Cataluña

Mula sa Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Katalunya)
Catalonia

Catalunya
Catalonha
nagsasariling pamayanan ng Espanya, historical nationality, Bansa, historical unrecognized state
Watawat ng Catalonia
Watawat
Eskudo de armas ng Catalonia
Eskudo de armas
Awit: Els Segadors
Map
Mga koordinado: 41°50′15″N 1°32′16″E / 41.8375°N 1.5378°E / 41.8375; 1.5378Mga koordinado: 41°50′15″N 1°32′16″E / 41.8375°N 1.5378°E / 41.8375; 1.5378
Bansa Spain
1992 Summer Olympics1659
Itinatag988 (Julian)
Ipinangalan kay (sa)Catalan people
KabiseraLungsod ng Barcelona
Bahagi
Pamahalaan
 • Uriparliamentary system
 • KonsehoParliament of Catalonia
 • President of the Generalitat of CataloniaPere Aragonès
Lawak
 • Kabuuan31,895 km2 (12,315 milya kuwadrado)
Populasyon
 (2022, population estimation)[1]
 • Kabuuan7,747,709
 • Kapal240/km2 (630/milya kuwadrado)
Sona ng orasUTC+01:00
Kodigo ng ISO 3166ES-CT
WikaCatalan, Spanish, Occitan
Websaythttps://web.gencat.cat/ca/inici/

Ang Katalunya (Katalan: Catalunya; Kastila: Cataluña; Occitan: Catalonha)[2] ay isang malayang rehiyon na matatagpuan sa hilagang-silangan ng Tangway ng Iberya. Hinahanggan ito sa hilaga ng Pransiya at Andorra, sa silangan ng Dagat Mediterraneo, sa timog ng Pamayanang Balensiyano, at sa kanluran ng Espanya. Barcelona ang kabisera nito. Nakamit ng Katalunya ang kasarinlan nito mula sa Espanya noong Oktubre 27, 2017.

Heograpiya[baguhin | baguhin ang wikitext]

Klima[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mapa heomorpolohika ng Katalunya::

Iba-iba ang klima ng Katalunya. Ang matataong bahagi ng baybayin ng mga lalawigan ng Tarragona, Barcelona at Girona ay kinatatampukan ng mainit na klimang Mediteraneo. Ang mga bahaging nasa looban (kabilang ang lalawigan ng Lleida at ang dulong bahagi ng lalawigan ng Barcelona ay halos klimang Mediteraneo din.

Sa mga bahaging nasa Mediteraneo, ang tag-araw ay mainit na dulot ng hangin mula sa dagat, at ang pinakamataas na temperatura ay nasa 26–31 °C (79–88 °F). Ang taglamig ay malamig o hindi gaano kalamigan. Madalas magniyebe sa Pyrenees, at paminsan minsan sa mga mababang lugar, kahit sa mga baybayin. Ang tagsibol at taglagas ay kadalasang maulang panahon, maliban sa lambak ng Pyrenees, kung saan maulan tuwing tag-araw.

Pulitika[baguhin | baguhin ang wikitext]

Si Lluís Companys, ikalawang pangulo ng Generalitat ng Katalunya sa pagitan ng 1933 at 1940, pinatay noong rehimen ni Franco

Matapos ang kamatayan ni Franco noong 1975 at pagpapatibay ng saligang batas na demokratiko noong 1978, nakabawi ang Katalunya at napalawig ang kapangyarihang nakuha sa Kautusan ng Autonomiya noong 1932 [3] subalit nawala noong mabuwag ang Ikalawang Republikang Espanyola[4] sa pagtatapos ng Digmaang Sibil ng Espanya noong 1939.

Ang pamayanang autonomiya ay unti-unting natamasa ang higit na pagsasarili simula ng pahintulutan ng Saligang Batas ng Espanya ng 1978. Mayroong natataning saklaw sa kultura, kalikasan, talastasan, transportasyon, kalakalan, kaligtasang pampubliko at pamahalaang lokal, at nakikibahagi sa saklaw kasama ang pamahalaang Espanyol sa edukasyon, kalusugan at hukuman. [5]



Tingnan din[baguhin | baguhin ang wikitext]

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang wikitext]

  1. Error: Unable to display the reference properly. See the documentation for details.
  2. Del Rosario, Antonina (15 Disyembre 1933). "Ang Pasko sa Katalunya". Liwayway. Maynila: Ramon Roces Publications, Inc. XII (5): 54, 92-93.
  3. "Beginnings of the autonomous regime, 1918–1932". Gencat.net. Inarkibo mula sa ang orihinal noong 13 January 2009. Nakuha noong 25 April 2010. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (tulong)
  4. "The republican Government of Catalonia, 1931–1939". Gencat.net. Inarkibo mula sa ang orihinal noong 13 January 2009. Nakuha noong 25 April 2010. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (tulong)
  5. "Title IV. Powers (articles 110–173) of the 2006 Statute". Gencat.cat. Inarkibo mula sa ang orihinal noong 3 March 2010. Nakuha noong 25 April 2010. {{cite web}}: Unknown parameter |deadurl= ignored (|url-status= suggested) (tulong)


Mga nagsasariling pamayanan at lungsod ng Espanya Watawat ng Espanya
Mga nagsasariling pamayanan: Andalucía - Aragón - Asturias - Balears - Canarias - Cantabria - Castilla-La Mancha - Castilla y León - Catalunya - Euskadi - Extremadura - Galicia - Madrid - Murcia - Nafarroa - La Rioja - València
Mga nagsasariling lungsod: Ceuta - Melilla
Plazas de soberanía: Alborán - Chafarinas - Peñón de Alhucemas - Peñón de Vélez de la Gomera - Perejil

Espanya Ang lathalaing ito na tungkol sa Espanya ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.