Abyasyon

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search

Ang abyasyon (sa wikang Ingles: aviation) ay ang praktikal na aspekto o sining ng eronautika, bilang disenyo, pag-unlad, produksyon, operasyon at paggamit ng mga sasakyang panghimpapawid, lalo na iyong mga mas mabigat pa sa hangin. Ang Ingles na salitang aviation ay nilikha ng Pranses na manunulat at dating opisyal ng hukbong-dagat na si Gabriel La Landelle noong 1873, mula sa pandiwang avier (sabay na paglipad), na nanggaling naman sa Latinong salita na avis (ibon) at sa hulaping "-ation".

May mga sinaunang alamat ang paglipad ng tao gaya ng kwento ni Icarus sa mito ng Griyego at ni Jamshid sa mito ng Persiya, at sa paglipas ng panahon, may mga lumabas na medyo mas kapani-paniwala na mga pahayag ng mga paglipad ng tao sa maikling distansya, gaya na lamang ng lumilipad na automat ni Archytas ng Tarentum (428-347 BC), ng paglipad na may pakpak nina Abbas Ibn Firnas (810-887) at Eilmer ng Malmesbury (ika-labing-isang siglo), at ng "hot-air Passarola" ni Bartholomeu Lourenco de Gusmão (1685-1724).

Ang modernong panahon ng abyasyon ay nagsimula sa unang walang taling paglipad na mas magaan pa sa hangin noong Nobyembre 21, 1783, gamit ang isang hot-air balloon (lobong may mainit na hangin sa loob) na dinisenyo ng magkapatid na Montgolfier. Ang pagiging praktikal ng mga lobo ay limitado dahil ang mga ito ay maaari lamang humikap pababa. Agad na nakilanlan na iyong naigigiya na lobo pala ang kailangan. Ang unang barkong panghimpapawid na gawa ng tao ay ipinalipad ni Jean-Pierre Blanchard noong 1784 at ito ay tumawid sa Bambang ng Inglatera noong 1785.