Heydar Aliyev

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Heydar Aliyev
Heydər Əliyev
Heydar Aliyev 1997.jpg

In office
Hunyo 24, 1993 - Oktubre 31, 2003
Kumikilos: Hunyo 24 - Oktubre 10 1993
Punong Ministro Surat Huseynov
Fuad Guliyev
Artur Rasizade
Ilham Aliyev
Sinundan si Abulfaz Elchibey
Sinundan ni Ilham Aliyev

Panunungkulan
Hunyo 15, 1993 – Nobyembre 5, 1993
Pangulo Abulfaz Elchibey
Mismo
Punong Ministro Surat Huseynov
Fuad Guliyev
Sinundan si Isa Gambar
Sinundan ni Rasul Guliyev

Panunungkulan
Nobyembre 24, 1982 – Oktubre 23, 1987
Pangulo Vasili Kuznetsov (kumikilos)
Yuri Andropov
Vasili Kuznetsov (kumikilos)
Konstantin Tšernenko
Vasili Kuznetsov (kumikilos)
Andrei Gromyko
Premier Nikolai Tikhonov
Nikolai Ryzhkov
Sinundan si Ivan Arkhipov
Sinundan ni Andrei Gromyko

Ganap na miyembro ng 26th, 27th Politburo
Panunungkulan
Nobyembre 22, 1982 – Oktubre 21, 1987

Candidate miyembro ng 25th, 26th Politburo
Panunungkulan
Marso 5, 1976 – Nobyembre 22, 1982

Kapanganakan 10 Mayo 1923(1923-05-10)
SRAS Nakhchivan, SRS Aserbayan, Unyong Sobyet
Kamatayan 13 Disyembre 2003 (edad 80)
Cleveland, Ohio, Estados Unidos
Kabansaan Aserbayani
Partidong politikal PKUS
New Aserbayan Party
Asawa Zarifa Aliyeva
Mga anak 2 (1 anak na babae: Sevil Aliyeva, 1 anak: Ilham Aliyev)
Relihiyon Shiismo
Lagda Lagda ni Heydar Aliyev
Paglilingkod sa Militar
Kinaaniban  Unyong Sobyet
Service/branch KGB ng SRS Aserbayan
Taon sa serbisyo 1941–1969
Ranggo mayor-heneral
Parangal Hero of Socialist Labor medal.png Hero of Socialist Labor medal.png

Heydar Alirza oglu Aliyev (Aseri: Heydər Əlirza oğlu Əliyev; Mayo 10, 1923Disyembre 12, 2003) — Politiko ng Unyong Sobyet. Pangulo ng Aserbayan (1993–2003). Ang pambansang lider ng Aserbayani tao.

Buhay[baguhin | baguhin ang batayan]

dulo ng 1920s - simula ng 1930s

Si Heydar Alirza oglu Aliyev ay ipinanganak noong ika-10 ng Mayo taong 1923 sa bayan ng Nakhchivan, Aserbayan.[1]

Noong 1939, pagkatapos makapagtapos ng pag-aaral mula sa Unibersidad ng Nackhchivan Pedagogical, siya ay nag-aral sa kagawaran ng arkitektura ng Industrial Institute ng Aserbayan. Ang digmaan ang siyang humadlang upang matapos niya ang kanyang pag-aaral.[1]

1940s-1950s[baguhin | baguhin ang batayan]

Simula ng taong 1941, si Heydar Aliyev ay naging pinuno ng kagawaran ng People’s Commissariat of Internal Affairs at ng People’s Commissariat of Sobyet ng Sosyalistikong Republikang Awtonomong Soviet ng Nakhchivan at noong taong 1944 siya ay ipinadala upang pangasiwaan ang organisasyon ng estado ng seguridad.

Officer Heydar Aliyev

Simula noon, ang pangangasiwa sa organisasyon ng estado ng seguridad, si Heydar Aliyev ay ginampanan ang posisyon bilang representanteng tagapangulo ng State Committee of Security, at simula noong taong 1967 - siya ay naging tagapangulo. Siya ay nagawaran ng rango bilang tenyete heneral. At sa taon ding iyon, siya ay nakatanggap ng espesyal na mataas ng edukasyon sa Leningrad, at noong taong 1957 siya ay nakapagtapos mula sa kagawaran ng kasaysayan ng Aserbayan State University.[1]

1960s-1970s[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong taon 1969 ay hinalal si Heydar Aliyev bilang Unang Kalihim ng Central Committee ng Partido Komunista ng Aserbayan, at pinamunuan niya ang Republika. Noong Disyembre, taong 1982, siya ay hinalal bilang kahaliling miyebro ng Political Bureau of the Central Committee of the Partido Komunista ng Unyong Sobyet at itinalaga bilang unang kinatawang tagapangulo ng Gabinete ng mga Ministro ng USSR, samakatuwid siya ay naging isa sa mga pinuno ng USSR. Sa loob ng dalawampung taon, si Heydar Aliyev ay naging miyembro ng parlyamento ng Kataas-taasang Sobyet ng USSR at sa loob ng limang taon bilang representanteng tagapangulo ng Kataas-taasang Sobyet ng USSR.[1]

