Nasreddin

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Isang 17th-century na dibuho ni Nasreddin, na kasalukuyang nasa Museong Aklatan ng Palasyo ng Topkapi.

Si Nasreddin o Nasreddin Hodja o Mullah Nasreddin Hooja ( /næsˈrɛdn/[1]) o Mullah Nasruddin (1208–1285) ay isang Seljuk na satiristo, ipinanganak sa Nayon ng Hortu sa Sivrihisar, Lalawigan ng Eskişehir, kasalukuyang Turkiya at namatay noong ika-13 siglo sa Akşehir, malapit sa Konya, isang kabesera ng Seljuk Sultanato ng Rum, sa Turkiya sa kasalukuyan.[2] Siya ay itinuturing na isang pilosopo, Sufi, at pantas, na naaalala sa kaniyang mga nakakatawang kuwento at anekdota.[3] Lumilitaw siya sa libo-libong mga kuwento, kung minsan ay nakakatawa, kung minsan ay matalino, ngunit madalas, masyadong, isang tanga o ang katatawa ng isang biro. Ang isang kuwentong Nasreddin ay karaniwang may banayad na katatawanan at isang likas na katangian ng pagtuturo.[4] Ang Pandaigdigang pista ng Nasreddin Hodja ay ipinagdiriwang sa pagitan ng 5 at 10 Hulyo sa kaniyang bayan bawat taon.[5]

Pinagmulan at pamana[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang mga pag-aangkin tungkol sa kaniyang pinagmulan ay isinagawa ng maraming grupong etniko.[6][7] Maraming mga sanggunian ang nagbigay sa lugar ng kapanganakan ni Nasreddin bilang Pamayanan ng Hortu sa Sivrihisar, Lalawigan ng Eskişehir, kasalukuyang Turkiya, noong ika-13 siglo, pagkatapos nito ay nanirahan siya sa Akşehir,[7] at kalaunan sa Konya sa ilalim ng pamamahala ng Seljuq, kung saan siya namatay noong 1275 /6 o 1285/6 CE.[8][9] Ang sinasabing libingan ni Nasreddin ay nasa Akşehir at ang "Pandaigdigang Pistang Nasreddin Hodja" ay isinasagawa taon-taon sa Akşehir sa pagitan ng 5–10 Hulyo.[10]

Sa Asyano at Caucasus na tradisyon at panitikang pambayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Para sa mga taong Uzbek, ang Nasreddin ay isa sa kanila; siya raw ay tumira at isinilang sa Bukhara.[11] Sa mga pagtitipon, pagpupulong ng pamilya, at mga pista ay nagkukuwento sila sa isa't isa tungkol sa kaniya na tinatawag na "latifa" ng "afandi". Mayroong hindi bababa sa dalawang koleksiyon ng mga kuwentong Uzbek na nauugnay kay Nasriddin Afandi:

  • "Afandining qirq bir passhasi" – (Apatnapu't isang langaw ng Afandi) – Zohir A'lam, Tashkent
  • "Afandining besh xotini" – (Limang asawa ni Afandi)
Pabalat ng Molla Nasraddin (1906, #2). Si Nasreddin ang nakangiting pigura sa kanan.

Si Nasreddin ang pangunahing tauhan sa isang magasin, na tinatawag na Molla Nasraddin, na inilathala sa Azerbaijan na "binabasa sa buong mundong Muslim mula Morocco hanggang Iran". Ang walong pahinang Azerbaijani satirikang peryodiko ay inilathala sa Tiflis (mula 1906 hanggang 1917), Tabriz (noong 1921) at Baku (mula 1922 hanggang 1931) sa Azeri at paminsan-minsang mga wikang Ruso. Itinatag ni Jalil Mammadguluzadeh, inilalarawan nito ang hindi pagkakapantay-pantay, kultural na asimilasyon, at katiwalian at kinutya ang mga atrasadong pamumuhay at halaga ng mga klero at panatiko sa relihiyon.[12] Ang magasin ay madalas na ipinagbawal[13] ngunit may namamayaning impluwensiya sa panitikang Azerbaijani at Irani.[14]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Turko: Nasreddin Hoca, Ottoman Turkish: نصر الدين خواجه‎, Nasreddīn Hodja, Persa: خواجه نصرالدین‎, Pastun: ملا نصرالدین‎, Arabe: نصرالدین جحا‎ / ALA-LC: Naṣraddīn Juḥā, Urdu: ملا نصر الدین‎ / ALA-LC: Mullā Naṣru l-dīn, Uzbek: Nosiriddin Xo'ja, Padron:Lang-bs, Albanes: Nastradin Hoxha, Nastradini, Rumano: Nastratin Hogea
  2. "Nasreddin Hodja". pitt.edu. Kinuha noong 2016-09-10.
  3. The outrageous Wisdom of Nasruddin, Mullah Nasruddin Naka-arkibo 29 May 2007 sa Wayback Machine.. Retrieved 19 February 2007.
  4. Javadi, Hasan. "MOLLA NASREDDIN i. THE PERSON". Encyclopaedia Iranica. Tinago mula orihinal hanggang 17 November 2015. Kinuha noong 2015-12-07.
  5. "Akşehir Belediyesi - Nasreddin Hoca Şenliği". aksehir.bel.tr. Tinago mula orihinal hanggang 17 August 2011.
  6. İlhan Başgöz, Studies in Turkish folklore, in honor of Pertev N. Boratav, Indiana University, 1978, p. 215. ("Quelle est la nationalité de Nasreddin Hodja – est-il turc, avar, tatar, tadjik, persan ou ousbek? Plusieurs peuples d'Orient se disputent sa nationalité, parce qu'ils considerent qu'il leur appartient.") (sa Pranses)
  7. 7.0 7.1 John R. Perry, "Cultural currents in the Turco-Persian world", in New Perspectives on Safavid Iran: Majmu`ah-i Safaviyyah in Honour of Roger Savory, Taylor & Francis, ISBN 978-1-136-99194-3, p. 92.
  8. "Nasreddin Hoca". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Tinago mula orihinal hanggang 29 September 2007. Kinuha noong 28 December 2006.
  9. Fiorentini, Gianpaolo (2004). "Nasreddin, una biografia possibile". Storie di Nasreddin. Toronto: Libreria Editrice Psiche. ISBN 978-88-85142-71-8. Tinago mula orihinal hanggang 7 April 2004. Kinuha noong 28 December 2006.
  10. "Nasreddin Hoca". Republic of Turkey Ministry of Culture and Tourism. Tinago mula orihinal hanggang 29 September 2007. Kinuha noong 28 December 2006.
  11. Hixarid Fedai. "Mulla or Hodja Nasreddin as seen by Cypriot Turks and Greeks" (PDF). folklore.ee.
  12. Molla Nasraddin – The Magazine: Laughter that Pricked the Conscience of a Nation by Jala Garibova. Azerbaijan International. #4.3. Autumn 1996
  13. (sa Ruso) Molla Nasraddin, an entry from the Great Soviet Encyclopaedia by A.Sharif. Baku.ru
  14. (sa Persa) Molla Nasraddin and Jalil Mammadguluzadeh by Ebrahim Nabavi. BBC Persian. 6 July 2006