Portugal

Portuguese Republic República Portuguesa Republikang Portuges
Pambansang awit: "A Portuguesa"
Lokasyon ng  Portugal  (green) – on the European continent  (light green & dark grey) – in the European Union  (light green)  —  [Legend]
Kabisera (at Pinakamalaking lungsod)		Lisbon5 38°46′N 9°11′W
Opisyal na wika		Portuges
Panrehiyong wikang kinikilalas		Mirandese1
Mga pangkat-etnikos		95.9% Portuguese, 4.1% (Brazilians, Capeverdeans, Ukrainians, Angolans, other minorities)
Pangalang-turing		Portuguese
Pamahalaan		Parliamentary republic6
-	Pangulo	Aníbal Cavaco Silva
-	Pinunong Ministro	Pedro Passos Coelho
-	Assembly President	Assunção Esteves
Pagbuo		Conventional date for Independence is 1139
-	Founding	868
-	Re-founding	1095
-	De facto sovereignty	24 June 1128
-	Kingdom	25 July 1139
-	Recognized	5 October 1143
-	Republic	5 October 1910
UE accession		1 January 1986
Lawak
-	Kabuuan	92,345 km2 (110th) 35,645 sq mi
-	Tubig (%)	0.5
Populasyon
-	taya sa 2008	10,676,910 (77th)
-	2001 census	10,355,824
-	Densidad	114/km2 (87th) 295/sq mi
GDP (PPP)		taya sa 2008
-	Kabuuan	$235.904 billion
-	Bawat kapita	$22,189
GDP (makangalan)		taya sa 2008
-	Kabuuan	$244.492 billion
-	Bawat kapita	$22,997
HDI (2008)		0.907 (high) (33rd)
Pananalapi		Euro (€)² (EUR)
Sona ng oras		WET³ (UTC0)
-	Summer (DST)	WEST (UTC+1)
Ayos sa petsa		yyyy-mm-dd, yyyy/mm/dd (CE)
Nagmamaneho sa		right
Internet TLD		.pt4
Kodigong pantawag		351
1	Mirandese, spoken in some villages of the municipality of Miranda do Douro, was officially recognized in 1999 (Lei n.° 7/99 de 29 de Janeiro), since then awarding an official right-of-use Mirandese to the linguistic minority it is concerned. The Portuguese Sign Language is also recognized.
2	Before 1999: Portuguese escudo.
3	Azores: UTC-1; UTC in summer.
4	The .eu domain is also used, as it is shared with other European Union member states.
5	Coimbra ay ang kabisera ng bansa noong 1139 hanggang 1260.
6	Ang kasalukyang uri ng pamahalaan ay itinatag dahil sa Himagsikang Karnasyon noong 25 Abril 1974, that ended the authoritarian regime of the Estado Novo.

Nakakarga ang "Portuges" dito. Para sa wika, tingnan ang wikang Portuges.

Ang Portugal, o sa opisyal na Republikang Portuges (República Portuguesa), ay isang bansa na matatagpuan sa timog-kanlurang Europa sa Tangway ng Iberia. Ang Portugal ay ang pinaka-kanluraning bansa sa Europa, at natatabihan ng Karagatang Atlantiko sa kanluran at timog, at ng Espanya sa hilaga at silangan. Ang Atlantikong mga kapuluan ng Azores at Madeira ay bahagi ng Portugal.

Kasaysayan

Ang mga lupain nasa loob ng mga hangganan ng kasalukuyang Republikang Portuges ay patuloy-tuloy nang tinirhan mula pa noong mga panahong prehistorya. Noong taong 29 BC, ang lupain ay tinitirhan ng mga tribung Gallaeci at Lusitani nang isama ito sa Imperyong Romano bilang mga lalawigan ng Lusitania at (bahagi ng) Gallaecia. Ang mga nagsilipat doong na mga Romano ay lubos na nakaimpluwensya sa kulturang Portuges, lalung-lalo na sa wikang Portuges, na ang karamihan ng pinanggalingan ay Latin. Noong ika-5 siglo, pagkatapos ng pagbagsak ng Imperyong Romano, ito ay napasailalim sa mga Hermaniko, tulad ng mga Suevi at Bisigodo. Noong simula ng ika-8 siglo, sinalakay ng mga Morong Muslim ang mga Kristiyanong kahariang yaon, na sumaklaw sa malaking bahagi ng Tangway ng Iberia.

Noong panahon ng Kristiyanong Rekongkista, ang Kondado ng Portugal ay sinimulan, bilang bahagi ng Kaharian ng Galicia. Sa pagtatag ng Kaharian (ng Portugal) noong 1139, pagkakalathala nito noong 1143 at sa pagsasatuwid ng mga hangganan nito pagsapit ng taong 1249, ang Portugal ay umaangkin sa titulo bilang pinakamatandang bansang Europeo.

Noong ika-15 at ika-16 ng mga siglo, dahil sa paglalayag sa karagatan, ang Portugal ay nagtatag ng isang imperyong pandaigdig na may mga teritoryo sa Aprika, Asia, Oceania at Timog Amerika, at sa gayon ay naging pangunahing pandaigdigang kapangyarihang pang-ekonomiya, pampulitika at pangmilitar. Ang Imperyong Portuges ay ang una, at ang may pinakamahabang pag-iral, na imperyong pandaigdig sa mundo. Noong taong 1580, pagkatapos ng krisis sa paghahanap ng kahalili (sa trono), ito ay pinag-isa sa (Imperyo ng) Espanya sa isang yugtong tinatawag na Unyong Iberio; subalit, noong taong 1640 naitatag muli nito ang lubos na pagsasarili noong Portuguese Restoration War na nagresulta sa dati muling pagkakahiwalay ng dalawang imperyo.

Ang Lindol ng Lisboa ng 1755, mga pagsasalakay ng mga Kastila at Pranses, at ang pagsasarili ng Brasil ay naging sanhi ng paghina ng katatagang pampulitika at kaunlarang pang-ekonomiya, at ng pagbawas sa pagtingin ng mundo sa Portugal bilang isang kapangyarihang pandaigdig noong ika-19 siglo. Pagkatapos ng pagtaob sa monarkiya noong 1910, isang demoktratiko ngunit mahinang republika ang itinatag, na siya ring pinalitan ng diktadurang Estado Novo. Pagkatapos ng Portuguese Colonial War at ng Carnation Revolution, ang demokrasya ay muling naibalik at pinalaya nito ang mga natitirang teritoryong panlabas (tulad ng Angola at Mozambique sa Aprika); ang huling teritoryong panlabas, ang Macau, ay isinauli sa Tsina noong 1999.

Ang Bansa Ngayon

Ang Portugal ay isang bansang may-kaunlaran at nagtataglay ng ika-19 pinakamataas na ginhawa sa buhay, ayon sa The Economist Intelligence Unit. Ito ay ang ika-13 na mapayapa at ikawalong pinaka-globalized na bansa sa daigdig. Ito ay kasapi ng Unyong Europeo at ng Mga Nagkakaisang Bansa. Ito rin ay isang estadong Schengen.

Tignan din

• Oporto