Epinephrine

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin
Epinephrine
Kalansay na pormula ng epinephrine (adrenaline)
Modelong Ball-and-stick ng epinephrine (adrenaline)
Pangalang (IUPAC) sistematiko
(R)-4-(1-Hydroxy-2-(methylamino)ethyl)benzene-1,2-diol
Datos Pangklinika
Mga tatak pangkalakal EpiPen, iba pa
AHFS/Drugs.com monograph
MedlinePlus a603002
License data
Kategorya sa
pagdadalangtao
  • US: C (Hindi pa tiyak ang panganib)
Pananagutan sa
adiksiyon
Wala
Ruta IV, IM, endotracheal, IC, nasal, patak sa mata
Legal status
Estadong legal
  • AU: S4 (Prescription only)
  • UK: POM (Prescription only)
  • US: Prescription only/OTC
Datos Parmakokinetiko
Metabolismo adrenergic synapse (MAO at COMT)
Daluhong ng aksiyon Mabilis.[1]
Biological half-life 2 minuto
Katagalan ng aksiyon Ilang minuto[2]
Ekskresyon Ihi
Mga pangkilala
Bilang ng CAS 51-43-4 Y
Kodigo sa ATC A01AD01 (WHO) B02BC09 C01CA24 R01AA14 R03AA01 S01EA01
PubChem CID 5816
IUPHAR/BPS 479
DrugBank DB00668 Y
ChemSpider 5611 Y
UNII YKH834O4BH Y
KEGG D00095 Y
ChEBI CHEBI:28918 Y
ChEMBL CHEMBL679 Y
PDB ligand ID ALE (PDBe, RCSB PDB)
Datong pangkimika
Pormula C9H13NO3
Bigat Molar 183.204 g/mol
  (tiyakin)

Ang Epinephrine, na nakikilala rin bilang adrenalin[3], adrenaline,[4] o β,3,4-trihydroxy-N-methylphenethylamine, ay isang hormona sa loob ng katawan. Ang mga salitang-ugat mula sa Latin na ad at renes ang mga salitang-ugat na Griyegong epi at nephros ay kapwa nangangahulugang "papaibabaw na papunta" at "papatong na papunta" sa bato, na isang pagtukoy sa mga glandulang adrenal. Sa pananalitang pangmedisina, ang epinephrine ay pinaiiksi bilang "epi" (binibigkas na /eh-pee/).

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang hormone na ito ay unang naibukod at nadalisay noong 1901 ng imbistigador at kimikong Hapones na si Jokichi Takamine.[5] It was patented in the US with the name "adrenaline".[4] Si Takamine ang nagbigay dito ng pangalang adrenalin.[3] Inimbistigahan din ito ng parmakologong si John Jacob Abel ng Johns Hopkins University, na nagbigay dito ng opisyal nitong pangalan na epinephrine.[3]

Epekto sa katawan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang epinephrine ay napakahalaga sa panandaliang reaksiyon sa stress (tingnan ang reaksiyong Fight or Flight. Pinatataas ng epinephrine ang antas ng tibok ng puso, na nakapagpapalaki sa mga balintataw ng mata, na nakapagpapalaki ng mga sisidlan ng dugo na nasa loob ng mga binti, at nakapagpapahina sa sistemang imyuno sa loob ng saglit na panahon. Dahil dito, ang epinephrine ay isang karaniwang panlunas para sa alerhiya na katulad ng Anaphylaxis. Ang masasamang mga reaksiyon sa epinephrine ay kinabibilangan ng mga palpitasyon ng puso (pagsikdo ng puso), tachycardia, pagkabalisa (anxiety), sakit ng ulo, tremor, altapresyon, at acute o malalang edemang pulmonaryo (manas ng baga).

Epekto sa baga[baguhin | baguhin ang batayan]

Kapag nilanghap bilang isang ambon, ang epinephrine ay nakapagdurulot na mamahinga ang mga masel na nakapaligid sa mga bahagi ng baga, nakapagpapahintulot ng mas maraming hangin papasok sa mga baga. Nakakatulong ito sa paglunas ng hika o bronchiolitis.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Epinephrine". The American Society of Health-System Pharmacists. http://www.drugs.com/monograph/epinephrine.html. Hinango noong Aug 15, 2015. 
  2. Nancy caroline's emergency care in the streets. (7 ed.). [S.l.]: Jones And Bartlett Learning. 2012. p. 557. ISBN 9781449645861. https://books.google.ca/books?id=7uk0GJckmy0C&pg=PA557. 
  3. 3.0 3.1 3.2 Robinson, Victor, Ph.C., M.D. (patnugot). (1939). "Adrenalin". The Modern Home Physician, A New Encyclopedia of Medical Knowledge. WM. H. Wise & Company (New York)., pahina 20.
  4. 4.0 4.1 Aronson, Jeffrey K. "'Where name and image meet'—the argument for 'adrenaline'," British Medical Journal (BMJ). 19 Pebrero 2000, Bol. 320, Isyu 2733, pp. 506-509; nakuha noong 2012-11-15.
  5. Pulvers, Roger. "Jokichi Takamine: a man with fire in his belly whatever the odds," Japan Times, June 28, 2009; retrieved 2012-11-25.

Mga kawing na panlabas[baguhin | baguhin ang batayan]