Alemanya

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya

Federal Republic of Germany Republikang Pederal ng Alemanya Bundesrepublik Deutschland
Motto: "Einigkeit und Recht und Freiheit" "Pagkakaisa, pagkakapantay-pantay at pagkakaisa
Pambansang awit: Das Lied der Deutschen (ikatlong stanza) tinatawag ding Einigkeit und Recht und Freiheit
Location of  Alemanya  (orange) – on the European continent  (camel & white) – in the Nagkakaisang Europeo  (camel)  —  [Legend]
Kabisera		Berlin (Siya na ring pinakamalaking lungsod) 52°31′N 13°24′E / 52.517, 13.4
Opisyal na wika		Aleman1
Pamahalaan		Parliyamentaryong republikang pederal
-	Pangulo	Horst Köhler
-	Chancellor	Angela Merkel (CDU)
Pagkabuo
-	Eastern Francia	843
-	Banal na Imperyong Romano	962
-	Kumpederasyong Aleman	Hunyo 8, 1815
-	Imperyong Aleman	Enero 18, 1871
-	Republikang pederal	Mayo 23, 1949
-	Pag-iisa	Oktubre 3, 1990
UE accession		Marso 25, 1957
Lawak
-	Kabuuan	357,021 km2 (ika-63) 137,858 sq mi
-	Tubig (%)	2.416
Populasyon
-	2007 estimate	82,400,996 (ika-14)
-	2000 census	82,797,408 (taya ng Hulyo 2000)
-	Densidad	230.9/km2 (ika-50) 598.5/sq mi
GDP (PPP)		2006 estimate
-	Total	$2.585 trilyon (ika-5)
-	Per capita	$31,400 (ika-17)
GDP (nominal)		2006 estimate
-	Total	$2.89 trilyon (ika-3)
-	Per capita	$35,072 (ika-19)
Gini (2000)		28.3 (low)
HDI (2004)		0.932 (high) (ika-21)
Pananalapi		Euro (€) (EUR)
Sona ng oras		CET (UTC+1)
-	Summer (DST)	CEST (UTC+2)
Internet TLD		.de
Kodigong pantawag		49

Ang Alemanya^[1] (internasyonal: Federal Republic of Germany; Aleman: Bundesrepublik Deutschland, pinakamalapit na bigkas [bun·des·re·pu·blík dóych·land]) ay isang bansa sa gitnang Europa na kasama sa Unyong Europeo (EU). Ito ay pinaliligiran ng Hilagang Dagat, Denmark at ng Dagat Baltic sa hilaga; ng Poland at Czechia sa silangan; Austria at Switzerland sa timog, at ng Pransiya, Luxembourg, Belhika, at Netherlands sa kanluran. Ang teritoryo ng Alemanya ay sumasaklaw sa 375,201 kilometro kuwadradong lupain na may pabagu-bagong klima. Ang bansa ay mayroong higit 82 milyong mamamayan at natatangi at unang bansang may pinakamalaking populasyon na kasapi ng Unyong Europeo, at ikatlo sa may pinakamaraming nandarayuhan.^[2]

Sa kabuuan ng kanyang kasaysayan, ang Alemanya ay naging bahagi ng iba't ibang estado. Isang maliit na lugar na kung tawagin ay Germania (wikang Latin) ang tinirahan ng mga taong Germaniko noong mga 100 AD.

Ito ay nabuo lamang bilang estado mula 1871 hanggang 1945 (74 taon), at muli na namang nahati pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig sa dalawa: Republikang Pederal ng Alemanya (internasyonal: Federal Republic of Germany) na nakilala bilang Kanlurang Alemanya (internasyonal: West Germany) at Demokratikong Republika ng Alemanya (internasyonal: Democratic Republic of Germany) na nakilala naman bilang Silangang Alemanya (internasyunal: East Germany). Noong Oktubre 3, 1990, bumagsak ang Silangang Alemanya sa Kanlurang Alemanya at muling nabuo ang bansa. Ang Berlin ang kabisera at ang pinakaimportanteng lungsod.

