Heograpiyang pantao

Isang komposisyon ng mga larawang kinunan noong 1994 at 1995 mula sa labas ng Daigdig na nagpapakita sa mga ilaw ng mga lungsod ng tao.

Heógrapíyang pantáo o antrópoheógrapíya ang isa sa dalawang pangunahing sangay ng heograpiya na nakatutok sa mga tao kumpara sa heograpiyang pisikal, na nakatutok naman sa pisikal na katangian ng Daigdig. Pinag-aaralan sa larangang ito ang interaksyon ng mga tao sa kapaligiran nito. Nakatuon ito sa mga relasyon sa espasyo sa pagitan ng mga pamayanan, kultura, ekonomiya, lipunan, at pamumuhay. Ilan sa halimbawa nito ang paglago at pag-unlad ng mga lungsod. Gumagamit ito ng mga kaparaanang kuwantitatibo at kuwalitatibo upang mailarawan ang mga interaksyon na ito. Isa itong multidisiplinaryong larangan, na gumagamit sa mga konseptong mula sa sosyolohiya, antropolohiya, ekonomika, at agham pangkalikasan, upang maunawaan pa nang husto kung paano nakakaapekto ang mga gawain ng tao sa mga lugar na tinitirhan nito.

Kasaysayan

Tingnan din: Kasaysayan ng heograpiya

Ang aktuwal na mapang ginamit ni John Snow na nagpapakita sa mga klaster ng kaso ng kolera (mga parihaba) sa kasagsagan ng epidemya sa London noong 1854. Mapapansin na nakasentro ang mga kaso sa paligid ng isang kontaminadong poso sa salubungan ng Broad Street (ngayon Broadwick Street) at Cambridge Street (ngayon Lexington Street) malapit sa Little Windmill Street.

Itinatag ang Royal Geographical Society sa Inglatera noong 1830. Itinalaga naman ang pinakaunang propesor ng heograpiya sa Reyno Unido noong 1883, habang itinuturing naman si Halford John Mackinder bilang ang unang mahalagang heograpo mula sa Reyno Unido, na itinalaga naman bilang propesor ng heograpiya sa Paaralan ng Ekonomika ng London noong 1922. Samantala, itinatag naman ang National Geographic Society sa Estados Unidos noong 1888; kilala ang samahan sa paglalathala nila ng magasin na National Geographic, na isa sa mga pinakasikat na magasin ng heograpiya magpahanggang ngayon.

Isa sa mga pinakaunang halimbawa ng paggamit sa mga kaparaanan ng heograpiya upang maglarawan ng mga bagay bukod sa pisikal na katangian ng Daigdig ang pagmamapa ni John Snow sa apektadong lugar sa London sa kasagsagan ng paglaganap ng kolera sa Broad Street noong 1854. Ipinakita niya sa mapa ang mga klaster ng kaso ng kolera na malapit sa isang poso sa naturang lansangan. Bagamat mas tanyag ang naturang kaso sa epidemiyolohiya, itinuturing pa rin ito bilang isa sa mga pinakaunang halimbawa ng heograpiyang pangkalusugan.

Nagsimula lamang maging hiwalay na sangay ng heograpiya ang heograpiyang pantao noong dulo ng ika-19 na siglo. Isa sa mga pinakaunang teorya ng larangan ang determinismong pangkapaligiran, na pinasikat nina Carl Ritter at iba pa. Ayon dito, nakadepende ang kaunlaran ng isang lipunan sa paligid nito. Gayunpaman, unti-unti itong pinuna dahil sa kawalan nito ng metodolohiyang maituturing na matibay, bukod sa paggamit sa teoryang ito upang bigyang-katuwiran ang rasismo at imperyalismo noong panahong yon. Pagsapit ng ika-20 siglo, pinalitan ito ng heograpiyang panrehiyon, na naghahati sa mundo sa mga rehiyon upang maunawaan ang mga pisikal na katangian na natatangi sa lugar na yon.

Sinimulan ding punain ng mga heograpo ang heograpiyang panrehiyon noong dekada 1960s sa kasagsagan ng rebolusyong kuwantitatibo sa larangan ng heograpiya. Pinuna nila ang masyadong pagiging deskriptibo nito na hindi masusukat. Sinimulang gamitin ng mga heograpo ang mga modelong mula sa matematika at estadistika upang lutasin ang mga problema sa espasyo. Sa panahong ito nagsimulang gamitin ng mga heograpo ang sistemang pang-impormasyong pangheograpiya (GIS) bunsod ng mabilis na pag-unlad ng teknolohiya, partikular na ang mga kompyuter.