Kanluran
Ang kanluran (Kastila: oeste, Ingles: west, Sebwano: kasadpan, Iloko: laud, Kapampangan: albugan, Gitnang Bikol: sulnopan, Hiligaynon: katulundan) ay isa sa apat na mga direksiyong kardinal o mga punto ng aguhon. Kabaligtaran ito ng silangan at dito lumulubog ang araw sa mundo. Malimit na dinadaglat ang west bilang W sa wikang Ingles.
Nabegasyon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Upang makapunta sa kanluran gamit ang aguhon para sa nabegasyon (sa isang lugar na pareho sa tunay na hilaga ang magnetikong hilaga), dapat itakda ng isang indibidwal sa 270° ang sanggunian (bearing) o azimuth.
Kabaligtaran ng direksiyon ng pag-ikot ng Daigdig sa aksis nito ang kanluran, at samakatwid ito ang karaniwang direksiyon na tila ay patuloy na tumatahak ang Araw hanggang sa lumubog ito. Hindi ito ang kaso sa Benus, na umiikot sa baligtad na direksiyon o retrograde na pag-ikot. Bilang palagay, sa isang tagamasid sa rabaw ng Benus, sumisikat ang Araw sa kanluran at lumulubog naman ito sa silangan,[1] ngunit hinahadlang ng makakapal na kaulapan ng Benus ang pagmamasdan sa Araw mula sa rabaw ng planeta.[2]
Kung saang nasa taas ng mapa ang hilaga, nasa kaliwa naman ng parehong mapa ang kanluran. Ang patuloy na pagkilos sa kanluran ay pagsunod sa kabilugan ng latitud.
Kalagayan ng panahon
[baguhin | baguhin ang wikitext]Nagmumula sa kanluran ang umiiral na hangin sa maraming lugar sa gitnang latitud (sa pagitan ng 35° at 65° ng latitud) dahil sa direksiyon ng pag-ikot ng Daigdig. Tinatawag itong hanging kanluranin (westerlies).[3][4]
Kalinangan
[baguhin | baguhin ang wikitext]Kadalasang tumutukoy ang pariralang Ingles na "the West" (ang Kanluran) sa mundong Kanluranin, na kinabibilangan ng Unyong Europeo o EU, Reyno Unido (UK), Kaamerikahan, Israel, Australya, New Zealand, at (bahagi ng) Timog Aprika.
Nag-ugat ang kaisipan ng kanlurang bahagi ng Daigdig sa Kanlurang Imperyong Romano at sa Kristiyanismong Kanluranin. Noong panahon ng Digmaang Malamig, ginamit ang katagang "the West" upang tumukoy sa panig ng NATO na tumutol sa mga kasapi ng Pakto ng Varsovia at ng Kilusang Di-Kahanay. Nananatili ang pahayag, datapwat nagiging malabo ang kahulugan.
Sa Pilipinas
[baguhin | baguhin ang wikitext]
Matatagpuan sa kanluran ng bansa ang Kanlurang Dagat ng Pilipinas, na katawagan sa bahagi ng Dagat Timog Tsina na nakapaloob sa eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas (EEZ).[5] Pinakakanlurang punto ng bansa ang Pulo ng Pag-asa sa lalawigan ng Palawan, bagama't ang Gran Bahura ng Balabac ay ang pinakakanlurang punto na maaaring bisitahin ng mga turista sa pamamagitan ng komersiyal na mga lipad sa ngayon; hindi pa itinataguyod ang Pulo ng Pag-asa bilang paroroonan ng mga turista dulot ng kasalukuyang panteritoryong sigalutan sa nabanggit na dagat.[6]
Kabilang sa mga lalawigang nasa kanlurang bahagi ng bansa ang Ilocos Norte, Ilocos Sur, La Union, Pangasinan, Zambales, Occidental Mindoro, at Palawan. Nasa kanluran ng Pilipinas ang karatig-bansa ng Biyetnam.[a]
Tingnan din
[baguhin | baguhin ang wikitext]Talababa
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ Salitang Tagalog. Vietnam: Biyetnam (De Dios). Pinagmulan: De Dios, Reynaldo [Tagalog], at Afenir [Ilokano]. English-Tagalog-Ilokano Vocabulary. (2005).
Mga sanggunian
[baguhin | baguhin ang wikitext]- ↑ "Space Topics: Compare the Planets". The Planetary Society. Inarkibo mula sa orihinal noong Pebrero 18, 2006. Nakuha noong Enero 12, 2016.
- ↑ Serge Brunier (2002). Solar System Voyage. Sinalin ni Dunlop, Storm. Cambridge University Press. p. 40. ISBN 978-0-521-80724-1.
- ↑ Glossary of Meteorology (2009). "Westerlies". American Meteorological Society. Inarkibo mula sa orihinal noong Hunyo 22, 2010. Nakuha noong Abril 15, 2009.
- ↑ Sue Ferguson (Setyembre 7, 2001). "Climatology of the Interior Columbia River Basin" (PDF). Interior Columbia Basin Ecosystem Management Project. Inarkibo mula sa orihinal (PDF) noong Mayo 15, 2009. Nakuha noong Setyembre 12, 2009.
- ↑ Ubac, Michael Lim (Setyembre 13, 2012). "It's official: Aquino signs order on West Philippine Sea". Philippine Daily Inquirer. Nakuha noong Nobyembre 8, 2025.
- ↑ "WHAT ARE THE EXTREME N-S-W-E OF THE PHILIPPINES?". Tita S Travels. Abril 27, 2020. Nakuha noong Nobyembre 8, 2025.
Mga kawing panlabas
[baguhin | baguhin ang wikitext]
May isang artikulo ang kanluran sa Wiktionary
