Hudaismo

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Hudayka[1]

Ang Hudaismo (Kastila: ju·da·ís·mo; Ebreo: יהדות, yahedut) ang kulturang pampananampalataya ng mga Hudyo. Isa ito sa mga kauna-unang natalang pananampalatayang monoteista at isa rin sa mga pinakalumang tradisyong pampananampalatayang sinusundan pa rin hanggang sa ngayon. Ang doktrina at kasaysayan ng Hudaismo ay ang pinakamalaking bahagi ng batayan ng ibang mga pananampalatayang Abraamiko, kasama na ang Kristyanismo at Islam. Sa gayon, naging isang pangunahing pwersa ang Hudaismo sa pagsasahugis ng daigdig. Ang kanilang naging simbolo ay ang Bituin ni David; sa kasalukuyan ang kanilang simbolo ay ang isang aranyang may pitong sanga, na tinatawag na menora.

Mga nilalaman

[baguhin] Hudaismong Separdi

Ang Hudaismong Separdi ang uri ng Hudaismo ng mga Hudyong nagmula sa timog Yuropa, Mediteraneo, at kanluran at gitnang Asya. Sa kasaysayan, mas naging kaugalian ng mga Separdi na makihalubilo sa pangkalahatang populasyon kung ihahambing sa mga Askenasi, na mas susceptible sa pagbubukod mula sa mas malawak na lipunan;[2] dulot ito ng magkakaibang klimang pangkultura at pampananampalataya na kinagalawan ng dalawang pangkat na ito.[3][4]

[baguhin] Hudaismong Askenasi

Ang Hudaismong Askenasi ang uri ng Hudaismo ng mga Hudyong nagmula sa hilagang Yuropa.

Sa mga nakaraang dalawang dantaon nahati ang mga Hudyo ng hilangang Yuropa sa ilang mga kilusan o denominasyon; ito ang kabaliktaran ng sitwasyon sa mga Hudyong Separdi, na bagaman iba-iba ang mga pananaw ay nananatili pa ring nagkakaisa.[5][6] May iba’t ibang pagkaunawa ang bawat isa sa kung anong mga prinsipyo ng paniniwala ang dapat angkinin ng isang Hudyo, at kung paano dapat mamuhay ang isang Hudyo. Hindi tulad sa mga denominasyong Kristyano, hindi pundamental na napapaghati ng mga pagkakaibang pandoktrinang ito ang mga kilusang Hudyo, na tuluyan pa ring nagsasanib sa ilang mga isyu. Hindi pambihira, halimbawa, ang pagsimba ng isang Hudyong Masorti sa isang sinagogang Ortodokso o Repormista.

[baguhin] Hudaismong Ortodokso

Ang Hudaismong Ortodokso ang kilusang Askenasi na naniniwala sa tradisyonal na interpretasyon ng Hudaismo.

[baguhin] Hudaismong Haredi

Ang Hudaismong Haredi (Ebreo: יהדות חרדית, "Hudaismong takot") ang sangay ng Ortodoksiya na may makitid na interpretasyon ng Hudaismo. Kilala rin sila bilang ang mga Ultraortodokso.

[baguhin] Hudaismong Hasidiko

[baguhin] Makabagong Ortodokso

Ang Makabagong Hudaismong Ortodokso ang kilusang Askenasi na, tulad ng Hudaismong Haredi, tinatanggap ang pagkabisa ng batas Hudyo.[7] Gayumpaman, naiiba ito sa Haredismo sa pagtanaw nito sa batas Hudyo hindi bilang isang di-nagbabagong katawan ng mga batas na isinulat ng mga rabino ng mga Sinauna at Gitnang Panahon kundi, tulad ng anumang tradisyong buhay, bilang isang katawang nagbabago at hindi nahihiwalay sa mga realidad ng sitwasyon[8] o panahon. Sa ganito, sila ang kilusang pinakamalapit sa Hudaismong Separdi.

[baguhin] Hudaismong Repormista

Ang Hudaismong Repormista ang kauna-unang modernong sangay ng Hudaismong Askenasi. Hindi nito tinatanggap ang pagkabisa ng batas Hudyo.[9] Nagmula at napaunlad ang kilusang ito sa Alemanya at ngayon ito ang pinakamalaki sa Hilagang Amerika. Maaari itong tukuyin bilang Hudaismong Progresista[10]/Progresibo[11], habang sa Nagkakaisang Kaharian binubuo ng Hudaismong Repormista at Hudaismong Liberal ang Hudaismong Progresista.

[baguhin] Hudaismong Masorti

Ang Hudaismong Masorti o Hudaismong Konserbador[12]/Konserbatibo[13] ang kilusang Askenasi na, tulad ng Hudaismong Ortodokso, tinatanggap ang pagkabisa ng batas Hudyo.[7] Gayumpaman, naiiba ito sa Ortodoksya sa pagtanaw nito sa batas Hudyo hindi bilang isang di-nagbabagong katawan ng mga batas na isinulat ng mga rabino ng mga Sinauna at Gitnang Panahon kundi, tulad ng anumang tradisyong buhay, bilang isang katawang nagbabago at hindi nahihiwalay sa mga realidad ng sitwasyon[8] o panahon.[14] Binibigyang-tanaw ng mga Masorti ang mga rabino ng kasalukuyan bilang kasing-mabisa ng mga rabino ng mga Sinauna at Gitnang Panahon.[7]

[baguhin] Hudaismong Rekonstruksiyonista

[baguhin] Mga sanggunian

  1. ↑ Mula sa ju·dai·ca: http://buscon.rae.es/draeI/SrvltObtenerHtml?origen=RAE&IDLEMA=44326&NEDIC=Si
  2. ↑ http://cgis.jpost.com/Blogs/Perez/entry/misunderstanding_the_sephardim_posted_by
  3. ↑ http://www.jewfaq.org/ashkseph.htm
  4. ↑ http://www.jcpa.org/dje/articles2/sephtol.htm
  5. ↑ http://www.secjerusalem.org/aboutus.html
  6. ↑ http://www.jcpa.org/dje/articles3/sephardic.htm
  7. ↑ 7.0 7.1 7.2 http://www.jewishideas.org/about/
  8. ↑ 8.0 8.1 “’You shall keep My statutes and My laws which if a man shall do he shall live by them’ (Lebitiko 18.5)—and not die because of them (Yoma 85b)!"
  9. ↑ http://www.ccarnet.org/Articles/index.cfm?id=40&pge_id=1606
  10. ↑ Mula sa Kastilang progresista
  11. ↑ Mula sa Inggles na progressive
  12. ↑ Mula sa Kastilang conservador
  13. ↑ Mula sa Inggles na conservative
  14. ↑ Ayon kay Solomon Schechter, “It is not the mere revealed Bible that is of first importance to the Jew, but the Bible as it repeats itself in history, in other words, as it is interpreted by Tradition.”

[baguhin] Mga panlabas na kawing

[baguhin] Separdi

[baguhin] Askenasi

[baguhin] Ortodokso

[baguhin] Repormista

[baguhin] Masorti

[baguhin] Rekonstruksiyonista

Kinuha mula sa "http://tl.wikipedia.org/wiki/Hudaismo"
Mga pansariling kagamitan