Herusalem

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Lupaing Banal)
Jump to navigation Jump to search
Herusalem

Lungsod
Mula sa itaas-kaliwa: Tanawin ng Herusalem mula sa Monasteryong Mar Elias, isang souq sa Sinaunang Lungsod, Liwasang Mamilla, ang Knesset, ang Simboryo ng Bato, ang kuta (kilala bilang Torre ni David) at ang mga Sinaunang Pader, at ang Pader sa Kanluran.
Mula sa itaas-kaliwa: Tanawin ng Herusalem mula sa Monasteryong Mar Elias, isang souq sa Sinaunang Lungsod, Liwasang Mamilla, ang Knesset, ang Simboryo ng Bato, ang kuta (kilala bilang Torre ni David) at ang mga Sinaunang Pader, at ang Pader sa Kanluran.
Bandera ng Herusalem
Watawat
Eskudo de armas ng Herusalem
Eskudo de armas
Palayaw: 
Ir ha-Kodesh (Ang Banal na Lungsod),
Bayt al-Maqdis (Tahanan ng Kabanal-banalan)
Lokasyon ng Jerusalem
Lokasyon ng Jerusalem
Herusalem
Mga koordinato: 31°47′N 35°13′E / 31.783°N 35.217°E / 31.783; 35.217Mga koordinato: 31°47′N 35°13′E / 31.783°N 35.217°E / 31.783; 35.217
Pinangangasiwaan ng Israel
Inaangkin ngIsrael and Palestina[note 1]
Distrito ng IsraelPadron:Country data Jerusalem District
Gobernador ng mga PalisteoHerusalem
Bukal ng Gihon3000-2800 BCE
Lungsod ni Davidc. 1000 BCE
Ginawa ang kasalukuyang pader ng Sinaunang Lungsod1541
Hating Silangan-Kanluran ng Herusalem1948
Pagkakaisa1967
Batas Herusalem1980
Pamahalaan
 • UriAlkalde-Konseho
 • KonsehoMunisipalidad ng Herusalem
 • Alkaldeng IsraeliMoshe Lion (Likud)
 • Alkaldeng Palesteo (Silangan)Zaki al-Ghul (titulo lamang)
Lawak
 • LungsodPadron:Infobox settlement/dunam
 • Metro
Padron:Infobox settlement/dunam
Taas
754 m (2,474 ft)
Populasyon
(2015)[5]
 • Lungsod865,721
 • Kapal6,900/km2 (18,000/milya kuwadrado)
 • Metro1,253,900
Pangalang turingJerusalemite (Yerushalmi)
Qudsi/Maqdisi
Demograpiko (2016)
 • Mga Hudyo64%
 • Mga Arabo35%
 • iba pa1%
Sona ng orasUTC+02:00 (IST, PST)
 • Tag-init (DST)UTC+03:00 (IDT, PDT)
Kodigong koreo
9XXXXXX
Kodigong pantawag+972-2
HDI (2017)0.704[8]mataas
Websaytjerusalem.muni.il

Ang Herusalem ay isang lungsod sa Gitnang Silangan, na matatagpuan sa talampas ng bulubundukin ng Hudea, sa pagitan ng Dagat Mediteraneo at Patay. Isa ito sa pinakamatandang lungsod sa buong mundo, at itinuturing banal ayon sa tatlong pangunahing relihiyong AbraamikoHudaismo, Kristiyanismo at Islam. Parehong inaangkin ng Israel at ng Pambansang Awtoridad ng mga Palestino ang Herusalem bilang kabisera. Lahat ng punong tanggapan ng bansang Israel ay nasa lungsod, samantalang nakikita ng Pambansang Awtoridad ng mga Palestino ang Herusalem bilang luklukan ng kapangyarihan ng kanilang pamahalaan. Ngunit, hindi kinikilala ang pahayag ng dalawang bansa ukol sa lungsod ng iba pang mga bansa.[9]

Ayon sa Bibliya, sinakop ni Haring David ang lungsod mula sa Hebusito at itinatag ito bilang kabisera ng Kaharian ng Israel, at ang kanyang anak na si Salomon, ang nagpaggawa ng Unang Templo.

