Shih Huang Ti

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Qin Shi Huang
秦始皇
Qinshihuang.jpg
Hari ng Qin
Paghahari ika-7 ng Mayo 247 – 220 BK
Hinalinhan Haring Zhuangxiang
Emperador ng Tsina
Reign 220 BK – ika-10 ng Setyembre 210 BK
Kahalili Qin Er Shi
Isyu
Kinoronahang Prinsipe Fusu
Qin Er Shi
Prince Gao
Buong pangalan
Ancestral name: Ying ()
Clan name: Zhao ()
Given name: Zheng ()
House Dinastiyang Qin
Ama King Zhuangxiang
Ina Queen Dowager Zhao
Ipinanganak ika-7 ng Pebrero 260 BK
Namatay ika-10 ng Agosto 210 BK (50-taong gulang)
Qin Shi Huang
Qin Shi Huang (Chinese characters).svg
"Qin Shi Huang" sa seal script (taas) at modernong (bottom) Tsino characters
Chinese 秦始皇
Kahulugang literal Unang Emperador ng Qin
Shi Huang Di
Chinese 始皇帝
Literal meaning "Unang Tsinong Emperador"
Haring Zheng ng Qin
Chinese
Zhao Zheng
Traditional Chinese 趙政
Simplified Chinese 赵政

Si Qin Shi Huang-Di (Tsino: 秦始皇), pinanganak bilang Ying Zheng (嬴政) at kilala rin bilang Hari Zheng ng Qin (秦王政) ay pinanganak na prinsepe ng estado ng Qin at naging unang emperador ng Tsina pagkatapos masakop ng Qin ang lahat ng Mga Naglalabanang Estado. Pinag-isa niya ang buong Tsina noong 221 BK. Sa halip na mapanatili ang titulo na "hari" na ginamit ng mga nakaraang pinuno ng Shang at Zhou, siya ay namahala bilang Kauna-unahang Emperador (始皇帝) ng Dinastiyang Qin simula 220 hanggang 210 BK. Ang kaniyang sariling imbentong titulo na "emperador" (皇帝) ay magpapatuloy na gamitin ng mga Tsinong pinuno sa susunod na dalawang libong taon.

Mga pangalan at titulo[baguhin | baguhin ang batayan]

Kapanganakan at kabataan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ayon sa Mga Talata ng Dakilang Mananalaysay na isinulat ni Sima Qian sa panahon ng Dinastiyang Han, ang unang naging emperador ay ang panganay na lalaking anak ng prinsipe ng Qin na si Yiren, kung sino ay kinilala bilang Haring Zhuangxiang ng Qin. Si Lü Buwei ay isang mayamang mangangalakal mula sa Estado ng Wey na nakilala ang prinsipe ng Qin na si Yiren habang naninirahan sa looban ng korte ng Zhao bilang isang bihag upang magarantiya ang pansamantalang kapayapaan sa pagitan ng dalawang estadong ito. Umibig sa unang pagkikita si prinsipe Yiren sa isang kabit ni Lü Buwei. Sumang-ayon si Lü na maging asawa ni Yiren ang kanyang kabit na kinilala bilang Babaeng Zhao (Zhao Zi) hango sa Estado ng Zhao. Nagsilang ng isang sanggol si Babaeng Zhao noong ika-18 ng Pebrero; at pinangalanang Zhao Zheng - ang pangalang Zheng (正) ay kinuha sa kanyang buwan ng kapanganakang Zhengyue (正月), ang unang buwan sa Tsinong kalendaryong buwan. Ang mga pakana ni Lü Buwei ay kalaunang nakatulong sa pagiging hari ni Yiren sa 250 BK.

Gayunman, inangkin din ng Mga Talata ng Dakilang Mananalaysay na ang unang emperador ay hindi tunay na anak ni Prince Yiren ngunit kay Lü Buwei. Ayon sa bersyon na ito, noong ipinakilala na ni Lü Buwei ang nagsasayaw na babae sa prinsipe, kabit siya ni Lü Buwei at nabuntis na niya at ipinanganak ang sanggol matapos ang hindi karaniwang mahabang panahon ng pagbubuntis. Ayon sa mga pagsasalin ng Mga Salaysay ni Lü Buwei, nanganak si Zhao Ji sa darating na emperador sa lungsod ng Handan sa 259 BK, ang unang buwan ng ika-48 taon ng paghahari ni Zhaoxiang ng Qin.

Ang kaisipan na ang emperador ay isang anak sa labas na malawak na pinaniniwalaan sa buong kasaysayan ng Tsina ang nagdagdag sa karaniwang negatibong pagtingin sa Unang Emperador.

Bilang Hari ng Qin[baguhin | baguhin ang batayan]

Rehensiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Sa 246 BK, nang mamatay si Haring Zhuangxiang matapos ang isang maikling panahon ng kapangyarihan na tatlong taon lamang, siya ay sinundan sa trono ng kanyang 13-taon gulang na anak na lalaki. Noong panahon, bata pa rin si Zhao Zheng kaya gumanap bilang pansamantalang punong ministro si Lü Buwei ng Estado ng Qin, na nakikipagdigmaan pa rin sa iba pang anim na mga estado. Noong panahon, bata pa rin si Zhao Zheng kaya gumanap si Lü Buwei bilang pansamantalang punong ministro ng Estado ng Qin, na kasalukuyang nakikipagdigmaan pa rin sa iba pang anim na mga estado. Nakatulong ang pagmamanipula ni Lü Buwei na maging Haring Zhuanxiang si Yiren ng Qin sa 250 BK.

Pagtangkang pagalsa ni Lao Ai[baguhin | baguhin ang batayan]

Unang tangkang pagpatay[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangalawang tangkang pagpatay[baguhin | baguhin ang batayan]

Pag-iisa ng Tsina[baguhin | baguhin ang batayan]

Bilang Emperador ng Qin[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga administratibong reporma[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga repormang pang-ekonomiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Pilosopiya[baguhin | baguhin ang batayan]

Pangatlong tankang pagpatay[baguhin | baguhin ang batayan]

Gawaing-bayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Dakilang Pader ng Tsina[baguhin | baguhin ang batayan]

Kanal ng Lingqu[baguhin | baguhin ang batayan]

Salamankang Gamot ng Buhay[baguhin | baguhin ang batayan]


Tsina Ang lathalaing ito na tungkol sa Tsina ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.