Indibiduwal

Indibiduwál (sinusulat ding indibidwál) ang tawag sa isang hiwalay na entidad. Sa karaniwang paggamit sa salitang ito, tumutukoy ito sa isang partikular na tao, bagamat maaari itong gamitin upang tumukoy sa kahit anong entidad na hindi tao. Indibiduwalidád (o indibidwalidád) ang tawag sa estado o kalidad ng buhay ng isang entidad; pagkatao ang katumbas nito sa mga tao, na tumutukoy naman sa pagiging natatangi nito mula sa ibang mga tao dahil sa kanyang mga mithiin sa buhay, mga pangangailangan, layunin, at karapatan. Ginagamit din ang konsepto ng indibiduwal sa maraming larangan tulad ng sa pilosopiya, batas, at biolohiya. Isa ang indibiduwal sa mga pangunahing kailangan upang makagawa ng sibilisasyon, na nakakaapekto sa magiging kultura, moralidad, paniniwala, at iba pang mga aspeto ng lipunan na kinabibilangan nito.

Etimolohiya

Nagmula ang salitang "indibiduwal" mula sa wikang Kastila individual, na may kaugnayan sa salitang Ingles na may kaparehong pagbaybay ngunit magkaiba ng pagbasa. Parehong may kahulugan ito noong ika-15 siglo bilang "hindi nahahati", na karaniwang tumutukoy sa isang bagay na mabibilang. Kalaunan, nagkaroon ito ng kahulugan na "paghihiwalay" magmula noong ika-17 siglo, bagamat ginagamit pa rin ang orihinal na kahulugan nito sa ilang mga larangan kagaya ng sa estadistika at metapisika.^[1]

Kahulugan

Biolohiya

Sa biolohiya, karaniwang tumutukoy ang indibiduwal sa isang organismo, lalo na sa pilosopiya ng biolohiya. Ginagamit din ang kataga upang tumukoy sa iba pang mga yunit ng buhay kagaya ng hene at henoma.^[2]

Pilosopiya

Tinitingnan ng mga empiristang kagaya nina Ibn Tufail noong ika-12 siglo at ni John Locke noong ika-17 siglo ang mga indibiduwal bilang mga tabula rasa o mga "blangkong tabla" sa simula, na hinuhulma ng edukasyon at karanasan habang lumalaki sila.^[3] Samantala, tinitingnan naman ni Hegel ang kasaysayan bilang ang ebolusyon ng isip habang sinusubukan nito ang mga konsepto sa pisikal na mundo; mula rito, gumagawa ng sari-sariling pananaw ang mga indibiduwal at napagtatanto na bahagi sila ng isang mas malaking grupo kagaya ng pamilya, pamayanan, o partido.^[4]^[5] Tinitingnan naman sa obhetibismo ni Ayn Rand ang bawat tao bilang malalaya sa isa't isa na may soberanya at nagtataglay ng mga hindi maaalis na karapatan sa kanilang buhay dahil sa pagiging rasyonal nila.^[6]^[7]

Tingnan din

Sanggunian

↑ Klein, Anne C. (1995). Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self [Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili] (sa wikang Ingles). Internet Archive. Boston: Beacon Press. ISBN 978-0-8070-7306-3.
↑ Wilson, R (2007). "The biological notion of individual" [Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal]. Stanford Encyclopedia of Philosophy (sa wikang Ingles).
↑ Russell, G. A. (1994). The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England [Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo] (sa wikang Ingles). Brill. pp. 224–262. ISBN 90-04-09459-8.
↑ Zovko, Jure (12 Mayo 2018). "Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature'" [Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan']. Educational Philosophy and Theory (sa wikang Ingles). 50 (6–7): 652–661. doi:10.1080/00131857.2017.1374842. ISSN 0013-1857. S2CID 149279317.
↑ Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (19 Agosto 2010). Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic [Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika] (sa wikang Ingles). Sinalin ni Di Giovanni, George. Cambridge University Press.
↑ "Individualism" [Indibiduwalismo]. Ayn Rand Lexicon (sa wikang Ingles). Nakuha noong 26 Agosto 2026.
↑ "Individual Rights" [Mga Indibiduwal na Karapatan]. Ayn Rand Lexicon (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 21 Pebrero 2009. Nakuha noong 26 Agosto 2026.

[1] Klein, Anne C. (1995). Meeting the Great Bliss Queen : Buddhists, feminists, and the art of the self [Pagkita sa Dakilang Reyna ng Ligaya: Mga Budista, pemenista, at ang sining ng sarili] (sa wikang Ingles). Internet Archive. Boston: Beacon Press. ISBN 978-0-8070-7306-3.

[Wilson-2] Wilson, R (2007). "The biological notion of individual" [Ang biolohikal na nosyon ng indibiduwal]. Stanford Encyclopedia of Philosophy (sa wikang Ingles).

[Russell-3] Russell, G. A. (1994). The Arabick Interest of the Natural Philosophers in Seventeenth-Century England [Ang Interes ng mga Arabo sa mga Likas na Pilosopo ng Inglatera ng Ikalabinpitong Siglo] (sa wikang Ingles). Brill. pp. 224–262. ISBN 90-04-09459-8.

[4] Zovko, Jure (12 Mayo 2018). "Hegel's concept of education from the point of view of his idea of 'second nature'" [Konsepto ni Hegel ng edukasyon mula sa pananaw ng kanyang ideya na 'pangalawang kalikasan']. Educational Philosophy and Theory (sa wikang Ingles). 50 (6–7): 652–661. doi:10.1080/00131857.2017.1374842. ISSN 0013-1857. S2CID 149279317.

[5] Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (19 Agosto 2010). Georg Wilhelm Friedrich Hegel: The Science of Logic [Georg Wilhelm Friedrich Hegel: Ang Agham ng Lohika] (sa wikang Ingles). Sinalin ni Di Giovanni, George. Cambridge University Press.

[6] "Individualism" [Indibiduwalismo]. Ayn Rand Lexicon (sa wikang Ingles). Nakuha noong 26 Agosto 2026.

[7] "Individual Rights" [Mga Indibiduwal na Karapatan]. Ayn Rand Lexicon (sa wikang Ingles). Inarkibo mula sa orihinal noong 21 Pebrero 2009. Nakuha noong 26 Agosto 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]