Lipihay

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Jump to navigation Jump to search
Ang iba't ibang antas sa pamamaraan ng pagpapangkat pang-biyolohiya.SarihayUrihayAngkanhaySunudhayLipihaySangahayAnyuhayDomihayBuhay

Magnify-clip.png
Ang pagkakasunud-sunod (herarkiya) ng walong pangunahing hanay pang-taksonomiya sa katipunang biyolohikal. Hindi ipinakikita ang mga ranggong panggitna.

Ang lipihay o klase[1] ay isang kahanayang pang-taksonomiya sa pagtitipun-tipong pang-agham ng mga organismo sa larangan ng biyolohiya, na nasa ilalim ng sangahay at nasa ibabaw ng sunudhay.

Halimbawa, ang pangalang Mammalia ang lipihay na ginagamit sa katipunan ng mga aso na ang lapi ay Chordata (mga hahop na may mga notokurdon) at ang sunudhay ng mga ito ay Carnivora (mga mamalyang kumakain ng karne).

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang lipihay ay isang natatanging ranggo ng klasipikasyong pang-biyolohiya, na may sarili at natatanging pangalan (na hindi tinatawag lamang na mataas na sari (Ingles: higher genus; Latin: genus summum). Ipinakilala ito ni Joseph Pitton de Tournefort, isang botanistang Pranses, sa kaniyang Eléments de botanique (Mga Sangkap ng Botanika) noong 1694. Si Carolus Linnaeus ang unang tahasang gumamit ng lipihay para sa mga hati ng lahat ng tatlong mga kaharian ng Kalikasan (kinabibilangan ng mga mineral, halaman, at hayop) sa kaniyang akdang Systema Naturae (Likas na Pamamaraan) (1735, unang labas). Mula noon, itinuring na ang lipihay bilang pinakamataas na antas pang-taksonomiya hanggang sa dumating ang mga pagsasanga-sanga (Pranses: embranchements), na sa ngayon ay tinatawag na sangahay (phylum [isahan], o phyla [maramihan]). Pinakilala naman ang mga hatihay noong ika-19 na dantaon.

Tingnan din[baguhin | baguhin ang batayan]

Mga talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Klase, bilang 1 at 4, pahina 341". English, Leo James. Tagalog-English Dictionary (Talahulugang Tagalog-Ingles). 1990.


Agham Ang lathalaing ito na tungkol sa Agham ay isang usbong. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito.