Pumunta sa nilalaman

Gela

Mga koordinado: 37°04′N 14°15′E / 37.067°N 14.250°E / 37.067; 14.250
Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Gela
Comune di Gela
Bayan ng Gela sa may pantalan
Bayan ng Gela sa may pantalan
Lokasyon ng Gela
Map
Gela is located in Italy
Gela
Gela
Lokasyon ng Gela sa Italya
Gela is located in Sicily
Gela
Gela
Gela (Sicily)
Mga koordinado: 37°04′N 14°15′E / 37.067°N 14.250°E / 37.067; 14.250
BansaItalya
RehiyonSicilia
LalawiganCaltanissetta (CL)
Mga frazioneManfria
Pamahalaan
 • MayorLucio Greco (Un'Altra Gela)
Lawak
 • Kabuuan279.07 km2 (107.75 milya kuwadrado)
Taas
46 m (151 tal)
Populasyon
 (2018-01-01)[2]
 • Kabuuan74,858
 • Kapal270/km2 (690/milya kuwadrado)
DemonymGelesi
Sona ng orasUTC+1 (CET)
 • Tag-init (DST)UTC+2 (CEST)
Kodigong Postal
93012
Kodigo sa pagpihit0933
Santong PatronSta. Maria dell'Alemanna
Saint daySetyembre 8
WebsaytOpisyal na website

Ang Gela (bigkas sa Italyano: [ˈDʒɛːla]; Sinaunang Griyego: Γέλα[3]), ay isang lungsod at komuna sa Awtonomong Rehiyon ng Sisilia, ang pinakamalaking nasasakipan at may pinakamalaking populasyon sa katimugang baybayin ng Sicilia. Bahagi ito ng Malayang Konsorsiyong Komunal ng Caltanissetta, na nag-iisang komuna sa Italya na may populasyon at lugar na lumampas sa kabesera ng lalawigan. Itinatag ng mga kolonistang Griyego mula sa Rodas at Creta noong 689 BK, ang Gela ay isang maimpluwensiyang polis sa Sicilia sa pagitan ng ika-7 at ika-6 na siglo at ang lugar kung saan tumira at namatay si Esquilo noong 456 BK. Noong 1943 ang Gela ang kauna-unahang dalampasigan sa Italya na naabot ng mga kaalyado sa panahon ng pagsalakay sa Sicilia mula sa mga Alyado.

Ang unang pamayanan sa lugar ng lungsod, isang pamayanan na may maagang Eneolitikong nekropolis, ay itinayo noong katapusan ng ika-5 milenyo BK. Ang kasalukuyang pangalan ng lungsod ay nauugnay sa kasaysayan sa kolonya ng Doriko na itinatag ng mga nabigador mula sa Lindos noong 688 BK.[4][5] Ang pangyayaring ito ay iniulat ng mananalaysay na taga-Atenas na si Tusidides, na nagsabi (VI,4, 3-4) na ito ay ang mga kolonistang Griyego, na nagmula sa Rodas at Creta at pinamunuan ayon sa pagkakasunod-sunod ni Antipemo at Entimo, na sumakop sa espasyo ''kung saan naroon ngayon ay ang lungsod na tinatawag na Lindioi at kung saan ay ang unang napaliligiran ng mga pader''. Higit pa rito, mula sa kuwento ni Tusidides, lumalabas na ang pundasyon ng kolonya ng Gresya ay nauna sa pagdating ng maliliit na grupo ng mga Rodio mula sa Lindos na pinatunayan ng mga natuklasang arkeolohiko; pagkakaroon ng Protokorintong palayukang mula sa Rodas na paggawa, pati na rin ang iba pang mga seramikong nahanap mula sa sinaunang Protokorinto. Naalala ni Herodoto (VIII,155) na si Teline, ninuno ni Gelo, ay dinala sa kanilang sariling bayan ang ilang mga mamamayan ng Geloan plebs na nagtago, kasunod ng mga alitan sa sibil, sa lugar ng Maktorion, na ngayon ay kinilala sa arkeolohikong pook ng Monte Bubbonia. .

Noong 505 BK. nagsimula ang paniniil sa Gela. Ang unang tirano ni Gela ay si Cleandro, anak ni Pantares. Ang pagpatay kay Cleander ay naganap noong 498 BK. sa pamamagitan ng nagseselos na si Sabilo, na minarkahan ang pagtaas ng kapangyarihan ng kanyang kapatid na si Ipokrates. Sa ilalim ng kanyang pamahalaan ay naranasan ni Gela ang mga sandali ng malaking karangyaan sa ekonomiya at pulitika. Sa huling dekada ng ikalimang siglo ang mga Cartaginese, nang umalis sa Agrigento, ay nagmartsa patungo sa Gela at sinira ito noong 405 BK. kasama ang mga militia na pinamumunuan ni Himilco.

Mga sanggunian

[baguhin | baguhin ang wikitext]
  1. "Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011". Istat. Nakuha noong 16 Marso 2019.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  2. "Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018". Istat. Nakuha noong 16 Marso 2019.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)
  3. Smith, William, ed. (1854–1857). "Gela". Dictionary of Greek and Roman Geography. London: John Murray.
  4. Giuseppe La Spina (6 settembre 2016). "L'arrivo dei Greci e la fondazione della polis di Ghela (GELA)". Gela Le radici del Futuro (sa wikang Italyano). Nakuha noong 12 maggio 2022. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= at |date= (tulong)
  5. Padron:Cita testo
[baguhin | baguhin ang wikitext]