Administrasyong munisipal[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang panlungsod na konseho ng Herusalem ay binubuo ng 31 binotong mga kasapi at pinamumunuan ng alkalde, na naglilingkod ng limang taon at nagtatalaga ng walong kinatawan. Ang mga kasapi sa panlungsod na konseho ay boluntaryo ang pagtatrabaho at walang natatanggap na suweldo. Ang pinakamatagal na namuno bilang alkalde ng Herusalem ay si Teddy Kollek, na namuno ng 28 taon (anim na magkakasunod na termino).

Kabuluhang panrelihiyon[baguhin | baguhin ang batayan]

Ang Herusalem ay sagrado sa Hudaismo sa loob ng 3,000 taon, sa Kristiyanismo ng 2,000 taon, at sa Islam ng 1,400 taon.

Mga sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 2003 Amended Basic Law. Saligang Batas ng Palestina. Hinango noong ika-9 ng Disyembre, 2012.
  2. "Jerusalem Non-Paper" (PDF). PLO-NAD. Hunyo 2010. Sininop mula sa orihinal (PDF) noong ika-6 Pebrero, 2012. Hinango noong ika-25 ng Hulyo, 2018. Check date values in: |access-date=, |archive-date= (tulong)
  3. "Statements and Speeches". nad-plo.org. p. 2. Sininop mula sa orihinal noong 18 April 2016. Hinango noong 25 November 2014. This paper is for discussion purposes only. Nothing is agreed until everything is agreed.

    Palestinian vision for Jerusalem
    ...
    Pursuant to our vision, East Jerusalem, as defined by its pre-1967 occupation municipal borders, shall be the capital of Palestine, and West Jerusalem shall be the capital of Israel, with each state enjoying full sovereignty over its respective part of the city.
  4. "East Jerusalem today – Palestine's Capital: The 1967 border in Jerusalem and Israel's illegal policies on the ground" (PDF). PLO-Negotiations Affairs Department (NAD). August 2013. Sininop mula sa orihinal (PDF) noong 4 March 2016. Hinango noong 25 November 2014. ... Palestine's capital, East Jerusalem ... The Palestinian acceptance of the 1967 border, which includes East Jerusalem, is a painful compromise: ... Jerusalem has always been and remains the political, administrative and spiritual heart of Palestine. Occupied East Jerusalem is the natural socio-economic and political center for the future Palestinian state.
  5. "List of localities, in Alphabetical order" (PDF). Israel Central Bureau of Statistics. Hinango noong 16 October 2016.
  6. "Localities, Population and Density per Sq. Km., by Metropolitan Area and Selected Localities". Israel Central Bureau of Statistics. ika-6 Septiyembre, 2017. Hinango noong ika-19 ng Septiyembre, 2017. Check date values in: |access-date=, |date= (tulong)
  7. "Facts and Figures". jerusalem.muni.il. Sininop mula sa orihinal noong ika-31 ng Oktubre, 2016. Check date values in: |archivedate= (tulong)
  8. Sub-national HDI. "Area Database". hdi.globaldatalab.org (sa Ingles). Global Data Lab.
  9. Smith, William (ika-6 ng Disyembre, 2017). "Donald Trump confirms US will recognise Jerusalem as capital of Israel". Guardian (sa Ingles). Hinango noong ika-13 ng Mayo, 2017. Check date values in: |access-date=, |date= (tulong)

Tala[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. Ang Estado ng Palestina (ayon sa Saligang Batas ng Palestina, Titulo Uno: Artikulo 3) ay itinuturing ang Herusalem bilang kabisera.[1] But the documents of the PLO's Negotiations Affairs Department (NAD) often refer to East Jerusalem (rather than the whole of Jerusalem) as a future capital, and sometimes as the current capital. One of its 2010 documents, described as "for discussion purposes only", says that Palestine has a '"vision"' for a future in which "East Jerusalem ... shall be the capital of Palestine, and West Jerusalem shall be the capital of Israel",[2][3] and one of its 2013 documents refers to "Palestine's capital, East Jerusalem", and states that "Occupied East Jerusalem is the natural socio-economic and political center for the future Palestinian state", while also stating that "Jerusalem has always been and remains the political, administrative and spiritual heart of Palestine" and that "The Palestinian acceptance of the 1967 border, which includes East Jerusalem, is a painful compromise".[4]