Zoilo Galang
| Zoilo Galang | |
|---|---|
 Si Galang noong 1921 | |
| Kapanganakan | Zoilo Mercado Galang 27 Hulyo 1895 Bacolor, Pampanga, Kapitaniya Heneral ng Pilipinas |
| Kamatayan | 1959 (edad 63–64) Pilipinas |
| Trabaho | Manunulat |
| Wika | Ingles |
| Nasyonalidad | Pilipino |
| Edukasyon | Paaralang Elementarya ng Bacolor Mataas na Paaralan ng Pampanga |
| Alma mater | Escuela de Derecho de Manila Unibersidad ng Pilipinas |
| (Mga) kilalang gawa | A Child of Sorrow |
| (Mga) asawa | Adela Cortez |
| (Mga) anak | 5 |
Si Zoilo Mercado Galang (Hulyo 27, 1895 – 1959[1]) ay isang manunulat mula sa Pampanga, Pilipinas. Kinikilala siya bilang isa sa mga nangunang manunulat na Pilipino na gumamit ng wikang Ingles.[2] Siya ang may-akda ng A Child of Sorrow, ang kauna-unahang nobelang Pilipino na nasulat sa Ingles, na inilathala noong 1921.[3]
Talambuhay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Unang yugto ng buhay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ipinanganak si Galang noong Hulyo 27, 1895 sa bayan ng Bacolor, Pampanga, kina Santiago Galang at Vicenta Mercado. Isinilang siya noong huling yugto ng pananakop ng Espanya sa Pilipinas, at sa kanyang kabataan ay naimpluwensiyahan siya ng parehong kulturang Kastila at Amerikano. Natapos niya ang kanyang pag-aaral sa Paaralang Elementarya ng Bacolor[4] at Mataas na Paaralan ng Pampanga. Una siyang nagtrabaho bilang takigrapo, gamit ang parehong wikang Kastila at Ingles. Sinikap din niyang mag-aral ng abogasya, subalit walang tiyak na tala kung natapos niya ang kursong ito.[2] Bagaman, iniulat na nagtapos siya sa Escuela de Derecho sa Maynila noong 1919.[4] Noong 1925, kumuha rin siya ng mga espesyal na kurso sa panitikan sa Unibersidad ng Pilipinas upang higit pang linangin ang kanyang kakayahang pampanitikan.[4]
Karera
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nakilala si Galang sa kanyang mga akdang nasusulat sa Ingles. Kabilang siya sa mga unang Pilipinong naglathala ng mga akdang pampanitikan sa wikang Ingles, at siya rin ang may-akda ng mga sumusunod na unang publikasyon sa ganitong anyo:[2]
- A Child of Sorrow (1921) – kauna-unahang nobelang Pilipino sa Ingles
- Tales of the Philippines (1921) – unang kalipunan ng mga alamat at kuwentong-bayan ng Pilipinas sa Ingles
- Life and Success (1921) – unang kalipunan ng mga sanaysay ng mga Pilipino sa Ingles
- The Box of Ashes and Other Stories (1924) – unang kalipunan ng mga maikling kuwentong Pilipino sa Ingles
Naipalathala rin ang kanyang mga sanaysay sa The Best Thing in the World at Master of Destiny (kapwa inilathala noong 1924).[2]
Noong 1957, pinangunahan ni Galang ang paggawa ng isang ensiklopedya na binubuo ng dalawampung tomo o bolyum na tumatalakay sa mga paksang may kaugnayan sa Pilipinas. Nasunog ang orihinal na manuskrito sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, subalit matagumpay na nailathala ang ikatlong edisyon sa kabila ng trahedya. Hanggang sa kasalukuyan, matatagpuan ang mga kopya ng naturang ensiklopedya sa mga pangunahing aklatan sa iba’t ibang panig ng daigdig.
Nagsulat din siya ng mga aklat pangkasaysayan para sa mga mag-aaral sa elementarya, tulad ng Leaders of the Philippines (1932), Important Characters in Philippine History (1939), Mario and Minda (1940), Hero of Tirad Pass and Others (1949), Mr. Perez, Teacher (1950), at Home, School and Community (1950).[2]
Personal na buhay
[baguhin | baguhin ang wikitext]Ikinasal si Zoilo Galang kay Adela Cortez, at nagkaroon sila ng limang anak: sina Manuel Cortez Galang, Mario Cortez Galang, Ligaya Cortez Galang, Marciano Cortez Galang, at Mensio Cortez Galang.[5]
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Philippines". World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia (sa wikang Ingles). 9. Marshall Cavendish: 1250. 2007. ISBN 978-0-7614-7631-3.
- 1 2 3 4 5 "Galang, Zoilo". Panitikan Philippine Literature Portal (sa wikang Filipino). UP Institute of Creative Writing. 6 Hunyo 2014. Nakuha noong 20 Abril 2019.
- ↑ Elmer A. Ordoñez's Book Review, The Sunday Times/The Manila Times, Marso 14, 2004 (sa Ingles)
- 1 2 3 Castro, Alexander Maynardo del Rosario (2006). Views from the Pampang and Other Scenes (sa wikang Ingles). Alex R. Castro. ISBN 978-971-92417-4-4.
- ↑ "A Child of Sorrow [Ranes, Raquinio, and Rasalan]". Pubhtml5 (sa wikang Ingles). Nakuha noong 2025-07-30.