Makapangyarihang serye

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Ang eksponensiyal na punsiyon(sa bughaw) at ang suma(sum) ng unang n+1 mga termino ng seryeng Maclaurin nito(sa pula)

Sa sangang integral calculus ng matematika, ang makapangyarihang serye o power series ay tumutukoy sa ekspresyong:

kung saan:

ang ay isang tunay o hugnayan na bilang, maliban na lamang kung binigyan ng diin na ang ay isang tunay na bilang.

Hindi nagdudulot ng kaguluhan ang karugtong ng mga halagang hugnayan dahil ang teorya ng mga hangganan para sa mga seryeng hugnayan, sa katunayan, ay kaparehong-kapareho ng serye para sa mga tunay na bilang. Kaya, kung ang isang baryante ay:

at ayon sa kahulugan, ang

ay katumbas ng:

at

Ang mga seryeng kapangyarihan ay lumalabas sa numerikal na analisis gayundin sa kombinatroniks(sa ilalim ng lumilikhang punsiyon at elektrikal na inhiryeriya kung saan ito ay tinatawag na Z-transporma). Ang pamilyar na notasyong desimal para sa mga real na bilang ay maaari ring makita na isang halimbawa ng seryeng kapangyarihan sa intedyer na koepisyente ngunit ang argumentong x ay nakapirme sa 1⁄10. Sa teoriya ng bilang, ang konsepto ng bilang na p-adic, ay malapit na kaugnay ng seryeng kapangyarihan.

Panimula[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang simbolong , "sigma", ay kumakatawan sa malaking titik na "S" ng alpabetong Griyego at nangangahulugan ng kabuuan ng isang binigay na karamihan. Inihihiwalay ng pariralang notasyong sigma ang kabuuang hanay na mayroong sigma (kagaya ng nasa may pinakataas) mula sa pinalawak na katumbas nito pagkatapos ng equal sign. Ang terminong na hindi kasama ang ay tinatawag na "terminong palagian" (constant term).

Teoryang Pormal[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang dalawang makapangyarihang serye ay masasabing magkatumbas kung ang kani-kanilang koepisyent ay magkatulad din. Iyon ay:

at nangangahulugan na:

at

Ang makapangyarihang serye na pinaramihan ng isang konstant na , batay sa patakaran, ay:

At ang dalawang makapangyarihang serye na pinagsama at mayroon nang mga konstant, ay:

Ang bunga ng pagsasama na ito ay maaari ring pagsamahin gaya ng mga polinomyal:

O, sa notasyong sigma:

Kung saan:

Ito ang tinatawag na produktong Cauchy na ipinangalan mula sa matematikong Pranses na si Augustin Louis-Cauchy. Kung ito ang gagamitin, ang kahit anong nawawalang mga koepisyent sa makapangyarihang serye ay kinukunsiderang 0.

Kung ang terminong konstant na ng denominator ay hindi katumbas sa 0, ang kusyenteng ay maaaring gamitan ng mahabang paghahati, o, ang katumbas nito na at pagsama sa mga koepisyent.

Ang natamong serye, o ang pormal na deribatibo, ay pinakahuluganan ng:

Sa notasyong sigma, ito ay maaaring isulat bilang:

Kung saan ang terminong may ay ang suma sa kanan na 0. Ang mas matataas na deribatibo ay maaaring makuha sa pagpapaulit-ulit ng kaparehong paraan. Ang makapangyarihang serye ay mayroong pormal na deribatibo sa lahat ng uri, kahit na ang punsyon ay kinakatawanan ng mga seryeng makukuha lamang kung ang ay katumbas sa 0, kaya, hindi ito differentiable sa lahat ng pagkakataon.

Pagtatagpo ng mga Serye[baguhin | baguhin ang batayan]

Hindi nangangailangan ang teoryang pormal ng isang makapangyarihang serye na mayroong kahulugan na katumbas sa isang bilang sa kahit anong halaga ng . Ngunit ang serye ng pagkanais sa isang equasyong differential ay hindi nagbibigay ng numerong sagot sa pangkalahatan, kung kapag

Seryeng Taylor[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Makapangyarihang serye sa isang bariabulo ang inpinitong serye(infinite series) na may anyong:

kung saan ang an ay kumakatawan sa koepisyente ng ika-n termino, ang c ay isang konstante, ang x ay nagiiba sa palibot ng c (sa dahilang ito, ang serye ay minsang sinasalita na nakasentro sa c). Ang seryeng ito ay lumilitaw bilang Seryeng Taylor ng isang kilalang punsiyon.

Seryeng Maclaurin[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa maraming sitwasyon, ang c ay katumbas ng sero, halimbawa kung ipagpalagay na seryeng Maclaurin. Sa mga gayong kaso, ang seryeng kapangyarihan ay kumukuha ng simpleng anyo na: