Pseudoscience

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
Tumalon sa: nabigasyon, hanapin

Ang pseudoscience ay isang pahayag (claim), paniniwala (belief), o kaugalian (practice) na ipiniprisentang pang-agham, ngunit hindi sumunod sa mga pang-agham na pamamaraan.[1] Ang isang sangay, pagsasanay, o kalipunan ng kaalaman ay maaaring makatwirang matawag na pseudoscientific kapag ito ay ipiniprisentang kapareho sa mga kaugalian ng makaagham na pananaliksik, ngunit bigo itong matugunan ang mga kaugaliang iyon.[2]

Ang pseudoscience ay madalas na nailalarawan sa mga sumusunod: pasalungat, malabis o hindi mapatunayang pahayag; labis na pananalig sa pagkumpirma sa halip na ang mahigpit na pagtatangka sa pagpapabulaan; kakulangan ng pagiging bukas sa pagsusuri ng iba pang eksperto sa field; at ang kawalan ng sistema ng mga kasanayan sa makatwirang pagbuo ng teorya. Ang terminong pseudoscience ay madalas na itinuturing na nakakasira[3] dahil ito ay nagmumungkahi ng ang isang bagay ay hindi tumpak o mapaglinlang na inilalarawan bilang agham. Alinsunod dito, ang mga sinasabing nagsasanay o nagtataguyod ng pseudoscience ay madalas na nilalaban ang ganitong mga paglalarawan.[4]

Ang agham ay maibubukod sa pahayag (revelation), teolohiya, o kabanalan (spirituality) dahil nag-aalok ito ng kaalaman (insight) sa pisikal na mundo na nakuha sa pamamagitan ng empirikal na pananaliksik at pagsubok.[5] Sa mga karaniwang paniniwala sa mga popular na agham (popular science) ay hindi maaaring matugunan ang mga pamantayan ng agham.[6] Maaring pinapalabo ng "pop science" ang dibisyon ng agham at pseudoscience sa masa, at maaari ring kasangkot ang science fiction.[6] Ang paniniwalang pseudoscientific ay laganap, kahit na sa mga guro ng agham at editor ng pahayagan.[7]

Ang paghihiwalay sa pagitan ng agham at pseudoscience ay implikasyong pilosopiko at pang-agham.[8] Ang pagtukoy sa pagkakaiba ng science mula sa pseudoscience may praktikal na implikasyon sa pangangalaga ng kalusugan, dalubhasang patotoo (expert testimony), patakaran sa kapaligiran, at edukasyon pang-agham.[9] Ang pagtatangi sa katototahan at teoryang makaagham mula sa paniniwalang pseudoscientific tulad ng matatagpuan sa astrolohiya, alchemy, medikal na pandaraya (medical quakery), paniniwalang occult, at creation science[9] na sinamahan ng konseptong pang-agham, ay bahagi ng edukasyong pang-agham at scientific literacy.[10]

Sanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. "Wordnik, pseudoscience". https://www.wordnik.com/words/pseudoscience. 
  2. Cover JA, Curd M (Eds, 1998) Philosophy of Science: The Central Issues, 1–82.
  3. Hill, Sharon (January 30, 2013). The Trouble with Pseudoscience—It Can Be a Catastrophe. Skeptical Inquirer. http://www.csicop.org/specialarticles/show/the_trouble_with_pseudoscience/. Hinango noong April 25, 2015. 
  4. Hansson, Sven Ove (2008). "Science and Pseudoscience Section 2: The "science" of pseudoscience". Stanford Encyclopedia of Philosophy. http://plato.stanford.edu/entries/pseudo-science/#SciPse. 
  5. Gould, Stephen Jay (1997). "Nonoverlapping magisteria". http://www.stephenjaygould.org/library/gould_noma.html. 
  6. 6.0 6.1 Pendle, George. "Popular Science Feature – When Science Fiction is Science Fact". http://www.popularscience.co.uk/features/feat20.htm. 
  7. Art Hobson (2011). "Teaching Relevant Science for Scientific Literacy". Journal of College Science Teaching. http://physics.uark.edu/hobson/pubs/00.12.JCST.pdf. 
  8. Imre Lakatos, Science and Pseudoscience, Science and Pseudoscience (transcript), Dept of Philosophy, Logic and Scientific Method, 1973.
  9. 9.0 9.1 Hansson, Sven Ove (September 3, 2008).
  10. Hurd PD (June 1998). "Scientific Literacy: New Minds for a Changing World". Science Education 82 (3): 407–416. doi:10.1002/(SICI)1098-237X(199806)82:3<407::AID-SCE6>3.0.CO;2-G.