Homo habilis
| Homo habilis Hangganan ng fossil: 2.3–1.4 milyong taon ang nakalilipas Pliocene-Pleistocene |
|
|---|---|
 |
|
| Kauriang pang-agham | |
| Kaharian: | Animalia |
| Kalapian: | Chordata |
| Klase: | Mammalia |
| Orden: | Primates |
| Pamilya: | Hominidae |
| Sari: | Homo |
| Espesye: | H. habilis |
| Pangalang dalawahan | |
| †Homo habilis Leakey et al., 1964 |
|
Ang Homo habilis (may kahulugang "taong marunong gumawa ng kung anu-anong mga bagay) ay isang uri ng saring Homo, na namuhay noong bandang 1.4 hanggang 2.3 milyong mga taon na ang nakalilipas sa simula ng panahong Pleistoseno.[1] Ang pagkakatuklas at paglalarawan ng uring ito ay ikinakabit kapwa kina Mary at Louis Leakey, na nakatagpo ng mga kusilba sa Tanzania, Silangang Aprika, sa pagitan ng 1962 at 1964.[2] Ang Homo habilis (o maaaring H. rudolfensis) ang pinakamaagang nakikilalang uri ng saring Homo. Sa kanyang anyo at morpolohiya, ang H. habilis kung gayon ay ang pinaka malayo ang pagkakatulad sa makabagong mga tao ng lahat ng mga uri na nasa loob ng saring (maaaring maliban sa H. rudolfensis). Ang H. habilis ay maiksi ang taas at may hindi pantay na mahahabang mga bisig kung ihahambing sa makabagong mga tao; subalit hindi gaanong nakaungos ang mukha nito kung ihahambing sa mga australopitesino na iniisip na mga ninuno nito. May kapasidad na pangkraneo na bahagyang mas kakaunti kaysa kalahati ng sukat ng makabagong mga tao. Sa kabila ng morpolohiya ng katawan na parang sa bakulaw, ang mga nalalabi ng H. habilis ay madalas na nasasamahan ng mga primitibong mga kagamitang yari sa bato (halimbawa na ang nasa Olduvai Gorge, Tanzania at Lawa ng Turkana, Kenya).
Ang Homo habilis ay kadalasang iniisip bilang ninuno ng mas may magandang hubog ng katawan at mas sopistikadong Homo ergaster na nagbigay daan sa pagkakaroon ng mga uri mas kamukha ng tao: ang Homo erectus. Nagpapatuloy ang mga pagtatalo kung ang H. habilis ay isang tuwirang ninuno ng tao, at kung ang lahat ng nalalamang mga posil ay wastong naiugnay sa uri. Bagaman ganito, noong 2007, may bagong mga pagkakatuklas na nagmumungkahing ang dalawang mga uri ay namuhay na magkasabayan at maaaring isang magkahiwalay na pinaglahian mula sa isang pangkaraniwan o magkaparehong ninuno sa halip na nagsimula ang H. erectus mula sa H. habilis.[3]
Mga sanggunian[baguhin]
- ↑ New York Times, artikulong Fossils in Kenya Challenge Linear Evolution, nalathala noong Agosto 9, 2007, na naglalahad na ang mga siyentipikong nagbigay ng petsa at sumuri sa mga ispesimen o halimbawa ng Homo habilis na may 1.44 milyong mga taong gulang at ng isang Homo erectus na may 1.55 mga milyong taong gulang, na ang kanilang natuklasan ay humahamon sa nakaugaliang pananaw na ang mga uring ito ay dumaan sa ebolusyon pagkaraan ng isa't isa. Sa halip, tila namuhay silang magkasabayan sa silangang Aprika sa loob ng kalahati ng isang milyong mga taon.
- ↑ Nilarawan ni Richard Leakey ang pagkakatuklas at pagpapangalan ng unang H. habilis sa The Making of Mankind, pp 65-66 ng edisyong pang-1981 ng Dutton na may matigas na pabalat. Natagpuan ito ni Jonathan Leakey sa Olduvai, at tinawag sa una bilang "anak ni Jonny". Ayon kay Leakey, pinangalan ang uri dahil sa "kakayanan nitong gumawa ng mga kagamitan" at ang habilis ay may ibig sabihing "may kasanayan". Sa isang paglalahad pa, humingi ng isang pangalan si Louis mula kay Raymond Dart, na isinalinwika ni Phillip Tobias bilang "handyman" sa Ingles o "taong marunong gumawa ng maraming mga bagay". Sa paglaon, naging OH 7 ito.
- ↑ F. Spoor, M. G. Leakey, P. N. Gathogo, F. H. Brown, S. C. Antón, I. McDougall, C. Kiarie, F. K. Manthi & L. N. Leakey (9 Agosto 2007). "Implications of new early Homo fossils from Ileret, east of Lake Turkana, Kenya". Nature 448 (448): 688–691. doi:10.1038/nature05986.
Ang lathalaing ito na tungkol sa Tao at Biyolohiya ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.