1980s[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong Oktubre taong 1987, si Heydar Aliyev, bilang protesta laban sa patakarang isinusulong ng Political Bureau ng Central Committee ng Partido Komunista ng Unyong Sobyet at dahil na rin sa Heneral na Kalihim na si Mihail Gorbačëv, siya ay nag bitiw sa kanyang posisyon.[1]

1990s[baguhin | baguhin ang batayan]

Kaugnay din dito ang naganap na trahedya noong ika-20 ng Enero, taong 1990 sa Baku ng hukbo ng sobyet, si Heydar Aliyev ay lumitaw sa Representasyon ng Aserbayan sa Mosku ng sumunod na araw at nag pahayag na kailangang maparusahan ang mga nag organisa at mga responsable sa krimeng naganap laban sa mga mamamayan ng Aserbayan. Bilang protesta laban sa pakunwaring patakaran sa pamumuno ng USSR, kaugnay nito ang kritikal na labanan sa Mabundok na Garabagh, noong Hulyo, taong 1991, iniwan niya ang kanyang posisyon sa Partido Komunista ng Unyong Sobyet.[1]

Pagkatapos ng kanyang pagbabalik noong Hulyo, taong 1990, sa Aserbayan ay nanirahan muna si Heydar Aliyev sa Baku, pagkatapos ay sa Nakhchivan, at sa parehong taon ay hinalal siya bilang representante sa Kataas-taasang Sobyet ng Aserbayan. Noong taong 1991 hanggang taong 1993 ginampanan niya ang posisyon bilang tagapangulo ng Kataas-taasang Sobyet ng Nagsasariling Republika ng Nakhchivan, at Representante Tagapangulo ng Kataas-taasang Sobyet ng Republika ng Aserbayan.[1]

Heydar Aliyev sa Azerbaijani mandirigma sa isang trinsera

Taong 1992, sa manghahalal na kongreso ng New Aserbayan Party, si Heydar Aliyev, ay nahalal bilang tagapangulo ng partido.[1]

Mula buwan ng Mayo hanggang buwan ng Hunyo, bilang resulta sa matinding tensyong nagaganap sa pangpamahalaang krisis, ang buong bansa ay nasa bingit ng napipintong digmaang sibil at ang pagkawala ng kalayaan, ang mga mamamayan ng Aserbayan ay nagnanais na maibalik si Heydar Aliyev sa kapangyarihan. Matapos nito, ang mga pinuno ng Aserbayan ay napilitang pormal na anyayahan si Heydar Aliyev sa Baku. Noong ika-15 ng Hunyo, si Heydar Aliyev ay hinalal bilang tagapangulo ng Kataas-taasang Sobyet ng Aserbayan, at noong ika-24 ng Hulyo - sa resolusyon ng parliyamento, siya ay nagsimulang ipatupad ang kanyang kapangyarihan bilang Pangulo ng Republika ng Aserbayan.[1] Nakita ni Heydar Aliyev ang kasawian ng kanyang bansa, tinanggap niya at ibinalik sa mahusay na pulitika ng Aserbayan.

15 ng Hulyo - Tinatanggap ng mga tao ang kanyang pagbabalik ng may pag-asa at kagalakan, at ang araw na ito ay naitala sa kasaysayan ng malayang Azerbaijan bilang Araw ng Nasyonal na Kaligtasan.[1][2]

Pangulo ng Aserbayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong Oktubre 3, 1993, si Heydar Aliyev ay hinalal bilang Pangulo ng Republika ng Aserbayan. Noong Oktubre 11, 1998, siya ay nakilahok sa halalan, na naganap sa mga kondison ng mahusay na gawain ng mga mga mamamayan, siya ay nanalo na may 76.1 porsiyento na boto at muling hinalal bilang Pangulo ng Republika ng Aserbayan.[1]

Siya ay binigyan ng pahintulot na maging kandidato sa halalan ng pagkapangulo noong ika-15 ng Oktubre taong, 2003, ngunit siya ay nagpasyang hindi tumakbo sa eleksyon, dahil na rin sa kanyang problemang pangkalusugan.[1]

Gantimpala[baguhin | baguhin ang batayan]

at dalawang ulit bilang Bayani ng Sosyalistang Mangagawa

Si Heydar Aliyev ay pinarangalan sa bilang ng mga pandaigdigang mga parangal, ang mga titulo ng mga mataas na parangal na mula sa hindi mabilang na mga unibersidad, at sa iba pang matataas na parangal.[1]

Siya ay pinarangalan ng apat na beses sa Lenin Order, ang Order ng Krasnaya Zvesda at maraming pang mga medalya, at dalawang ulit bilang Bayani ng Sosyalistang Mangagawa, pinarangalan ng Orders at mga medalya mula sa maraming dayuhang estado.[1]

Pag-alaala[baguhin | baguhin ang batayan]

Pagkolekta ng mga selyo[baguhin | baguhin ang batayan]

Commemorative barya[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga kaugnay na artikulo[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga panlabas na kawing[baguhin | baguhin ang batayan]