Wikang Birmano

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Burmese character k.svg
Ang artikulong ito ay mayroong Panitik na Burmes. Kung walang maayos na nagbibigay-tukod, maaari kang makatagpo ng mga tandang pananong, kahon, o iba pang simbolo sa halip na mga panitik na Burmes.

Ang wikang Burmese o Birmano (Burmese ay ba-ma-sa, binibigkas na /baa-MAA-saa/) ay isang wikang sinasalita sa Myanmar. Ang Burmese ay isang wikang Tsino-Tibetano, na nangangahulugang malapit ito sa mga wikang Intsik at Tibetano. Ang nasusulat na Burmese ay kilala bilang mranma ca မြန်မာစာ at ang sinasambit o sinasalitang Burmese ay tinatawag na mranma ca.ka: မြန်မာစကား.

Paglalarawan[baguhin]

Ang wikang Burmese (Burmes: မြန်မာဘာသာ; binibigkas na [mjəmà bàðà]; MLCTS: myanma bhasa) ay ang opisyal na wika ng Burma. Bagaman opisyal na kinikilala ito ng Konstitusyon ng Burma bilang wika ng Myanmar o wikang Myanmar,[1] karamihan sa mga nagsasalita ng Ingles ang patuloy na tumutukoy sa wika bilang Burmese. Ang Burmese ay ang katutubong wika ng Bamar at kaugnay na mga kabahaging etnikong mga pangkat ng Bamar, pati na ng ilang mga minoryang etniko sa Burma, na katulad ng mga Mon. Ang Burmese ay winiwika ng 32 milyong mga tao bilang pangunahing wika at bilang pangalawang wika ng 10 milyong mga tao, particular na ang mga etnikong minorya sa Burma at sa kanugnog na mga bansa.

Ang Burmese ay isang wikang may tono at rehistro ng sidhi, malawakang monosilabiko o may isahang pantig at wikang analitiko, na may pagkakasunud-sunod ng mga salitang Paksa-Tinutukoy-Pandiwa. Kasapi ito sa mag-anak ng wikang Tibeto-Burmano, na isang kabahaging pamilya ng mga wikang Tsino-Tibetano. Ang wika ay gumagamit ng panitik na Burmese, na hinango mula sa Matandang panitik na Mon at sukdol na nagmula sa panitik na Brāhmī.

Tono[baguhin]

Ang Burmese ay may tatlong mga tono (mataas, panggitna, at mababa): na may dalawang dagdag - mga hinto o dinaglat na dagdag, pangtakda o pampag-uuring mga tono, walang kasarian may likas na kasarian, katulad ng eg.saya (lalaking guro), sayama (babaeng guro), at walang diin o walang igting. Ang Burmese ay maraming mga hiram na salitang Ingles at Indiyano bagaman isa itong napaka kakaiba at buong wika na may mahabang kasaysayan at makatuturang mga bilang ng mapagmamalaking mga diyalektong winiwika.

Mga halimbawa[baguhin]

Narito ang ilang mga halimbawa ng mga salita at mga pangungusap sa Burmese:

Hello = min-ga-la-ba

Kumusta ka? = Nei kaun la?

Ako si (pangalan) = Cha-naw yè nan-bè ga _______

(Ang Kya-naw ay pinapalitan ng kya-ma para sa mga babae.)

Ano ang pangalan mo? = Ka-mya ba kaw da lè?

Burmese ka ba? = Nae ba-ma pyi ga la da la?

(Tandaan: Upang itanong kung ang isang tao ay mula sa ibang mga bansa, palitan lang ang ba-ma pyi ng anuman sa mga bansang nasa ibaba.)

Amerika = A-mè-ree-ka

Pransiya = Pyin-thit

Britanya = In-ga-lan

Alemanya = Ja-ma-nee

Rusya = Ra-sha

Taylandiya = Yoe-da-ya

Hapon = Ja-pan

Intsik = Ta-yote

Indiyano = In-di-yah

Mga sanggunian[baguhin]

  1. Konstitusyon ng Republika ng Unyon ng Myanmar (2008), Kabanata XV, Probisyon 450