Agusan (lalawigan)

Mula sa Wikipediang Tagalog, ang malayang ensiklopedya
(Idinirekta mula sa Agusan)
Jump to navigation Jump to search
Lalawigan ng Agusan
Province of Agusan
Dating lalawigan ng Pilipinas

 

1911–1967
 

 

Kabisera Butuan
Panahon sa kasaysayan Panahong ng pananakop ng Amerikano sa Pilipinas
 -  Itinatag 1911
 -  Binuwag 1967
Ngayon bahagi ng Agusan del Norte, Agusan del Sur, Bukidnon, Lungsod ng Butuan

Ang Agusan ay dating lalawigan sa Pilipinas na umiral mula noong 1911[1] ng Philippine Commission nang ihiwalay ito sa Surigao hanggang 1967 nang hatiin ito sa Agusan del Norte at Agusan del Sur.

Kasaysayan[baguhin | baguhin ang batayan]

Mapa ng Agusan noong 1918

Ihinawalay ang Agusan, na noo'y tinatawag na Butuan sa lalawigan ng Surigao noong Agosto 1911 sa bisa ng Batas Blg. 1693.[2] ng Philippine Commission. Binuo ang Agusan ng mga sub-lalawigan ng Butuan at Bukidnon. Noong 1914, isinama sa Departamento ng Mindanao at Sulu ang Agusan, kasabay ng paghiwalay ng sub-lalawigan ng Bukidnon na naging isang ganap na lalawigan.

Paghahati[baguhin | baguhin ang batayan]

Noong Hunyo 17, 1967, naisabatas ang Batas Republika Blg. 4979[3] na naglalayong hatiin ang Agusan sa Agusan del Norte at Agusan del Sur. Noong Nobyembre 14, 1967 niratipikahan sa isang plebisito ang nasabing batas.[4] Makaraan ang halos dalawang buwan, noong Enero 5, 1968, pinroklama ang dalawang bagong lalawigan na epektibong nagbuwag sa lalawigan ng Agusan.[5][1] Binuo ang Agusan del Norte ng mga bayan ng Carmen, Nasipit, Buenavista, Cabadbaran, Tubay, Jabonga, Kitcharao at Las Nieves, samantalang ang Agusan del Sur ay binuo ng mga bayan ng Bayugan, Esperanza, Prosperidad, San Francisco, Bunawan, Talacogon, La Paz, Loreto, Veruela, at Santa Josefa. Ang Lungsod ng Butuan at Prosperidad ang nagsilbing kabisera ng Agusan del Norte at Agusan del Sur, ayon sa pagkakasunod.

Pamahalaan[baguhin | baguhin ang batayan]

Gobernador[baguhin | baguhin ang batayan]

Talasanggunian[baguhin | baguhin ang batayan]

  1. 1.0 1.1 "Historical Development" (sa Ingles). Province of Agusan del Norte. http://www.agusandelnorte.gov.ph/index.php/about-agusan-del-norte/historical-development. Hinango noong Setyembre 29, 2015. 
  2. "Acts of the Philippine Commission, no.1-1800" (sa Ingles). http://archive.org/stream/actsphilippinec02unkngoog/actsphilippinec02unkngoog_djvu.txt. Hinango noong Setyembre 29, 2015. 
  3. "Republic Act No. 4979" (sa Ingles). http://www.lawphil.net/statutes/repacts/ra1967/ra_4979_1967.html. 
  4. "Agusan del Sur provincial capitol" (sa Ingles). Filipinas Heritage Library. http://opac.filipinaslibrary.org.ph/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=17626. Hinango noong Setyembre 29, 2015. "This building is located on top of a hill overlooking the Agusan river bank. Agusan became the ninth province to be divided since 1946 and the second whose division was decided by its people in a plebiscite, on November 14, 1967. Agusan del Sur was proclaimed a separate province under R.A. 4979 comprising of 10 towns -- Prosperidad, the capital, Bayugan, Esperanza, San Francisco, Santa Josefa, Talacogon, Loreto, Bunawan, Veruela and La Paz. With a P2 million annual budget, it is rated as a first-class province. The land area is 888,100 hectares; population is 175,549 (1970 Census)" 
  5. "Introduction" (sa Ingles). Executive Summary. Commission on Audit. http://coa.gov.ph/phocadownloadpap/userupload/annual_audit_report/LGUs/2014/Region-XIII/Provinces/AgusanDelNorteProv_ES2014.pdf. Hinango noong Setyembre 29, 2015.