6. project.hibzilla.org. "Zot Protocol". https://project.hubzilla.org/help/en/developer/zot_protocol. Hinango noong 2018-08-18. 
  7. Mike Macgirvin. "Zot/6". https://macgirvin.com/wiki/mike/Zot%2BVI/Home. Hinango noong 2018-09-14. 
  8. diaspora*. "Support ActivityPub #7422". https://github.com/diaspora/diaspora/issues/7422. Hinango noong 2018-08-18. 
  9. diaspora*. "Let's talk about ActivityPub". https://discourse.diasporafoundation.org/t/lets-talk-about-activitypub/741. Hinango noong 2018-08-18. 
  10. Friendica. "ActivityPub support in December". https://pirati.ca/display/ec054ce7165ba7fc5374ce9627792396. Hinango noong 2018-08-23. 
  11. GNU MediaGoblin. "Move federation code to ActivityPub spec #5503". https://issues.mediagoblin.org/ticket/5503. Hinango noong 2018-08-18. 
  12. GNU social. "Support ActivityPub #256". https://git.gnu.io/gnu/gnu-social/issues/256. Hinango noong 2018-08-18. 
  13. GNU social. "Plugin". https://git.gnu.io/dansup/ActivityPub/. Hinango noong 2018-08-18. 
  14. Mastodon. "ActivityPub support #1557". https://github.com/tootsuite/mastodon/issues/1557. Hinango noong 2018-08-18. 
  15. postActiv. "ActivityPub support #97". https://git.postactiv.com/postActiv/postActiv/issues/97. Hinango noong 2018-08-18. 
  16. pump.io. "ActivityPub support #1241". https://github.com/pump-io/pump.io/issues/1241. Hinango noong 2018-08-18. 
  17. pump.io. "OStatus #8". https://github.com/pump-io/pump.io/issues/8. Hinango noong 2018-08-18. 
  18. Read.as. "Long-form ActivityPub-enabled reader". https://github.com/writeas/Read.as. Hinango noong 2018-08-29. 
  19. Socialhome. "Federation - ActivityPub support is work in progress". https://socialhome.network/content/83203/federation-socialhome-federates-using-the-di/. Hinango noong 2018-09-16. 
  20. the-federation.info. "The Federation - Welcome to the new social web". https://the-federation.info. Hinango noong 2018-08-18. 

Panlabas na mga link[baguhin | baguhin ang batayan]