Mga nilalaman 1 Kasaysayan 2 Pagkahati 3 Sanggunian 4 Mga kawing panlabas

[baguhin] Kasaysayan

Ang bansa ng Alemanya ay masagana sa kasaysayan na nagmula noong 100 BC. Maliit lang ang kaalaman sa dating Alemanya ngunit alam na ang mga tribong Germanic ay madalas naglaban sa Imperyo ng Roma.

Nang ika-9 siglo ay kumalat ang Kristyanismo sa bansa. Dito din pinanganak si Martin Luther, isang monghe na naghimagsik sa batas ng Simbahan at nagsimula ng bagong relihiyon na ang Protestanismo

Nang ika-19 siglo naman ay dumating ang sikat ng kaharian ng Prusya at sa pamumuno ni Otto von Bismarck at nakita ang tagumpay sa mga digmaan laban sa Denmark at Austria. Sa mga huling taon ng siglo natatag ang impyero ng Alemanya pagkatapos sa pagpapanalo sa digmaan laban sa Pranses.

Nang ika-20 siglo naman ang karanasan ng bayan ng Unang Digmaang Pandaigdig at ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig.

Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nahati ang bansa sa silangan at kanluran. Ang Dingding ng Berlin ang naghati sa gitna ng kabisera at naging simbolo ng Digmaang Malamig.

Nang 1989, pinatumba ang Dingding ng Berlin at nagkasama ulit ang kanluran at silangan. Sa kasulukuyan, ang ekonomiya ng Alemanya ay isa sa mga pinakamahusay sa mundo.

[baguhin] Pagkahati

• Länder ng Alemanya

[baguhin] Sanggunian

[baguhin] Mga kawing panlabas

• Deutschland Online, ang internasyonal na magazin ng Republikang Federal ng Alemanya

t • u • b Mga bansa sa Europa Albanya · Alemanya · Andorra · Armenia2 · Austria · Aserbayan1 · Belarus · Belhika · Bosnia at Herzegovina · Bulgaria · Croatia · Tsipre2 · Czechia · Dinamarka3 · Estonia · Espanya1 · Georgia1 · Gresya1 · Unggariya · Islandia · Irlanda · Italya3 · Kazakhstan1 · Latbiya · Liechtenstein · Litwaniya · Luxembourg · Republika ng Masedonya · Malta · Moldova · Monaco · Montenegro · Noruwega3 · Olanda3 · Pinlandiya · Polonya · Portugal3 · Pransya1 · Rumanya · Rusya1 · San Marino · Serbya · Slovakia · Slovenia · Suwesya · Suwisa · Turkiya1 · Ukraine · United Kingdom3 · Lungsod ng Batikano 1 Mayroong bahagi ng teritoryo nito na nasa labas ng Europa.  2 Buong nasa Kanlurang Asya ngunit mayroong ugnayang sosyo-politikal sa Europa.  3 May mga umaasang teritoryo sa labas ng Europa.

t • u • b Ang Unyong Europeo (UE) at mga kandidato sa paglawak Alemanya · Austria · Belhika · Bulgaria · Cyprus · Czechia · Denmark · Espanya · Estonia · Finland · Gresya · Hungary · Irlanda · Italya · Latvia · Lithuania · Luxembourg · Malta · Netherlands · Poland · Portugal · Pransya · Romania · Slovakia · Slovenia · Sweden · United Kingdom Mga bansang kandidato na nasa usapan sa paglawak: Croatia · Turkiya Mga bansang kandidato: Republika ng Masedonya (kilala ng UE bilang "Dating Republikang Yugoslav ng Masedonya") Mga bansang maaring maging bansang kandidato: Albanya · Bosnia at Herzegovina · Montenegro · Serbia