Bogotá

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Bogotá
Bogotá, D.C
Centro fin Btá 2.jpg
Casa Cural de la Catedral 2.jpg
Colpatria at Night.jpg
Fachada Capitolio.jpg
BOG Museo del Oro.JPG
Mula sa itaas: Horisonete o skyline ng Gitnang Bogota; La Candelaria; Torre Colpatria; Capitolio Nacional sa Liwasang Bolivar; Gintong Museo, Bogota
Watawat ng Bogotá
Watawat
Opisyal na sagisag ng Bogotá
Sagisag
Palayaw: 
"La Atenas Suramericana"
("Atenas ng Timog Amerika")
Bansag: 
"Bogotá Mejor Para Todos"
("Isang Mas Magandang Bogotá Para sa Lahat", 2016–2019)
Kinaroroonan sa Colombia
Kinaroroonan sa Colombia
Mga koordinado: 4°42′40″N 74°4′20″W / 4.71111°N 74.07222°W / 4.71111; -74.07222Mga koordinado: 4°42′40″N 74°4′20″W / 4.71111°N 74.07222°W / 4.71111; -74.07222
BansaColombia
departamentoDistrito Capital
Cundinamarca (tingnan ang teksto)
Itinatag6 Agosto 1538 (tradisyunal)[2]
NagtatágGonzalo Jiménez de Quesada
Pamahalaan
 • AlkaldeEnrique Peñalosa
(2016–2019)
Lawak
 • Kabiserang lungsod1,587 km2 (613 milya kuwadrado)
 • Urban
307.36 km2 (118.67 milya kuwadrado)
Ranggo sa lawakika-32
Taas2,640 m (8,660 tal)
Populasyon
 (2015)[5][6]
 • Kabiserang lungsod7,878,783 [1]
 • RanggoUna
 • Metro
10,763,453 [3]
DemonymBogotan
bogotano, -na (es)
Sona ng orasUTC-5
Postal code
11XXXX
Kodigo ng lugar+57 1
HDI (2010)0.965[7] napakataas
GDP (PPP) (2014)$ 159,850 milyon[8]
GDP (PPP) per capita (2014)$17,497[8]
WebsaytOpisyal na Sayt ng Lungsod
Turismo sa Bogotá

Ang Bogotá ( /ˌbɡəˈtɑː/,[9][10] binibigkas din /Reino Unido:ˌbɒɡəˈtɑː/, /Estados Unidos:ˈbɡətɑː/,[11] Kastila: [boɣoˈta]  ( makinig)), opisyal bilang Bogotá, Distrito Capital, dinadaglat bilang Bogotá, D.C., at dating kilala bilang Santa Fe de Bogotá noong panahon ng Kastila at pagitan ng 1991 at 2000, ay ang kabisera at ang pinakamalaking lungsod ng Colombia, na pinamamahalaanan bilang ang Distritong Kabisera, gayon din bilang kabisera ng, bagaman hindi bahagi ng, pumapalibot na departamento ng Cundinamarca.[12] Pangteritoryong entidad ang Bogotá ng unang orden, kasama ang parehong administratibong katayuan bilang mga departamento ng Colombia. Ito ang sentro ng bansa sa politika, ekonomiya, pamamahala at industriya.

Naitatag ang Bogotá bilang kabisera ng Bagong Kaharian ng Granada noong Agosto 6, 1538 ng Kastilang mananakop na si Gonzalo Jiménez de Quesada pagkatapos ng isang ekspedisyon sa Andes na sinasakop ang mga Muisca, ang katutubong naninirahan sa Altiplano. Naging luklukan ng pamahalaan ang Santafé (ang pangalan nito bago ang 1540) ng Kastilang Audiencia Real ng bagong kaharian ng Granada (nilikha noong 1550), at pagkatapos noong 1717, naging kabisera ito ng Vireynato ng Bagong Grenada. Pagkatapos ng Labanan ng Boyacá noong Agosto 7, 1819, naging kabisera ang Bogotá ng malayang bansa ng Gran Colombia. Si Simón Bolívar ang muling nagbinyag sa pangalan ng lungsod bilang Bogotá, bilang isang paraan ng pagpaparangal sa mga Muisca at bilang isang akto ng pagpapalaya mula sa korona ng Kastila.[13] Kaya naman, simula noong kalayaan ng Vireynato ng Bagong Granada mula sa Imperyong Kastila at sa panahon ng pagbuo ng kasalukuyang Colombia, nanatili ang Bogotá bilang kabisera ng teritoryong ito.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Estimaciones de Población 1985 – 2005 y Proyecciones de Población 2005 – 2020 Total Municipal por Área (estimate)" (sa wikang Kastila). Departamento Administrativo Nacional de Estadística. Nakuha noong 29 Marso 2014.
  2. Henderson, James D.; Delpar, Helen; Brungardt, Maurice Philip; Richard N. Weldon (2000). A reference guide to Latin American history (sa wikang Ingles). M.E. Sharpe. pa. 61. ISBN 978-1-56324-744-6. Nakuha noong 5 Agosto 2011.
  3. https://www.populationdata.net/palmares/villes/
  4. "Bogotá una ciudad Andina" (sa wikang Kastila). la Alcaldía Mayor de Bogotá. Tinago mula sa orihinal noong 2013-06-25. Nakuha noong 2010-11-19.
  5. "Poblacion Municipal DANE" (sa wikang Ingles). Nakuha noong Abril 1, 2013.
  6. "2005 Census" (sa wikang Kastila). Departamento Administrativo Nacional de Estadística DANE. Tinago mula sa orihinal noong 26 Setyembre 2015. Nakuha noong 2012-02-10.
  7. "Índice de desarrollo humano por departamentos. 2000–2010" (PDF) (sa wikang Kastila). United Nations Development Program. pa. 403. Nakuha noong 20 Mayo 2015.
  8. 8.0 8.1 "Global Metro Monitor 2014" (sa wikang Ingles). Brookings Institution. Tinago mula sa orihinal noong 2013-06-04. Nakuha noong 18 Nobyembre 2014.
  9. "Bogotá". The American Heritage Dictionary of the English Language (sa wikang Ingles) (ika-5 (na) edisyon). Boston: Houghton Mifflin Harcourt. 2014. Nakuha noong 30 Mayo 2019.
  10. "Bogotá". Collins English Dictionary (sa wikang Ingles). HarperCollins. Tinago mula sa orihinal noong 30 Mayo 2019. Nakuha noong 30 Mayo 2019.
  11. "Bogotá" Naka-arkibo 30 May 2019 sa Wayback Machine. (US) and "Bogotá". Oxford Dictionaries (sa wikang Ingles). Oxford University Press. Nakuha noong 30 May 2019.
  12. "Organización del Distrito Capital" (sa wikang Kastila). bogota.gov.co. Tinago mula sa orihinal noong 4 Marso 2016. Nakuha noong 5 Enero 2016.
  13. "Ni Santa Fe ni Bacatá: estos fueron los primeros nombres de Bogotá". RCN Radio (sa wikang Kastila). 6 Agosto 2018. Nakuha noong 10 Setyembre 2019.