Pang-uri

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Wikibooks
Mayroon sa Wikibooks ng patungkol sa Pang-uri.

Ang pang-uri ay isang bahagi ng pananalita na binabago ang isang pangngalan, karaniwang sinasalarawan nito o ginagawang mas partikular ito. Gayon man, hindi kinikilalang uri ng salita sa pangkalahatan ang pang-uri; sa ibang salita, may mga ilang wika ang hindi gumagamit ng mga pang-uri.[kailangan ng sanggunian] Ang pang-uri ay nagbibigay ng turing sa isang pangngalan o panghalip. Ang mga pinakakinikilalang mga pang-uri ay iyong mga salita katulad ng malaki, matanda at nakakapagod na sinasalarawan ang mga tao, mga lugar, o mga bagay.

Kayarian ng pang-uri[baguhin]

May apat na anyo ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:

  1. Payak- Ito'y binubuo ng mga salitang-ugat lamang. Mga halimbawa: hinog, sabog, ganda
  2. Maylapi - Ito'y mga salitang-ugat na kinakabitan ng mga panlaping Ka-, ma-, main, ma-hin, -in, -hin, mala-, kasing-, kasim-, kasin-, sing-, sim-, -sin, at kay-,
  3. Inuulit - Ito'y binubuo sa pamamagitan ng pag-ulit ng buong salita o bahagi ng salita. Mga halimbawa: pulang-pula,puting-puti,araw-araw gabi-gabi. HINDI inuulit ang mga salitang: halo-halo, paruparo, matigas-tigas
  4. Tambalan - Ito'y binubuo ng dalawang salitang pinagtatambal. Mga halimbawa: ningas-kugon, ngiting-aso, balat-sibuyas, kapit-tuko at bahag buntot.

Uri ng pang-uri[baguhin]

May tatlong uri ang mga pang-uri. Ito ay ang mga sumusunod:

  1. Panlarawan- nagpapakilala ng uri o kabagayan ng isang pangngalan o panghalip.
  2. Pamilang- nagsasaad ng bilang o dami ng pangngalan. Merong anim na uri ang pang-uring pamilang.
  • Kardinal o Patakaran- nagsasaad ng bilang o dami ng pangngalan.
 mga halimbawa: dalawang libro, isang pakete
  • Ordinal o Panunuran- ginagamit ito sa pagsusunod-sunod ng pangngalan. Ito ay ginagamitan ng panlaping ika- o pang-.
 mga halimbawa: unang biyahe, ikatlong bahay
  • Pamahagi- naglalarawan ng paghahati-hati sa kabuuan.
 mga halimbawa: kalahating kilong letson, tatlong kapat na pizza
  • Pahalaga- naglalarawan ng halaga.
 halimbawa: sampung pisong puto bumbong
  • Palansak- naglalarawan ng pagpapangkat-pangkat.
 halimbawa: sanda-sandaang tao
  • Patakda- nagsasaad ng tiyak na bilang. May panlaping tig-, -an/-han.
 mga halimbawa: iisa, sasampu, waluhan, tig-lima

Kaantasan ng pang-uri[baguhin]

Ang tatlong kaantasan ng pang-uri ay:

  1. Lantay-naglalarawan ang pang-uring lantay ng isang pangngalan o panghalip na walang pinaghahambingan.
  2. Pahambing-nagtutulad ang pahambing sa dalawa o higit pang pangngalan o panghalip.
  3. Pasukdol-ang ay katangiang namumukod o nagngingibabaw sa lahat ng pinaghahambingan.

Mga sanggunian[baguhin]