Pandiwa

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang pandiwa o berbo ay bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Ito ay tinatawag na verb sa wikang Ingles.

Mga halimbawa:

  • Pumunta ako sa tindahan
  • Binili ko ang tinapay
  • "Kumain" ako ng tinapay kaninang umaga
Note Focus
Infinitive Completed Incompleted Contemplated
Actor trigger I 〈um〉 〈um〉 C〈um〉V~ CV~
Actor trigger II mag- nag- nag-CV~ mag-CV~
Actor trigger III ma- na- na-CV~ ma-CV~
Actor trigger IV mang- nang- nang-CV~ mang-CV~
Object trigger I -in 〈in〉 C〈in〉V~ CV~ ... -in
Object trigger II i- i〈in〉- i-C〈in〉V~ i-CV~
Object trigger III -an 〈in〉 ... -an C〈in〉V~ ... -an CV~ ... -an
Locative trigger -an 〈in〉 ... -an C〈in〉V~ ... -an CV~ ... -an
Benefactive trigger i- i〈in〉- i-C〈in〉V~ i-CV~
Instrument trigger ipaN- ip〈in〉aN- ip〈in〉aN-CV~ ipaN-CV~
Reason trigger ika- ik〈in〉a- ik〈in〉a-CV~ ika-CV~

Pokus o tuon ng Pandiwa[baguhin | baguhin ang batayan]

Pokus o tuon ng pandiwa ay ang tawag sa relasyong pansemantika ng pandiwa sa simuno o paksa ng pangungusap. Naipapakita ito sa pamamagitan ng taglay na panlapi ng pandiwa.

Tagaganap o Aktor[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang tagaganap ng kilos na isinasaad ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "sino?"

(mag- , um- , mang- , ma- , maka- , makapag- , maki- , magpa-)

  • Naglunsad ng proyekto ang mga kabataan.
  • Si Anne ay humingi ng payo sa kanyang kapatid tungkol sa kanyang suliranin.

Layon[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang layon ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "ano?". Tinatawag ito direct object sa wikang Ingles.

(-in- , -i- , -ipa- , ma- , -an)

  • Binili ni Jomelia ang bulaklak.
  • Ang ulam na masarap ay niluto ni nanay para sa amin.

Ganapan o Lokatibo[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang lugar na ginaganapan ng pandiwa sa pangungusap.Ito ay sumasagot sa tanong na "saan?"

(pag-/-an , -an/-han , ma-/-an , pang-/-an , mapag-/-an)

  • Dinaraan ng tao ang kalsada.
  • Ang tindahan ang pinagbilhan ni Jomelia ng bulaklak.

Tagatanggap o Benepaktibo[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang tumatanggap sa kilos ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "para kanino?"

(i- , -in , ipang- , ipag-)

  • Kami ay ipinagluto ni nanay ng masarap na ulam.
  • Pinakilala sa madla ang kampeon.

Gamit o Instrumental[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang bagay na ginagamit upang maisagawa ang kilos ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "sa pamamagitan ng ano?"

(ipang- , maipang-)

  • Ipinangsulat niya ang pentel pen para mabasa nila ang nakasulat.
  • Si Luciano Pavarotti ay pinagkalooban ng talino sa pag-awit.

Sanhi o Kosatibo[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang nagpapahayag ng sanhi ng kilos ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "bakit?"

(i- , ika- , ikina-)

  • Ikinalungkot ng mga bata ang hindi nila pagkikitang mag-anak.
  • Ang pagkain ng mayaman sa kolesterol ang ipinagkasakit sa puso ni Tong.

Direksyunal o Direksiyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang paksa ang nagsasaad ng direksiyon ng kilos ng pandiwa sa pangungusap. Ito ay sumasagot sa tanong na "tungo saan/kanino?"

(-an , -han , -in , -hin)

  • Sinulatan niya ang kanyang mga magulang.
  • Pinuntahan ni Maryse ang tindahan para mamili ng kagamitan.