Pang-uri

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Wikibooks
Mayroon sa Wikibooks ng patungkol sa Pang-uri.

Ang pang-uri ay isang bahagi ng pananalita na binabago ang isang pangngalan, karaniwang sinasalarawan nito o ginagawang mas partikular ito. Gayon man, hindi kinikilalang uri ng salita sa pangkalahatan ang pang-uri; sa ibang salita, may mga ilang wika ang hindi gumagamit ng mga pang-uri.[kailangan ng sanggunian] Ang pang-uri ay nagbibigay ng turing sa isang pangngalan o panghalip. Ang mga pinakakinikilalang mga pang-uri ay iyong mga salita katulad ng malaki, matanda at nakakapagod na sinasalarawan ang mga tao, mga lugar, o mga bagay.

Kayarian ng Pang-uri

May apat na anyo ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:

  • Payak - Ito'y binubuo ng mga salitang-ugat lamang. Mga halimbawa: hinog, sabog, ganda,
  • Maylapi - Ito'y mga salitang-ugat na kinakabitan ng mga panlaping Ka-, ma-, main, ma-hin, -in, -hin, mala-, kasing-, kasim-, kasin-, sing-, sim-, -sin, at kay-,
  • Inuulit - Ito'y binubuo sa pamamagitan ng pag-ulit ng buong salita o bahagi ng salita. Mga halimbawa: pulang-pula,puting-puti,araw-araw gabi-gabi. hindi inuulit ang mga salitang: halo-halo, paru-paro.
  • Tambalan - Ito'y binubuo ng dalawang salitang pinagtatambal. Mga halimbawa: ningas-kugon, ngiting-aso, balat-sibuyas, kapit-tuko at bahag buntot.

Uri ng Pang-uri

May tatlong uri ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:

  • Pang-uring naglalarawan - Nagpapakilala ng uri o kabagayan ng isang pangngalan o panghalip.
  • Pang-uring pamilang - Nagpapakita ng bilang ng pangngalan o panghalip.
    • Pamilang na panunuran o ordinal - ginagamit sa pagpapahayag ng pagkakasunud-sunod ng tao, bagay, hayop, lugar at gawain. May panlapi itong ika- o pang-.
  • Pantangi-sinasabi ang tiyak na pangngalan.
    • Kardinal na pamahagi - ginagamit kung may kabuuang binabahagi o pinaghahati-hati.
    • Kardinal na palansak o papangkat-pangkat - nagsasaad ng bukod sa pagsasama-sama ng anumang bilang, tulad ng tao, bagay, pook atbp.
    • Kardinal na pahalaga - nagsasaad ng halaga ng mga bagay.

Kaantasan ng Pang-uri

May tatlong kaantasan ng pang-uri.

  • Lantay - naglalarawan lamang ng isa o payak na pangngalan o panghalip.
  • Pahambing - ginagamit sa pagtutulad ng dalawang pangngalan o panghalip
    • Magkatulad - ang paghahambing kung patas sa katangian ang pinagtutulad
    • Di-magkatulad - ang paghahambing kung nagbibigay ito ng diwa ng pagkakait, pagtanggi o pagsalungat
      • Palamang - may higit na positibong katangian ang inihahambing sa bagay na pinaghahambing
      • Pasahol - may hugit na negatibong katangian ang pinaghahambingan
  • Pasukdol - pinakadulong digri ng kaantasan
Lantay Pahambing Pasukdol
Magkatulad Di-magkatulad
Palamang Pasahol
pangit kasing-pangit higit na pangit di-gaanong pangit pinakapangit
maganda singganda mas maganda di-masyadong maganda ubod ng ganda
mabango magkasing-bango lalong mabango di-gasinong mabango tunay na mabango

Mga sanggunian